Η στεγαστική κρίση που πλήττει την Ευρώπη βρέθηκε στο επίκεντρο του άτυπου Eurogroup στη Λευκωσία (Μάιος 2026). Στην 11σέλιδη εισήγησή της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεπερνά τα συνήθη ευχολόγια και εστιάζει σε δομικές ανατροπές, αναδεικνύοντας ένα κρίσιμο παράδοξο για χώρες όπως η Ελλάδα: το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη σπιτιών, αλλά το γεγονός ότι εκατοντάδες χιλιάδες ακίνητα παραμένουν ερμητικά κλειστά.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, στην Ελλάδα οι κενές κατοικίες ξεπερνούν τα 2,1 εκατομμύρια. Ακόμα και αν αφαιρεθούν τα εξοχικά και τα οικήματα σε ερημωμένες επαρχιακές περιοχές, υπολογίζεται ότι υπάρχουν 794.000 κλειστά σπίτια σε ζώνες υψηλής οικιστικής ζήτησης, τα οποία θα μπορούσαν να δώσουν άμεση ανάσα στην αγορά.
Πέρα από τα Φορολογικά Κίνητρα: Η Νομική Θωράκιση
Το βασικό μήνυμα των τεχνοκρατών της Κομισιόν είναι ότι οι φοροελαφρύνσεις από μόνες τους δεν αρκούν για να πείσουν τους ιδιοκτήτες να διαθέσουν τα ακίνητά τους στην αγορά μακροχρόνιας μίσθωσης.
Η ΕΕ υπογραμμίζει ότι ο βασικότερος ανασταλτικός παράγοντας είναι ο «φόβος». Πολλοί ιδιοκτήτες διστάζουν να νοικιάσουν τα σπίτια τους επειδή αισθάνονται απροστάτευτοι απέναντι σε ασυνεπείς ενοικιαστές (αθέτηση πληρωμών) ή αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο σοβαρών φθορών και καταστροφών στην περιουσία τους. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή ζητά από τα κράτη-μέλη ισχυρές νομικές διασφαλίσεις και ξεκάθαρους κανόνες στην αγορά, σε συνδυασμό με νέες ρυθμίσεις για τις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις (τύπου Airbnb).
Το Μπλόκο στην Οικοδομή: Γραφειοκρατία και Ακριβή Γη
Η άλλη όψη του νομίσματος αφορά την εμπλοκή στην ανέγερση νέων κατοικιών. Η Κομισιόν προτείνει τρεις τολμηρές παρεμβάσεις για να τονωθεί η κατασκευαστική δραστηριότητα:
-
Απλοποίηση Οικοδομικών Κωδίκων: Χαλάρωση των δαιδαλωδών τοπικών κανονισμών, των κανόνων χωροταξίας και των διαδικασιών αδειοδότησης.
-
Διασυνοριακή Απελευθέρωση Επαγγελμάτων: Μείωση των περιοριστικών απαιτήσεων για τα πτυχία και τα δικαιώματα μηχανικών και αρχιτεκτόνων, ώστε να διευκολυνθεί η παροχή υπηρεσιών από το εξωτερικό και να αυξηθεί η παραγωγικότητα.
-
Η Παγίδα της Αξίας της Γης: Την τελευταία δεκαετία, λόγω της έλλειψης ελεύθερων οικοπέδων στα αστικά κέντρα, οι τιμές των οικοπέδων αυξάνονται με ταχύτερο ρυθμό από τις τιμές των ίδιων των σπιτιών, καθιστώντας την κατασκευή απρόσιτη.
Η Κατάρρευση της Παραγωγικότητας στον Κατασκευαστικό Κλάδο
Η έκθεση κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τα δομικά προβλήματα του ίδιου του κατασκευαστικού τομέα στην Ευρώπη, ο οποίος χαρακτηρίζεται από:
-
Αρνητική Παραγωγικότητα: Οι κατασκευές αποτελούν τον μοναδικό κλάδο στην ΕΕ που καταγράφει αρνητική πορεία παραγωγικότητας από τη δεκαετία του 1990 (με πρωταγωνιστές την Ιταλία, τη Γαλλία και την Ισπανία).
-
Τριπλασιασμός Ελλείψεων σε Εργατικά Χέρια: Οι ελλείψεις σε τεχνικό προσωπικό έχουν τριπλασιαστεί την τελευταία δεκαετία, ενώ υπάρχει τεράστιο κενό σύγχρονων δεξιοτήτων.
-
Υπερβολικός Κατακερματισμός: Ο κλάδος κυριαρχείται από 3,5 εκατομμύρια πολύ μικρές επιχειρήσεις (με μέσο όρο μόλις 4 υπαλλήλους η καθεμία), οι οποίες αδυνατούν να πετύχουν οικονομίες κλίμακας ή να επενδύσουν στην έρευνα και την καινοτομία.
Το Διακύβευμα
Η έλλειψη προσιτής στέγης δεν είναι πλέον απλώς ένα κοινωνικό ζήτημα, αλλά εξελίσσεται σε δημογραφική και δημοσιονομική απειλή. Μειώνει το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών, φρενάρει την κατανάλωση, επιτείνει την υπογεννητικότητα και εμποδίζει τη μετακίνηση των εργαζομένων εκεί όπου υπάρχουν θέσεις εργασίας, απειλώντας άμεσα τη συνολική οικονομική ανάπτυξη της Ευρώπης.
