Σε νέα φάση περνά ο πόλεμος κατά των εικονικών εταιρειών και των λεγόμενων «αχυρανθρώπων» που αλλάζουν ΑΦΜ για να αφήνουν πίσω τους χρέη εκατομμυρίων. Μετά την εξάρθρωση κυκλώματος 380 επιχειρήσεων «φαντασμάτων» που δημιούργησαν οφειλές 43 εκατ. ευρώ και εξαφανίστηκαν, η ΑΑΔΕ ενεργοποιεί μόνιμα πλέον ένα εξελιγμένο ψηφιακό σύστημα ανίχνευσης.
Στην «καρδιά» του βρίσκεται ένας μαθηματικός αλγόριθμος, ο δείκτης ομοιότητας Jaccard, που εντοπίζει κρυφές διασυνδέσεις μεταξύ επιχειρήσεων και φυσικών προσώπων, ακόμη κι όταν αυτές δεν φαίνονται με τον παραδοσιακό έλεγχο.
Το τέλος της «επιχείρησης – φάντασμα»
Για δεκαετίες, στην αγορά λειτουργούσε ένα γνώριμο μοτίβο: ίδρυση εταιρείας, συσσώρευση χρεών, «καύση» ΑΦΜ και επανεκκίνηση με νέο φορολογικό προσωπείο. Το κατάστημα συνέχιζε να δουλεύει, ο τζίρος έτρεχε, οι πελάτες δεν αντιλαμβάνονταν τίποτα, αλλά στα μητρώα της Εφορίας εμφανιζόταν νέα εταιρεία με νέο ΑΦΜ.
Οι υπεύθυνοι εξαφανίζονταν, οι «αχυράνθρωποι» δήλωναν άγνοια και τα χρέη έμεναν πίσω. Ακόμη κι όταν οι Αρχές εντόπιζαν μεμονωμένες περιπτώσεις, το κύκλωμα είχε ήδη προχωρήσει στο επόμενο σχήμα.
Το βασικό πρόβλημα ήταν ότι ο κλασικός έλεγχος «έβλεπε» μία επιχείρηση τη φορά. Δεν μπορούσε να χαρτογραφήσει ολόκληρο το δίκτυο.
Πώς «βλέπει» το κύκλωμα ο δείκτης Jaccard
Ο δείκτης Jaccard λειτουργεί διαφορετικά. Δεν εξετάζει μεμονωμένα ΑΦΜ, αλλά συγκρίνει σύνολα δεδομένων και μετρά πόσο «μοιάζουν» μεταξύ τους.
Στην πράξη, το σύστημα καταγράφει μαζικά:
• Ποια φυσικά πρόσωπα εμφανίζονται σε πολλαπλές εταιρείες
• Πόσες φορές επαναλαμβάνεται το ίδιο πρόσωπο σε διαφορετικά σχήματα
• Ποιες επιχειρήσεις διαδέχονται άλλες
• Ποιες εταιρείες έχουν κοινές ή γειτονικές διευθύνσεις
• Ποιες μοιράζονται διαχειριστές ή εκπροσώπους
Όταν τα ίδια μοτίβα επαναλαμβάνονται σε δεκάδες περιπτώσεις, το σύστημα «σχεδιάζει» αυτόματα το πλέγμα διασυνδέσεων. Εκεί που ο ανθρώπινος έλεγχος έβλεπε αποσπασματικά κομμάτια, ο αλγόριθμος αποκαλύπτει ολόκληρο το δίκτυο.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα ΑΦΜ «μιας χρήσης»: αλλοδαποί χωρίς ισχυρή ταυτοποίηση ή ακόμη και πρόσωπα με κλεμμένες ή πλαστές ταυτότητες που εμφανίζονται ως διαχειριστές, «φορτώνονται» τα χρέη και εξαφανίζονται.
Σαρωτικοί έλεγχοι με έτοιμο φάκελο
Η νέα στρατηγική αλλάζει και τη λογική των ελέγχων. Ο επιτόπιος έλεγχος δεν ξεκινά για να ανακαλύψει τι συμβαίνει, αλλά ενεργοποιείται όταν τα δεδομένα έχουν ήδη αποκαλύψει τη δομή του κυκλώματος.
Οι έφοδοι θα γίνονται ταυτόχρονα σε όλα τα σημεία του δικτύου, με σχηματισμένη εικόνα. Όπως σημειώνεται σε κείμενο στρατηγικής της ΑΑΔΕ, «τα δεδομένα έδειξαν τη δομή – οι έρευνες απλώς την επιβεβαίωσαν».
Με το νέο μοντέλο, η ΑΑΔΕ επιχειρεί να βάλει τέλος σε μια μορφή φορολογικής απάτης που για χρόνια θεωρούνταν «κοινό μυστικό» στην αγορά, αλλά παρέμενε δύσκολο να αποδειχθεί τεχνοκρατικά. Το ψηφιακό αποτύπωμα κάθε «γέννησης» και «θανάτου» εταιρείας γίνεται πλέον στοιχείο ελέγχου και όχι απλώς διοικητική καταγραφή.
Η μάχη μεταφέρεται οριστικά από το χαρτί στα δεδομένα και τα κυκλώματα που άλλαζαν ΑΦΜ «σαν τα πουκάμισα» μπαίνουν πλέον σε μόνιμη επιτήρηση.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΡΘΡΑ
