Η κυβέρνηση επιχειρεί μέσα στο 2026 να βάλει τέλος στο θολό τοπίο των κρατικών επιδομάτων, ενεργοποιώντας το Εθνικό Μητρώο Παροχών και Ενισχύσεων. Πρόκειται για ένα από τα πιο απαιτητικά ψηφιακά έργα των τελευταίων ετών, με εκατομμύρια διασταυρώσεις και δεκάδες παροχές που μέχρι σήμερα «μιλούσαν» μεταξύ τους αποσπασματικά.
Στόχος είναι ένας, να απαντηθεί με ακρίβεια το ερώτημα ποιος παίρνει τι, πόσα και γιατί.
Τι αλλάζει με το Εθνικό Μητρώο Παροχών
Το Εθνικό Μητρώο Παροχών και Ενισχύσεων, που αναμένεται να τεθεί σε πλήρη λειτουργία έως τον Ιούνιο του 2026, δημιουργεί για κάθε πολίτη έναν ενιαίο ψηφιακό φάκελο.
- Σε αυτόν θα συγκεντρώνονται όλα τα στοιχεία που αφορούν παροχές και ενισχύσεις από το κράτος, επιτρέποντας αυτοματοποιημένους ελέγχους σε εισοδήματα, περιουσιακά δεδομένα και κοινωνικά κριτήρια.
- Μέσα από αυτή τη διαδικασία, το σύστημα στοχεύει να εντοπίσει περιπτώσεις όπου επιδόματα καταβάλλονται χωρίς να πληρούνται οι προϋποθέσεις, αλλά και λάθη που μέχρι σήμερα κρατούν χαμηλότερα ποσά από αυτά που πραγματικά δικαιούσαι.
- Δεν πρόκειται μόνο για έλεγχο, αλλά και για διόρθωση στρεβλώσεων που έχουν παγιωθεί εδώ και χρόνια.
Τον συντονισμό του έργου έχει η Γενική Γραμματεία Δημοσιονομικής Πολιτικής του Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, σε συνεργασία με το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, ενώ την τεχνική υλοποίηση έχει αναλάβει η ΑΑΔΕ. Αυτή την περίοδο το σύστημα βρίσκεται σε φάση προετοιμασίας πριν τεθεί πλήρως σε λειτουργία.
Τα μεγέθη δείχνουν γιατί το εγχείρημα είναι δύσκολο
Το εύρος του Μητρώου αποτυπώνει και τη δυσκολία του εγχειρήματος. Αφορά έως και 3,2 εκατομμύρια αιτήσεις επιδομάτων, με συνολικό ετήσιο κόστος που αγγίζει τα 13 δισ. ευρώ. Δεν πρόκειται για ισάριθμους δικαιούχους, καθώς ο ίδιος πολίτης μπορεί να λαμβάνει περισσότερες από μία παροχές.
Σήμερα, το σύστημα των επιδομάτων κατανέμεται ως εξής:
• Ο ΟΠΕΚΑ καταβάλλει παροχές σε πάνω από 1,1 εκατ. δικαιούχους σε κάθε κύκλο πληρωμών.
• Το επίδομα θέρμανσης ξεπερνά το 1 εκατ. αιτήσεις ανά περίοδο.
• Η ΔΥΠΑ καλύπτει περίπου 248.000 επιδοτούμενους ανέργους.
• Οι αιτήσεις ενιαίας ενίσχυσης του ΟΠΕΚΕΠΕ φτάνουν σταθερά τις 640.000.
Στην πιλοτική φάση έχουν ήδη ενταχθεί παροχές όπως:
• επίδομα θέρμανσης
• επίδομα παιδιού
• επίδομα γέννησης
• ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα
• επίδομα στέγασης
• παροχές ανεργίας της ΔΥΠΑ
• παροχές αναπηρίας
Η λίστα θα διευρύνεται σταδιακά, μέχρι να ενσωματωθούν όλες οι κρατικές ενισχύσεις.
Ποιοι θα δουν αυξήση και ποιοι «ψαλίδισμα»
Οι διασταυρώσεις που φέρνει το Μητρώο δεν θα αφήσουν τα ποσά ανεπηρέαστα. Αν είσαι δικαιούχος, είναι πολύ πιθανό να δεις αλλαγές, είτε θετικές είτε αρνητικές, ανάλογα με το προφίλ σου.
• Αν βρίσκεσαι κοντά στα εισοδηματικά ή περιουσιακά όρια, μικρές μεταβολές που δεν είχαν αποτυπωθεί σωστά όπως αλλαγή κατοικίας, οικογενειακής κατάστασης ή εργασίας, μπορεί να οδηγήσουν σε επανυπολογισμό και διαφορετικό ποσό.
• Αν λαμβάνεις περισσότερες από μία παροχές, για πρώτη φορά θα υπάρχει πλήρης εικόνα στο ίδιο σύστημα. Αυτό σημαίνει ότι ενεργοποιούνται κανόνες σώρευσης που μέχρι σήμερα «χάνονταν», οδηγώντας συχνά σε περιορισμό ή αναπροσαρμογή.
• Αν υπάρχουν διοικητικά ή τεχνικά ζητήματα, όπως λάθος IBAN, ασυμφωνίες σε ΑΦΜ ή ΑΜΚΑ ή ελλιπή δικαιολογητικά, μπορεί να χρειαστεί επικαιροποίηση στοιχείων. Δεν σημαίνει αυτόματα απώλεια δικαιώματος, αλλά σίγουρα απαιτεί άμεση αντίδραση από εσένα.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι το Μητρώο δεν σχεδιάζεται μόνο ως εργαλείο περικοπών. Όπου τα στοιχεία διορθώνονται και η εικόνα σου βελτιώνεται, τα ποσά μπορεί να αυξηθούν. Η φιλοδοξία του συστήματος είναι η συνεπής εφαρμογή των ίδιων κανόνων για όλους.
Το κράτος επιχειρεί να βάλει τάξη σε ένα σύνθετο και ακριβό σύστημα. Το αν αυτή η ψηφιακή μετάβαση θα γίνει ομαλά ή θα προκαλέσει κοινωνικές αντιδράσεις, θα φανεί στην πράξη μέσα στο 2026.
