Αλλάζει οριστικά το τοπίο για τα χρέη προς τα ασφαλιστικά ταμεία από την 1η Ιανουαρίου 2026, καθώς η παραγραφή μειώνεται στα 5 χρόνια για τις νέες οφειλές. Η αλλαγή αφορά εκατοντάδες χιλιάδες ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες και αυτοαπασχολούμενους, ενώ δημιουργεί νέα δεδομένα για το πότε «σβήνει» μια οφειλή και πότε όχι. Το κρίσιμο είναι να ξέρετε τι ισχύει για τις παλιές και τι για τις νέες εισφορές, αλλά και ποιες κινήσεις μπορούν να διακόψουν την παραγραφή.
Τι αλλάζει από το 2026 με την παραγραφή οφειλών
Μέχρι σήμερα η παραγραφή για χρέη προς τα Ταμεία ήταν 20ετής. Με απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας μειώθηκε στη 10ετία για οφειλές που βεβαιώθηκαν μετά το 2016. Στη συνέχεια, ο Νόμος 4997/2022 προχώρησε ένα βήμα παραπέρα και όρισε ότι από 1/1/2026 η παραγραφή για τις νέες οφειλές γίνεται πενταετής.
Αυτό σημαίνει ότι:
• Για εισφορές που δημιουργούνται από 1/1/2026 και μετά, η παραγραφή γίνεται σε 5 χρόνια.
• Για οφειλές που δημιουργήθηκαν έως και 31/12/2025, παραμένει η 10ετής παραγραφή, ακόμη κι αν βεβαιωθούν αργότερα.
Η παραγραφή ξεκινά πάντα από την 1η Ιανουαρίου του επόμενου έτους από εκείνο στο οποίο παρασχέθηκε η εργασία ή η υπηρεσία που υπάγεται στην ασφάλιση.
Παράδειγμα:
• Εισφορές για το 2026 (μήνες 1/2026 – 12/2026) παραγράφονται από 1/1/2032.
• Εισφορές για το 2027 παραγράφονται από 1/1/2033 και ούτω καθεξής.
Αν η παραγραφή παρέμενε 10ετής, η ίδια οφειλή του 2026 θα «έμενε ζωντανή» μέχρι το 2037. Πλέον το χρονικό όριο περιορίζεται σημαντικά.
Τι σημαίνει πρακτικά για εσάς
Η μείωση της παραγραφής δεν σημαίνει ότι τα χρέη διαγράφονται αυτόματα αν περάσουν πέντε χρόνια. Η παραγραφή μπορεί να διακοπεί και τότε ξεκινά νέα πενταετία ή δεκαετία, ανάλογα με την περίπτωση.
Για τις παλιές οφειλές (έως 31/12/2025) ισχύει:
• Παραγραφή στα 10 χρόνια.
• Αν περάσει η 31η Δεκεμβρίου του δέκατου έτους χωρίς ειδοποίηση ή άλλη διακοπτική ενέργεια, η οφειλή παραγράφεται.
Για τις νέες οφειλές (από 1/1/2026 και μετά):
• Παραγραφή στα 5 χρόνια.
• Αν υπάρξει ειδοποίηση ή ενέργεια από το ΚΕΑΟ μέσα στην πενταετία, η παραγραφή διακόπτεται και ξεκινά νέα πενταετία.
Επομένως, αν λάβετε ειδοποιητήριο εντός της περιόδου παραγραφής, το χρονικό «ρολόι» μηδενίζει και αρχίζει ξανά από την αρχή.
Ποιες κινήσεις διακόπτουν την παραγραφή
Οι πιο συνηθισμένες ενέργειες που «παγώνουν» ή επανεκκινούν την παραγραφή είναι:
• Καταβολή ποσού έναντι οφειλής, ακόμη και εκτός ρύθμισης.
• Πληρωμή δόσης ρύθμισης μετά από αίτηση ή απόφαση ρύθμισης.
• Κατάσχεση κινητής ή ακίνητης περιουσίας από το ΚΕΑΟ.
• Κατάσχεση απαίτησης εις χείρας τρίτου ή πιστωτικού ιδρύματος.
• Εγγραφή υποθήκης σε ακίνητο για διασφάλιση της οφειλής.
• Επίδοση ατομικής ειδοποίησης για αναγκαστική εκτέλεση.
• Αναγγελία σε πλειστηριασμό ή σε διαδικασία πτώχευσης.
Αν συμβεί μία από αυτές τις ενέργειες, η παραγραφή δεν ολοκληρώνεται και το χρονικό όριο ξεκινά ξανά.
Αίτηση παραγραφής και νέα εφαρμογή ΚΕΑΟ
Οι ελεύθεροι επαγγελματίες, αγρότες και αυτοαπασχολούμενοι έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν αίτηση εξέτασης παραγραφής οφειλών, βάσει του Νόμου 4997/2022.
Το ΚΕΑΟ έχει ενεργοποιήσει ειδική εφαρμογή που αυτοματοποιεί τον έλεγχο για διακοπτικά γεγονότα. Αν το σύστημα εντοπίσει ότι υπήρξε νόμιμη ενέργεια που διέκοψε την παραγραφή, τότε η διαγραφή δεν προχωρά.
Η παραγραφή αφορά όλες τις κατηγορίες οφειλετών: εργοδότες, ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοτελώς απασχολούμενους και αγρότες.
Τι πρέπει να κάνετε
Αν έχετε οφειλές:
• Ελέγξτε πότε δημιουργήθηκαν (πριν ή μετά το 2026).
• Δείτε αν έχετε λάβει ειδοποιήσεις ή αν έχει γίνει κάποια αναγκαστική ενέργεια.
• Μην θεωρείτε δεδομένο ότι «σβήνουν» μόνες τους.
• Εξετάστε το ενδεχόμενο ρύθμισης ή αίτησης παραγραφής όπου υπάρχει δικαίωμα.
Η αλλαγή στην πενταετή παραγραφή μειώνει το χρονικό διάστημα διεκδίκησης των νέων οφειλών, αλλά ταυτόχρονα πιέζει τις υπηρεσίες να κινούνται πιο γρήγορα. Για εσάς, το κρίσιμο είναι να γνωρίζετε ακριβώς σε ποιο καθεστώς υπάγεται κάθε χρέος και να μην αιφνιδιαστείτε από μια διακοπή παραγραφής που «ξαναζωντανεύει» μια οφειλή.
Η ενημέρωση και ο έγκαιρος έλεγχος είναι πλέον το βασικό σας όπλο.
