Μια κρίσιμη εβδομάδα διπλωματικών διεργασιών ξεκινά για την εξομάλυνση των τεταμένων σχέσεων μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης, με τον Υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Γεραπετρίτη, να αναμένεται να μεταβεί στην Τρίπολη και τη Βεγγάζη τις πρώτες ημέρες του Ιουλίου. Η επίσκεψη, αν και δεν έχει οριστικοποιηθεί πλήρως, έρχεται σε μια περίοδο έντονων προκλήσεων, κυρίως λόγω του τουρκολιβυκού μνημονίου και των αυξημένων μεταναστευτικών ροών.
Η επικείμενη μετάβαση του κ. Γεραπετρίτη στη Λιβύη αποτελεί μια δύσκολη αποστολή, καθώς η Ελλάδα βρίσκεται σε συνεχή αντιπαράθεση τόσο με τη Λιβύη όσο και με την Τουρκία. Οι εντάσεις κορυφώθηκαν με την ενεργοποίηση του τουρκολιβυκού μνημονίου για σεισμικές έρευνες σε τέσσερα οικόπεδα νοτίως της Κρήτης. Αυτό το μνημόνιο, το οποίο η Σύνοδος Κορυφής της ΕΕ έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει ως «ανυπόστατο και παράνομο», έχει προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις από την ελληνική πλευρά.
Πρόσφατα, ο Έλληνας πρόξενος στη Βεγγάζη, Αγάπιος Καλογνώστης, συναντήθηκε με τον Υπουργό Εξωτερικών της κυβέρνησης Χαφτάρ, Abdul Hadi Al-Huwaij, συζητώντας το ζήτημα της οριοθέτησης των θαλάσσιων συνόρων και τις διμερείς σχέσεις. Ωστόσο, οι δηλώσεις του πρωθυπουργού της κυβέρνησης της Ανατολικής Λιβύης, Οσάμα Χαμάντ, ο οποίος προειδοποίησε την Ελλάδα για «σκληρή αντίδραση» σε περίπτωση παραβιάσεων της κυριαρχίας τους, σε συνδυασμό με τις «μαξιμαλιστικές» θέσεις που απέδωσε ο εκπρόσωπος του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών, Οντσού Κετσέλι, στις ελληνικές και κυπριακές θέσεις, υπογραμμίζουν το περίπλοκο διπλωματικό τοπίο.
Σε απάντηση, διπλωματικές πηγές του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών ξεκαθάρισαν πως «η επίκληση του διεθνούς δικαίου προϋποθέτει τούτο να υιοθετείται καθ’ ολοκληρίαν», τονίζοντας ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να υπηρετεί το διεθνές δίκαιο και τις σχέσεις καλής γειτονίας, απαιτώντας το ίδιο από όλες τις πλευρές.
Μεταναστευτικό και ευρωπαϊκή συνεργασία
Πέρα από τις θαλάσσιες ζώνες, το μεταναστευτικό ζήτημα αποτελεί έναν ακόμη κρίσιμο άξονα των σχέσεων Ελλάδας-Λιβύης. Η ελληνική κυβέρνηση, σε στενό συντονισμό με την Ευρωπαϊκή Ένωση, εντείνει τις προσπάθειες για την αντιμετώπιση των αυξημένων μεταναστευτικών ροών, ιδιαίτερα από τις ανατολικές ακτές της Λιβύης.
Στο πλαίσιο αυτό, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε την παράταση της Αποστολής Συνδρομής της Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής (EUBAM) στη Λιβύη έως τις 30 Ιουνίου 2027, με στόχο την ενίσχυση των ικανοτήτων των λιβυκών αρχών στη διαχείριση των συνόρων, την καταπολέμηση του διασυνοριακού εγκλήματος, της εμπορίας ανθρώπων και της τρομοκρατίας.
Η Ελλάδα, αποφασισμένη να λάβει μέτρα αποτροπής, εξετάζει την ενίσχυση της φύλαξης των νότιων συνόρων της χώρας και την ανάπτυξη πολεμικών πλοίων σε διεθνή ύδατα έξω από τη Λιβύη, με στόχο την αποτροπή των δουλεμπορικών σκαφών. Παράλληλα, έχει διαμηνύσει σε Λιβύη και Αίγυπτο ότι θα γίνεται επαναπροώθηση των μεταναστών.
Την κατάσταση αυτή αναμένεται να εξετάσει από κοντά και ο Επίτροπος Μετανάστευσης της ΕΕ, Μάγκνους Μπρούνερ, ο οποίος θα μεταβεί στη Λιβύη στις 8 Ιουλίου, συνοδευόμενος από τους αρμόδιους υπουργούς των χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Η επικείμενη επίσκεψη του Γιώργου Γεραπετρίτη στη Λιβύη, εν μέσω αυτού του διπλωματικού πυρετού, αναμένεται να είναι καθοριστική για την πορεία των σχέσεων των δύο χωρών και την ευρύτερη σταθερότητα στην περιοχή.
