Σε ένα παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον που εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από έντονη ρευστότητα, επίμονες πληθωριστικές πιέσεις και γεωπολιτική αβεβαιότητα, η ελληνική επιχειρηματικότητα αρνείται πεισματικά να περιέλθει σε κατάσταση στασιμότητας. Αντί για την αναμενόμενη αμυντική στάση, οι επικεφαλής των εγχώριων επιχειρήσεων χαράσσουν μια επιθετική στρατηγική: σχεδιάζουν νέες επενδύσεις, ανοίγουν θέσεις εργασίας και στρέφονται μαζικά στις νέες τεχνολογίες. Αυτή η ανθεκτικότητα αποτυπώνεται με απόλυτη σαφήνεια στη δεύτερη έκδοση της έρευνας EY Entrepreneurship Barometer Ελλάδα 2026 της EY Ελλάδος.
Η εκτενής έρευνα, η οποία διεξήχθη από τις 2 Φεβρουαρίου έως τις 9 Μαρτίου 2026 με τη συμμετοχή 167 επικεφαλής ελληνικών επιχειρήσεων, αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου προγράμματος σε 14 χώρες της ευρύτερης περιφέρειας. Η ανεξάρτητη δημοσιογραφική ανάλυση των ευρημάτων αποκαλύπτει μια αγορά δύο ταχυτήτων: από τη μία πλευρά, υπάρχει μια ραγδαία ψηφιακή αφύπνιση, και από την άλλη, οι διαχρονικές παθογένειες της γραφειοκρατίας και της έλλειψης εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού απειλούν να φρενάρουν την ανάπτυξη.
Η «έκρηξη» της τεχνητής νοημοσύνης και η ανάγκη για ψηφιακό μετασχηματισμό
Το πλέον εντυπωσιακό στοιχείο της φετινής έρευνας είναι ο ρυθμός υιοθέτησης των νέων τεχνολογιών, που ανατρέπει τα στερεότυπα της τεχνολογικής υστέρησης του ελληνικού ιδιωτικού τομέα. Ειδικότερα, το 83% των ελληνικών επιχειρήσεων δηλώνει ότι αύξησε την αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) και της Μηχανικής Μάθησης (Machine Learning) κατά το τελευταίο δωδεκάμηνο. Το ποσοστό αυτό τοποθετεί την Ελλάδα υψηλότερα από τον μέσο όρο του ευρωπαϊκού δείγματος (76%), καταδεικνύοντας μια ισχυρή βούληση για εκσυγχρονισμό.
Η βραχυπρόθεσμη επενδυτική προτεραιότητα για το 63% των ερωτηθέντων παραμένει ο ψηφιακός μετασχηματισμός, με έμφαση στην αναβάθμιση πληροφοριακών συστημάτων και νέων λογισμικών. Επιπλέον, ένα 69% σημειώνει ότι η ψηφιακή ωριμότητα της επιχείρησής του έχει βελτιωθεί αισθητά.
Ωστόσο, η χρηματοδοτική πραγματικότητα παραμένει συντηρητική. Λόγω του μικρομεσαίου χαρακτήρα της πλειονότητας των ελληνικών επιχειρήσεων, το 39% επένδυσε κεφάλαια έως 25.000 ευρώ στην τεχνητή νοημοσύνη την τελευταία τριετία, ενώ το 20% δεν πραγματοποίησε καμία σχετική επένδυση. Σε πιο θετικό τόνο, οι επιχειρήσεις που προχώρησαν σε σοβαρές επενδύσεις άνω των 100.000 ευρώ αυξήθηκαν στο 18% (έναντι 10% πέρυσι), δείχνοντας ότι ένα κομμάτι της αγοράς περνά στη φάση της ουσιαστικής ενσωμάτωσης υψηλής τεχνολογίας.
Η μάχη των προσλήψεων: Όταν η ανάπτυξη σκοντάφτει στη «λειψανδρία»
Στον αντίποδα των φόβων ότι το AI θα καταργήσει μαζικά θέσεις εργασίας, οι ελληνικές επιχειρήσεις «διψούν» για προσωπικό. Το 53% των επιχειρηματιών δηλώνει ξεκάθαρη πρόθεση για νέες προσλήψεις πλήρους απασχόλησης. Όμως, το μεγάλο «αγκάθι» βρίσκεται στην προσφορά.
-
Έλλειψη Δεξιοτήτων: Το 69% των επιχειρηματιών αναγνωρίζει την ανεύρεση ταλέντων με τις απαραίτητες δεξιότητες ως τη μεγαλύτερη δυσκολία στην αγορά εργασίας.
-
Πίεση στο Εργατικό Κόστος: Για το 52% των ερωτηθέντων (από 45% το 2025), η προσφορά ανταγωνιστικών αμοιβών και η διαχείριση του αυξημένου εργατικού κόστους συνιστά την απόλυτη πρόκληση διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού για το 2026.
-
Στροφή στο Outsourcing: Ως λύση ανάγκης, το ενδιαφέρον για συνεργασία με εξωτερικούς ελεύθερους επαγγελματίες (freelancers) αυξήθηκε στο 20%.
Η αγορά βιώνει τα απόνερα του brain drain και την ασυμφωνία του εκπαιδευτικού συστήματος με τις πραγματικές ανάγκες της βιομηχανίας.
Η κυριαρχία των ιδίων κεφαλαίων και η απειλή της γραφειοκρατίας
Πώς χρηματοδοτείται, όμως, αυτό το κύμα ψηφιοποίησης και προσλήψεων; Η απάντηση αναδεικνύει μια δομική ιδιαιτερότητα της ελληνικής αγοράς: το 66% των επιχειρήσεων στηρίζεται αποκλειστικά στην επανεπένδυση των κερδών του και σε ίδια κεφάλαια. Το στοιχείο αυτό υποδηλώνει μεν την εξυγίανση αρκετών ισολογισμών, αλλά εγείρει ερωτήματα για την πρόσβαση των μικρομεσαίων στον τραπεζικό δανεισμό εν μέσω περιβάλλοντος υψηλών επιτοκίων.
Εξίσου ανησυχητικό είναι το αποτύπωμα του κράτους. Παρά τις φιλότιμες προσπάθειες ψηφιοποίησης, ένα συντριπτικό 78% των επιχειρηματιών κατονομάζει τη γραφειοκρατία και την πολυπλοκότητα του ρυθμιστικού περιβάλλοντος ως το υπ’ αριθμόν ένα εμπόδιο για το επιχειρείν στην Ελλάδα.
Το στοίχημα της κλίμακας: Οι συγχωνεύσεις ως μονόδρομος επιβίωσης
Στο συνεδριακό πάνελ που συνόδευσε την παρουσίαση της έρευνας, κορυφαίοι παράγοντες της αγοράς έθεσαν τον δάκτυλον επί τον τύπον των ήλων. Ο Γιώργος Παπαδημητρίου, Διευθύνων Σύμβουλος της EY Ελλάδος, ο Μάρκος Βερέμης (Εταίρος της Big Pi Ventures και Πρόεδρος Επιτροπής Καινοτομίας του ΣΕΒ), ο Βασίλειος Κάτσος (VNK Capital) και ο Θεόδωρος Φέσσας (Quest Συμμετοχών) συμφώνησαν σε ένα κομβικό σημείο: ο κατακερματισμός της ελληνικής αγοράς πρέπει να αντιμετωπιστεί.
Οι μικρές επιχειρήσεις στερούνται πρόσβασης σε κεφάλαια αιχμής, τεχνολογία και ταλέντα. Ως ρεαλιστική διέξοδος προτάθηκε το μοντέλο των εταιρικών συνενώσεων (roll-ups). Ενώνοντας τις δυνάμεις τους υπό πιο κεντρικές διοικητικές δομές (π.χ. σε κλάδους όπως τα λογιστικά γραφεία και τα φαρμακεία), οι μικρές επιχειρήσεις μπορούν να πετύχουν οικονομίες κλίμακας, να αντέξουν τον ανταγωνισμό και να επενδύσουν σοβαρά στο AI.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά η κα Ευτυχία Κασελάκη, Επικεφαλής του τομέα EY Private, οι εταιρείες καλούνται σήμερα να προχωρήσουν σε βαθύ μετασχηματισμό, συνδυάζοντας την ανθρώπινη ευφυΐα με την τεχνητή νοημοσύνη, χτίζοντας ευέλικτες δομές που θα τους προσφέρουν μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα.
Το μήνυμα για το 2026 είναι ξεκάθαρο: Η πρόθεση για ανάπτυξη υπάρχει. Για να μετατραπεί όμως σε βιώσιμο εθνικό πλούτο, απαιτείται ριζική πάταξη της γραφειοκρατίας, σύνδεση της παιδείας με την αγορά εργασίας και εγκατάλειψη του παραδοσιακού, κατακερματισμένου μοντέλου υπέρ των ισχυρών εταιρικών συνεργειών.
Διαβάστε ολόκληρη την έρευνα της EY για την ελληνική επιχειρηματικότητα το 2026, εδώ.
