Θερμή εβδομάδα αναμένεται στη Βουλή, με το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ να ανεβάζει το πολιτικό θερμόμετρο. Την Τρίτη και την Τετάρτη, το ελληνικό κοινοβούλιο θα βρεθεί στο επίκεντρο, καθώς θα συζητηθούν η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για τη σύσταση Εξεταστικής Επιτροπής και οι προτάσεις του ΠΑΣΟΚ, του ΣΥΡΙΖΑ και της Νέας Αριστεράς για τη συγκρότηση Προανακριτικής Επιτροπής εις βάρος των πρώην υπουργών Μάκη Βορίδη και Λευτέρη Αυγενάκη.
Η στρατηγική της κυβέρνησης: Διεύρυνση του πεδίου έρευνας
Η κυβέρνηση, αν και βρίσκεται σε δύσκολη θέση, έχει καταφέρει να διευρύνει το πεδίο της συζήτησης, εντάσσοντας στις ευθύνες και το ΠΑΣΟΚ. Ζητά να διερευνηθεί η υπόθεση από το 1998, καλώντας το κόμμα να απολογηθεί για την περίοδο που βρισκόταν στην κυβέρνηση και διαχειριζόταν τον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Με τις πρόσφατες αποκαλύψεις να περιλαμβάνουν και στελέχη του ΠΑΣΟΚ, η κυβερνητική πλειοψηφία ενισχύει το επιχείρημά της ότι το ζήτημα είναι διαχρονικό και αφορά όλες τις πλευρές. Στόχος της είναι να πείσει ότι πρόκειται για ένα αμιγώς πολιτικό ζήτημα και όχι ποινικό, όπως προσπαθούν να το παρουσιάσουν τα κόμματα της αντιπολίτευσης.
Επιπλέον, η κυβέρνηση, έχοντας παραδεχθεί διά στόματος πρωθυπουργού την “αποτυχία” της, επιθυμεί να καταστήσει σαφές στην κοινή γνώμη ότι αναλαμβάνει την πολιτική πρωτοβουλία να διαλύσει τον Οργανισμό και να προχωρήσει σε μια νέα αρχή, αποκαθιστώντας παράλληλα την εικόνα της χώρας απέναντι στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η σημασία που αποδίδει η κυβέρνηση στην εξωτερική της εικόνα υπογραμμίζεται και από την αναμενόμενη τοποθέτηση του ίδιου του πρωθυπουργού στην Ολομέλεια κατά τη συζήτηση για την Εξεταστική Επιτροπή, γεγονός που δεν είναι συνηθισμένο σε αμιγώς κοινοβουλευτικές συζητήσεις.
Η θέση του ΠΑΣΟΚ: Περιορισμός της αντιπαράθεσης και δικαιολόγηση στάσης
Το ΠΑΣΟΚ, πλέον ενταγμένο στο κάδρο της πολιτικής αντιπαράθεσης, προσπαθεί να περιορίσει τη συζήτηση στο “γαλάζιο γήπεδο” και να αναδείξει ποινικές ευθύνες για τους δύο πρώην υπουργούς Αγροτικής Ανάπτυξης. Ωστόσο, βρίσκεται σε δύσκολη θέση, καθώς πρέπει να αιτιολογήσει την άρνησή του σε μια Εξεταστική Επιτροπή που θα διερευνήσει την υπόθεση σε βάθος χρόνου. Η κυβέρνηση επιδιώκει να δείξει ότι μια ενδελεχής και μακροχρόνια έρευνα είναι αυτή που θα οδηγήσει στην κάθαρση.
Το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης καλείται επίσης να «απολογηθεί» για τα δικά του στελέχη που εμπλέκονται στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Ένα επιπλέον ερώτημα που θα τεθεί από την πλευρά της πλειοψηφίας είναι πώς το ΠΑΣΟΚ εφαρμόζει «δύο μέτρα και δύο σταθμά» αναφορικά με την «τεχνική λύση»: από τη μία κατηγορεί τον Μάκη Βορίδη που την υπέγραψε και ζητά δίωξη, ενώ από την άλλη χαρακτηρίζει «νόμιμη διαδικασία» την ίδια λύση όταν αφορά πασοκικά στελέχη.
Ο ΣΥΡΙΖΑ και η Νέα Αριστερά, που έχουν επίσης καταθέσει πρόταση για Προανακριτική Επιτροπή, αναμένεται να διεκδικήσουν το μερίδιο που τους αναλογεί στο αντιπολιτευτικό πεδίο. Επιδιώκουν να συμβάλουν στη “μεγάλη σύγκρουση” που αναμένεται να εκτυλιχθεί, κυρίως μεταξύ ΝΔ και ΠΑΣΟΚ, με στόχο να αποκομίσουν τα δικά τους πολιτικά οφέλη.
Η “μεγάλη σύγκρουση” και οι προτάσεις
Η πρώτη ημέρα της “μεγάλης σύγκρουσης” θα είναι αύριο, οπότε στην Ολομέλεια της Βουλής θα συζητηθεί η πρόταση της Ν.Δ. για τη διενέργεια Εξεταστικής Επιτροπής από το 1998. Σκοπός είναι να εντοπιστούν και να αντιμετωπιστούν οι διαχρονικές παθογένειες του μηχανισμού καταβολής αγροτικών ενισχύσεων. Η διαδικασία αναμένεται να ολοκληρωθεί με την έγκριση της πρότασης.
Την Τετάρτη, θα διεξαχθεί η συζήτηση επί των προτάσεων του ΠΑΣΟΚ και του ΣΥΡΙΖΑ με τη Νέα Αριστερά, οι οποίες ζητούν τη διερεύνηση της υπόθεσης για ενδεχόμενες ποινικές ευθύνες των δύο πρώην υπουργών, Μάκη Βορίδη και Λευτέρη Αυγενάκη, με βάση τη δικογραφία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.
Η υπεράσπιση των πρώην υπουργών και η στήριξη της κυβέρνησης
Ο Μάκης Βορίδης έχει ήδη δηλώσει ότι δεν έχει διαπράξει τίποτε το μεμπτό. Θα επαναλάβει ότι η κατηγορία του αφορά την υπογραφή μιας υπουργικής απόφασης που εφαρμοζόταν ήδη από το 2015 και θα μιλήσει για “σκαστή αντίφαση” του “κατηγορητηρίου”, καθώς του αποδίδεται το αδίκημα της ηθικής αυτουργίας σε απιστία για πράξεις που δεν περιγράφονται στη δικογραφία και δεν έχουν φυσικό αυτουργό.
Από την πλευρά του, ο Λευτέρης Αυγενάκης θα υποστηρίξει ότι η δικογραφία δεν περιλαμβάνει συνομιλίες του και ότι η απεμπλοκή ύποπτων ΑΦΜ έγινε μετά από ελέγχους.
Και οι δύο πρώην υπουργοί απολαμβάνουν την στήριξη της κυβέρνησης, η οποία διαμηνύει σε όλους τους τόνους ότι από τη δικογραφία που έχει φθάσει στη Βουλή δεν υπάρχουν ενδείξεις για άσκηση ποινικής δίωξης. Επισημαίνεται ότι πρέπει να υπάρξει έρευνα και, εάν η Εξεταστική Επιτροπή καταλήξει σε ενδείξεις αξιόποινων πράξεων, τότε να κινηθούν οι διαδικασίες για Προανακριτική.
Το δίλημμα της ΝΔ για την Προανακριτική
Σύμφωνα με πληροφορίες, η Νέα Δημοκρατία ενδέχεται να ζητήσει από τα τρία κόμματα της αντιπολίτευσης να αποσύρουν τις προτάσεις τους για Προανακριτική, ώστε να μην απεμπολήσει η Βουλή τη δυνατότητα σύστασης μιας τέτοιας Επιτροπής στο μέλλον, εφόσον προκύψουν στοιχεία για αξιόποινες πράξεις πολιτικών προσώπων. Μια απόρριψη των τωρινών προτάσεων θα σήμανε και το τέλος αυτής της διαδικασίας.
Στην περίπτωση που τα κόμματα δεν δεχθούν, η πλειοψηφία προσανατολίζεται να μην συμμετέχει στην ψηφοφορία, όπως άφησε ανοιχτό ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Εξεταστική vs Προανακριτική: Οι διαφορές
Είναι σημαντικό να σημειωθούν οι διαφορές μεταξύ των δύο τύπων κοινοβουλευτικών επιτροπών:
- Εξεταστική Επιτροπή: Έχει αρμοδιότητες ανακριτή και εισαγγελέα. Διερευνά συνολικά μια υπόθεση και όχι ειδικώς ποινικές ευθύνες προσώπων. Το πόρισμά της αφορά πολιτικές ευθύνες και, εφόσον προκύψουν αποχρώσες ενδείξεις για ποινικές ευθύνες, τότε ζητείται από τη Βουλή να συστήσει Προανακριτική Επιτροπή. Η Εξεταστική Επιτροπή έχει τη δυνατότητα να συλλέγει στοιχεία, να καλεί μάρτυρες και να συντάσσει πόρισμα με πολιτικές ή θεσμικές προτάσεις.
- Προανακριτική Επιτροπή: Για τη συγκρότησή της απαιτούνται τουλάχιστον 151 ψήφοι βουλευτών. Σκοπός της είναι η διερεύνηση τυχόν ποινικών ευθυνών για συγκεκριμένα μέλη της κυβέρνησης ή υφυπουργούς, για αδικήματα που τέλεσαν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους. Οι εργασίες της είναι μυστικές, ενώ το τελικό πόρισμα δέχεται ή απορρίπτει την παραπομπή των πολιτικών προσώπων στο Δικαστικό Συμβούλιο.
Με την έγκριση της πρότασης της ΝΔ, αυτή θα είναι η δεύτερη Εξεταστική Επιτροπή, μετά την Επιτροπή για τη σύμβαση 717 του σιδηρόδρομου.
Οι προτάσεις αναλυτικά:
Πρόταση Νέας Δημοκρατίας για Εξεταστική Επιτροπή:
Προβλέπει ελέγχους σε επτά καίρια σημεία λειτουργίας του ΟΠΕΚΕΠΕ και του συστήματος αγροτικών επιδοτήσεων. Ζητά:
- Αποσαφήνιση του εύρους των παθογενειών στον ΟΠΕΚΕΠΕ.
- Εξέταση της επιλογής και παραμονής της «τεχνικής λύσης» για τις ενισχύσεις κτηνοτρόφων και της καθυστέρησης στα σχέδια βόσκησης.
- Διερεύνηση της αξιοποίησης ψηφιακών εργαλείων (δασολόγιο, κτηματολόγιο) στο ελεγκτικό έργο.
- Εξέταση των πεπραγμένων των διοικήσεων του ΟΠΕΚΕΠΕ και των πολιτικών ηγεσιών του Υπουργείου για την αντιμετώπιση παθογενειών και τη διαβίβαση υποθέσεων απάτης.
- Έλεγχοι για τους διασταυρωτικούς ελέγχους, τον αριθμό, το αποτέλεσμα και το σύστημα επιλογής τους.
- Εξέταση της σχέσης του ΟΠΕΚΕΠΕ με τον Τεχνικό Σύμβουλο, των ενεργειών για μεγαλύτερη αυτάρκεια και της ύπαρξης συμφερόντων.
- Διερεύνηση των αιτιών για την επιβολή δημοσιονομικών διορθώσεων (πρόστιμα 2,7 δισ. από το 1996).
Η ΝΔ τονίζει τη διαχρονικότητα των προβλημάτων και την ανάγκη συστημικής έρευνας, υπογραμμίζοντας τις εντατικοποιημένες ελέγχους επί των ημερών της, που οδήγησαν χιλιάδες υποθέσεις στις διωκτικές και δικαστικές αρχές.
Πρόταση ΠΑΣΟΚ για Προανακριτική Επιτροπή:
Ζητά διερεύνηση ενδεχόμενων ποινικών ευθυνών για τους Μάκη Βορίδη και Λευτέρη Αυγενάκη, με βάση τη δικογραφία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.
- Για τον Μάκη Βορίδη: Προτείνεται έρευνα για συνέργεια σε κακουργηματική απιστία εις βάρος των συμφερόντων της Ε.Ε. Αναφέρονται οι ένορκες καταθέσεις του πρώην προέδρου του ΟΠΕΚΕΠΕ, Γρηγορίου Βάρρα, ο οποίος ισχυρίζεται ότι ο υπουργός δεν τον υποστήριξε στις προσπάθειες εξυγίανσης και ελέγχων και τον ανάγκασε σε παραίτηση.
- Για τον Λευτέρη Αυγενάκη: Προτείνεται έρευνα για συνέργεια και ηθική αυτουργία σε κακουργηματική απιστία εις βάρος των συμφερόντων της Ε.Ε. Στην πρόταση του ΠΑΣΟΚ περιγράφεται ανοιχτά εχθρική στάση του Αυγενάκη απέναντι στον πρώην πρόεδρο του ΟΠΕΚΕΠΕ, Ευάγγελο Σημανδράκο. Αναφέρονται επίσης απομαγνητοφωνημένες συνομιλίες που υποδηλώνουν γνώση και ενεργό συνδρομή του υπουργού σε πράξεις απιστίας, προσφέροντας “υψηλή πολιτική κάλυψη για ψηφοθηρικούς ή άλλους λόγους”.
Πρόταση ΣΥΡΙΖΑ – Νέας Αριστεράς για Προανακριτική Επιτροπή:
Προτείνουν σύσταση Ειδικής Κοινοβουλευτικής Επιτροπής για προκαταρκτική εξέταση κατά των Μάκη Βορίδη και Λευτέρη Αυγενάκη για τα αδικήματα της συνέργειας σε κακουργηματική απιστία και ηθικής αυτουργίας σε κακουργηματική απιστία κατά των οικονομικών συμφερόντων της Ε.Ε., με ζημία άνω των 120.000 ευρώ, καθώς και για οποιοδήποτε άλλο έγκλημα προκύψει. Τα δύο κόμματα υποστηρίζουν ότι οι κύριοι Βορίδης και Αυγενάκης πρέπει να διερευνηθούν για ενδεχόμενη ζημία των οικονομικών πόρων της ΕΕ, με σκοπό την παράνομη ωφέλεια φυσικών προσώπων.
