Σε μια εποχή όπου οι τεκτονικές αλλαγές στο παγκόσμιο στερέωμα διαδέχονται η μία την άλλη με καταιγιστικούς ρυθμούς, οι οικονομικές αναλύσεις που αγνοούν το βαθύ γεωπολιτικό υπόβαθρο καθίστανται πλέον κενό γράμμα. Αυτό ήταν το κεντρικό, αδιαπραγμάτευτο αξίωμα που έθεσε ο Ευάγγελος Μυτιληναίος, Executive Chairman της METLEN, κατά τη διάρκεια της εξαιρετικά ενδιαφέρουσας παρέμβασής του στο συνέδριο «Εθνικό Σχέδιο Δράσης υπό συνθήκες παγκόσμιας αβεβαιότητας».
Ο επικεφαλής ενός εκ των πλέον στρατηγικών και διεθνοποιημένων βιομηχανικών ομίλων της Ευρώπης δεν περιορίστηκε σε έναν στεγνό εταιρικό απολογισμό. Αντιθέτως, προχώρησε σε μια βαθιά, ρεαλιστική και συχνά σκληρή ακτινογραφία της παγκόσμιας τάξης, αναδεικνύοντας χωρίς περιστροφές τις στρατηγικές αδυναμίες της Δύσης και τους άμεσους, ορατούς κινδύνους που ελλοχεύουν για την εγχώρια οικονομία.
Η γεωπολιτική σκακιέρα και η ψευδαίσθηση της διπλωματίας
Δανειζόμενος την ιστορική ρήση του Ηράκλειτου, «Πατήρ πάντων πόλεμος», ο κ. Μυτιληναίος συμπύκνωσε τη σημερινή, χαοτική παγκόσμια πραγματικότητα σε μία και μόνο φράση: «Τα γεωπολιτικά υπερισχύουν των πάντων». Η οικονομία, το ελεύθερο διεθνές εμπόριο και οι δείκτες ανάπτυξης έχουν πλέον υποταχθεί πλήρως στους αμείλικτους ανταγωνισμούς επιρροής των υπερδυνάμεων.
Ιδιαίτερα αποκαλυπτική ήταν η ανάγνωσή του για την πρόσφατη επίσκεψη του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, στην Κίνα. Ενώ σε αυστηρά επικοινωνιακό επίπεδο κυριάρχησαν τα διπλωματικά χαμόγελα και η παραδοσιακή κινεζική φιλοξενία, ο κ. Μυτιληναίος επεσήμανε την ψυχρή αλήθεια που συχνά διαφεύγει από τις τηλεοπτικές κάμερες: κάτω από το διπλωματικό χαλί μαινόταν ένας σφοδρός ανταγωνισμός οπλικών συστημάτων και τεχνολογικής υπεροχής. Πέρα από κάποιες επιφανειακές επιχειρηματικές συμφωνίες, η συνάντηση κορυφής δεν προσέφερε καμία απολύτως ουσιαστική διέξοδο στα μεγάλα, ανοιχτά και αιματηρά μέτωπα του πλανήτη, όπως η Ουκρανία και το Ιράν, επιβεβαιώνοντας ότι το γεωστρατηγικό χάσμα μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου παραμένει αγεφύρωτο.
Το μονοπώλιο της Κίνας και το στρατηγικό αντίβαρο της METLEN στη Βοιωτία
Σε αυτόν τον ακήρυχτο παγκόσμιο πόλεμο, τα πυρομαχικά δεν είναι μόνο τα παραδοσιακά όπλα, αλλά οι κρίσιμες πρώτες ύλες. Ο κ. Μυτιληναίος άσκησε δριμεία, αλλά απόλυτα δικαιολογημένη, κριτική στην ευρωπαϊκή αφέλεια. Υπογράμμισε ότι το Πεκίνο, ακολουθώντας μια απαρέγκλιτη και μεθοδική στρατηγική δεκαετιών, έχει καταφέρει να ελέγχει έως και το 99% της παγκόσμιας παραγωγής σπάνιων γαιών. Η Δύση, αντίθετα, ανακάλυψε τραγικά καθυστερημένα ότι χωρίς αυτά τα σπάνια υλικά, δεν υφίσταται ούτε προηγμένη ψηφιακή τεχνολογία, ούτε ενεργειακή πράσινη μετάβαση, αλλά κυρίως, ούτε σύγχρονη, αυτοτελής αμυντική βιομηχανία.
Εδώ ακριβώς αναδεικνύεται η τεράστια γεωπολιτική και εθνική σημασία της στρατηγικής επένδυσης της METLEN στη Βοιωτία (μέσω των εγκαταστάσεων του Αλουμινίου της Ελλάδος) για την παραγωγή γαλλίου. Δεν πρόκειται απλώς για μια συμβατική βιομηχανική αναβάθμιση, αλλά για την πρώτη, ουσιαστική ευρωπαϊκή απάντηση, η οποία φιλοδοξεί να σπάσει το κινεζικό μονοπώλιο σε ένα μέταλλο απολύτως κρίσιμο για τους ημιαγωγούς (μικροτσίπ), τα σύγχρονα ραντάρ και τα αμυντικά συστήματα αιχμής.
Το πλέον εντυπωσιακό, ωστόσο, δεν είναι απλώς η πρόθεση της εταιρείας, αλλά η βιομηχανική ανταγωνιστικότητα αυτού του πολυετούς εγχειρήματος, το οποίο υποστηρίζεται από εθνικούς πόρους και την ΕΕ. Όπως αποκάλυψε ο ισχυρός άνδρας της METLEN, ο όμιλος έχει επιτύχει παραγωγικό κόστος χαμηλότερο ακόμη και από το αντίστοιχο κινεζικό. «Δεν φοβόμαστε καθόλου να ανοίξουν τα σύνορα», δήλωσε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας ότι η μονάδα θα φτάσει στην κορύφωση της παραγωγής της το 2028, με τη ζήτηση από οικονομικούς κολοσσούς όπως οι ΗΠΑ, η Ευρώπη, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα να είναι ήδη ραγδαία.
Παρά ταύτα, ο κ. Μυτιληναίος δεν παρέλειψε να στηλιτεύσει τον αποκαρδιωτικό ρυθμό των Βρυξελλών. Παρά τις μεγαλόστομες ευρωπαϊκές διακηρύξεις για τις κρίσιμες πρώτες ύλες, η πραγματική πρόοδος στην υλοποίηση είναι ελάχιστη, εγείροντας το σοβαρό ερώτημα εάν η γηραιά ήπειρος διαθέτει τελικά τα αντανακλαστικά για να αναπτύξει έγκαιρα μια παραγωγή ικανή να ανταγωνιστεί την Ασία.
Το πανάκριβο τίμημα της ευρωπαϊκής μετάβασης και το ισπανικό παράδειγμα
Η κριτική του προς τους ευρωπαϊκούς θεσμούς κορυφώθηκε στο φλέγον ζήτημα της ενέργειας. Μετά το σοκ της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, η Ευρώπη ξύπνησε βίαια από τον εφησυχασμό δεκαετιών, κατά τις οποίες είχε επαναπαυθεί στην ενεργειακή ομπρέλα του φθηνού ρωσικού φυσικού αερίου και στην αμερικανική στρατιωτική προστασία.
Η βίαιη αποκοπή από τη Μόσχα επιτυγχάνεται μεν, αλλά με ένα τρομακτικό και ίσως μη αναστρέψιμο οικονομικό κόστος. Σύμφωνα με την κριτική του ανάγνωση, η βιαστική επιδίωξη της ενεργειακής ασφάλειας οδήγησε τις Βρυξέλλες σε στρεβλές, οριζόντιες επιδοτήσεις πράσινων τεχνολογιών που δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα. Το άμεσο αποτέλεσμα είναι η υπονόμευση της ανταγωνιστικότητας ολόκληρης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας σε διεθνές επίπεδο. «Η ακριβή ενέργεια “τρώει” τα σωθικά της κοινωνίας», ανέφερε με μια χαρακτηριστική φράση που αποτυπώνει την ασφυξία που βιώνουν καθημερινά εκατομμύρια νοικοκυριά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Ως αντιπαράδειγμα επιτυχούς προσαρμογής έφερε την Ισπανία, η οποία κατάφερε να συγκρατήσει το κόστος, συνδυάζοντας ρεαλιστικά τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) με την πυρηνική παραγωγή, όντας ταυτόχρονα προστατευμένη χάρη στην περιορισμένη της διασύνδεση με τον προβληματικό ευρωπαϊκό ενεργειακό κορμό.
Ο εγχώριος κίνδυνος: Μηδενικές τιμές και νέα «κόκκινα» δάνεια
Περνώντας στην ελληνική πραγματικότητα, ο επικεφαλής της METLEN έκρουσε έναν πολύ ηχηρό και επείγοντα κώδωνα κινδύνου για το τραπεζικό και το ενεργειακό σύστημα. Η άναρχη, ταχεία και συχνά κερδοσκοπική ανάπτυξη φωτοβολταϊκών πάρκων τα τελευταία χρόνια, χωρίς να έχει προηγηθεί η ταυτόχρονη εγκατάσταση επαρκών συστημάτων αποθήκευσης (μπαταρίες) και ο απαιτούμενος εκσυγχρονισμός των δικτύων, έχει δημιουργήσει μια ωρολογιακή βόμβα.
Τις μεσημβρινές ώρες, η τεράστια υπερπαραγωγή ενέργειας οδηγεί μεν τη χώρα σε εξαγωγές, αλλά με τιμές στο χρηματιστήριο ενέργειας που αγγίζουν το απόλυτο μηδέν (ή γίνονται ακόμη και αρνητικές). Οι επενδυτές που δανείστηκαν τεράστια ποσά για να εγκαταστήσουν αυτά τα πάρκα, διαπιστώνουν έντρομοι ότι το προϊόν τους συχνά απορρίπτεται από το δίκτυο (περικοπές) και δεν έχει καμία εμπορική αξία. Η αυστηρή προειδοποίηση του κ. Μυτιληναίου ότι αυτή η δομική στρέβλωση μπορεί να γεννήσει πολύ σύντομα μια νέα γενιά «κόκκινων» (μη εξυπηρετούμενων) δανείων στον ενεργειακό τομέα, οφείλει να κινητοποιήσει άμεσα τόσο το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης όσο και τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές.
Η κυβερνητική σταθερότητα ως όρος εθνικής επιβίωσης
Κλείνοντας την εμπεριστατωμένη του ομιλία, ο Ευάγγελος Μυτιληναίος άγγιξε τον πυρήνα του εγχώριου πολιτικού συστήματος. Σε ένα παγκόσμιο περιβάλλον ακραίας, πολυεπίπεδης αβεβαιότητας, όπου η Ελλάδα βρίσκεται γεωγραφικά στο μάτι του κυκλώνα των γεωπολιτικών αναταράξεων, οι στείρες εσωτερικές έριδες αποτελούν μια επικίνδυνη πολυτέλεια.
Στάθηκε απέναντι στην πολιτική τοξικότητα που δυναμιτίζει τη δυνατότητα στοιχειώδους εθνικής συνεννόησης και κατέστησε σαφές ότι, από την οπτική γωνία της πραγματικής οικονομίας, των αγορών και των μεγάλων επενδύσεων, το νούμερο ένα ζητούμενο είναι η κυβερνητική σταθερότητα. Μια χώρα που καλείται σήμερα να πλοηγηθεί ανάμεσα σε αμείλικτους εμπορικούς πολέμους, ενεργειακές κρίσεις, προβλήματα εφοδιαστικής αλυσίδας και στρατιωτικές συγκρούσεις στη γειτονιά της, έχει ως απόλυτη και αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση επιβίωσης την ικανότητα για σοβαρή, μακρόπνοη και επωφελή διακυβέρνηση. Οτιδήποτε λιγότερο, απλώς υποθηκεύει ανεπανόρθωτα το μέλλον και την κυριαρχία της.
