Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται σήμερα το δεύτερο και τελευταίο μέρος της σφοδρής πολιτικής αναμέτρησης στη Βουλή, με επίκεντρο το σκάνδαλο του Οργανισμού Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΟΠΕΚΕΠΕ). Μετά τη χθεσινή απόφαση της Ολομέλειας για σύσταση Εξεταστικής Επιτροπής, που θα ερευνήσει τα πεπραγμένα του Οργανισμού από την ίδρυσή του το 1998, σήμερα στις 9 το πρωί εισάγονται προς συζήτηση οι προτάσεις του ΠΑΣΟΚ και του ΣΥΡΙΖΑ με τη Νέα Αριστερά, για τη συγκρότηση Προανακριτικής Επιτροπής. Στόχος είναι η διερεύνηση ενδεχόμενων ποινικών ευθυνών για τους πρώην υπουργούς Αγροτικής Ανάπτυξης, Μάκη Βορίδη και Λευτέρη Αυγενάκη.
Οι δύο προτάσεις αναμένεται να απορριφθούν, καθώς τα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν διαθέτουν την απαιτούμενη πλειοψηφία των 151 ψήφων. Ωστόσο, το «θερμόμετρο» αναμένεται να χτυπήσει και πάλι «κόκκινο», ιδίως με τις τοποθετήσεις των ελεγχόμενων πρώην υπουργών, αλλά και ενόψει της αποχώρησης της κυβερνητικής παράταξης από την ψηφοφορία.
Οι υπερασπιστικές γραμμές Βορίδη και Αυγενάκη
Ο Μάκης Βορίδης στην τοποθέτησή του αναμένεται να δηλώσει ότι δεν έχει διαπράξει τίποτα μεμπτό. Θα επαναλάβει ότι η κατηγορία σε βάρος του αφορά την υπογραφή μιας υπουργικής απόφασης που εφαρμοζόταν ήδη από το 2015. Επιπλέον, θα κάνει λόγο για «σκαστή αντίφαση» του «κατηγορητηρίου», καθώς του αποδίδεται το αδίκημα της ηθικής αυτουργίας σε απιστία για πράξεις που δεν περιγράφονται στη δικογραφία και δεν έχουν φυσικό αυτουργό.
Από την πλευρά του, ο Λευτέρης Αυγενάκης θα επισημάνει ότι η δικογραφία δεν περιλαμβάνει συνομιλίες του και θα υποστηρίξει ότι η απεμπλοκή ΑΦΜ, που θεωρούνται «ύποπτα», έγινε μετά από ελέγχους.
Η στάση της κυβέρνησης και οι δεσμεύσεις Τσιάρα
Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Τσιάρας, κατά την ομιλία του στη Βουλή, στο πλαίσιο της χθεσινής συζήτησης για την πρόταση σύστασης Εξεταστικής Επιτροπής, τόνισε ότι «για άλλη μια φορά, το ιστορικό βάρος το αναλαμβάνει αυτή η κυβέρνηση, αυτή η παράταξη, αυτός ο Πρωθυπουργός». Υπογράμμισε πως η πρωτοβουλία δεν στοχεύει σε συμψηφισμούς, αλλά στη συνολική διερεύνηση ενός ζητήματος με βαθιές ρίζες στο χρόνο.
Ο κ. Τσιάρας αναφέρθηκε στην ανάγκη να σταλεί ένα καθαρό θεσμικό μήνυμα προς την κοινωνία αναφορικά με τη λειτουργία του ΟΠΕΚΕΠΕ και τη διαχείριση των ευρωπαϊκών πόρων. Υπενθύμισε πως η προβληματική λειτουργία του Οργανισμού δεν αφορά μόνο τη σημερινή περίοδο ή τους υπουργούς της τρέχουσας κυβέρνησης, αλλά έχει ιστορία που ξεκινά από το 1981, με την είσοδο της Ελλάδας στην τότε Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα. Αναφέρθηκε, μάλιστα, σε παλαιότερα σκάνδαλα κοινοτικών ενισχύσεων, όπως το «καλαμπόκι».
Ο υπουργός δεσμεύτηκε για πλήρη διερεύνηση της υπόθεσης και για έλεγχο όλων των εμπλεκόμενων «κρίκων». «Θα διερευνηθεί ο ρόλος όλων αυτών που εμπλέκονται στον ΟΠΕΚΕΠΕ. Θα ερευνηθούν τα Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων, οι φορείς πιστοποίησης, οι τεχνικοί σύμβουλοι, όλοι όσοι είχαν μια συμμετοχή και στη ροή των χρημάτων», είπε, προσθέτοντας ότι «όλοι αυτοί που πήραν παράνομα χρήματα από τον ΟΠΕΚΕΠΕ θα τα επιστρέψουν».
Ο κ. Τσιάρας υπογράμμισε ότι «το ιστορικό βάρος το αναλαμβάνει αυτή η κυβέρνηση, και αυτή η παράταξη, και αυτός ο Πρωθυπουργός: το να αναμετρηθούμε με τον κακό μας εαυτό, με το κακό μας παρελθόν, με παθογένειες οι οποίες έρχονται από ένα μεγάλο βάθος χρόνου», επισημαίνοντας ότι η υπερψήφιση της πρότασης για Εξεταστική «δημιουργεί τη συνθήκη για να κάνουμε ένα πραγματικό βήμα για την εξυγίανση του ΟΠΕΚΕΠΕ».
Οι προτάσεις ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ – Νέας Αριστεράς
Η πρόταση του ΠΑΣΟΚ ζητεί τη συγκρότηση Προκαταρκτικής Επιτροπής για την ενδεχόμενη τέλεση των αδικημάτων της «συνέργειας σε απιστία κατ’ εξακολούθηση, με βλάβη που υπερβαίνει τις 120.000 ευρώ», για τους Μάκη Βορίδη και Λευτέρη Αυγενάκη. Για τον Λευτέρη Αυγενάκη ζητεί να διερευνηθεί επιπροσθέτως και το ενδεχόμενο της τυχόν τέλεσης της «πράξης της ηθικής αυτουργίας σε απιστία, τετελεσμένης και σε απόπειρα, με βλάβη που υπερβαίνει τις 120.000 ευρώ» για τις «έντονες πιέσεις του για αποδεσμεύσεις υπόπτων ΑΦΜ και παράνομες καταβολές» από τον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Στην πρόταση του ΠΑΣΟΚ, για τον Μάκη Βορίδη αναφέρεται ότι είναι «ιδιαίτερα επιβαρυντικές και συνιστούν από μόνες τους σοβαρό λόγο περαιτέρω διερεύνησης οι ένορκες καταθέσεις του πρώην προέδρου του ΟΠΕΚΕΠΕ Γρηγορίου Βάρρα», σύμφωνα με τις οποίες «ο υπουργός ουδέποτε τον υποστήριξε στην προσπάθεια εξυγίανσης του Οργανισμού». Αντιθέτως, «όταν έγινε αντιληπτή η πρόθεσή του να αλλάξει τον τρόπο κατανομής των ενισχύσεων […] αρχικά δέχθηκε έναν οργανωμένο πόλεμο φθοράς […] και εν τέλει εξαναγκάστηκε σε παραίτηση από τον υπουργό χωρίς κανέναν εμφανή λόγο».
Για τον Λευτέρη Αυγενάκη, στην πρόταση του ΠΑΣΟΚ αναφέρεται ότι «οι ένορκες καταθέσεις του πρώην προέδρου του ΟΠΕΚΕΠΕ Ευάγγελου Σημανδράκου περιγράφουν μία ανοιχτά εχθρική στάση, την οποία τήρησε απέναντί του ο Ελευθέριος Αυγενάκης χωρίς κανένα εμφανή λόγο, από την πρώτη ημέρα που ανέλαβε τον θώκο του ΥΠΑΑΤ, αρνούμενος ακόμα και να συναντηθεί μαζί του». Επισημαίνεται ότι «ιδιαίτερα επιβαρυντικές όμως για τον Ελευθέριο Αυγενάκη, καθώς παρέχουν πειστικές ενδείξεις περί της γνώσης και της ενεργού συνδρομής του στις μερικότερες πράξεις απιστίας που τελούσαν οι διοικούντες τον ΟΠΕΚΕΠΕ είναι και οι απομαγνητοφωνημένες συνομιλίες μελών του κυκλώματος αλλά και στενών του συνεργατών». Σύμφωνα με την πρόταση, οι ενέργειες αυτές «γίνονται εν γνώσει και κατ’ εντολήν του υπουργού Ελ. Αυγενάκη, ο οποίος προσφέρει υψηλή πολιτική κάλυψη για ψηφοθηρικούς ή άλλους λόγους, που πρέπει προφανώς να διερευνηθούν».
Η δεύτερη πρόταση, που συνυπογράφουν οι πρόεδροι και οι κοινοβουλευτικές ομάδες του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και της Νέας Αριστεράς, ζητεί τη συγκρότηση Προκαταρκτικής Επιτροπής κατά των δύο πρώην υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης για τη διερεύνηση της ενδεχόμενης τέλεσης των ποινικών αδικημάτων της «συνέργειας σε κακουργηματική απιστία κατά των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τελεσθείσα από κοινού και κατ’ επανάληψη, με ζημία άνω των 120.000 ευρώ (άρθρ. 390 παρ.1 και 2 σε συνδ. με άρθρ. 47 ΠΚ) και της ηθικής αυτουργίας σε κακουργηματική απιστία κατά των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ, τελεσθείσα από κοινού και κατ’ επανάληψη, με ζημία άνω των 120.000 ευρώ» για τις παράνομες επιχορηγήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ, καθώς και για οποιοδήποτε άλλο έγκλημα προκύψει κατά τη διεξαγωγή της Προκαταρκτικής Εξέτασης. Τα δύο κόμματα αναφέρουν ότι πρέπει να διερευνηθεί εάν οι κ.κ. Βορίδης και Αυγενάκης ζημίωσαν τους οικονομικούς πόρους της ΕΕ, με σκοπό να ωφελήσουν φυσικά πρόσωπα να λάβουν παράνομες επιδοτήσεις, σύμφωνα και με τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στη δικογραφία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.
Η κοινοβουλευτική διαδικασία
Κατά τη συζήτηση, αναμένονται οι τοποθετήσεις των πολιτικών αρχηγών. Ο πρώτος κύκλος ομιλιών θα ανοίξει με την τοποθέτηση του εισηγητή του ΣΥΡΙΖΑ, δεδομένου ότι η κοινή πρόταση ΣΥΡΙΖΑ – Νέας Αριστεράς κατατέθηκε χρονικά πρώτη, και θα ακολουθήσουν οι εισηγητές του ΠΑΣΟΚ και των υπόλοιπων κομμάτων, με τη σειρά της κοινοβουλευτικής τους δύναμης.
Μετά την ολοκλήρωση της συζήτησης, οι δύο προτάσεις, επί ενιαίου ψηφοδελτίου, θα τεθούν σε μυστική ψηφοφορία επί κάλπης, στην οποία δεν μπορούν να μετέχουν οι δύο προτεινόμενοι πρώην υπουργοί.
Για τη σύσταση Προκαταρκτικής Επιτροπής, μία εκ των δύο προτάσεων θα πρέπει να λάβει 151 θετικές ψήφους, δηλαδή απαιτείται η απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών. Σε αντίθετη περίπτωση, η πρόταση απορρίπτεται ως προδήλως αβάσιμη. Αυτό αναμένεται να συμβεί, καθώς τα κόμματα της Αντιπολίτευσης δεν διαθέτουν την κοινοβουλευτική πλειοψηφία για να περάσουν την πρότασή τους. Σύμφωνα με τον Κανονισμό της Βουλής, εάν η Βουλή αποφασίσει να μην συγκροτηθεί Προκαταρκτική Επιτροπή, δεν μπορεί να υποβληθεί νέα πρόταση άσκησης δίωξης στηριζόμενη στα ίδια πραγματικά περιστατικά.
Εξεταστική vs Προανακριτική: Οι διαφορές
Είναι σημαντικό να σημειωθεί η διάκριση μεταξύ Εξεταστικής και Προανακριτικής Επιτροπής.
Για τη συγκρότηση Προανακριτικής Επιτροπής πρέπει να υπερψηφίσουν τουλάχιστον 151 βουλευτές. Σύμφωνα με το άρθρο 86 του Συντάγματος, «μόνο η Βουλή έχει την αρμοδιότητα να ασκεί δίωξη κατά όσων διατελούν ή διετέλεσαν μέλη της Κυβέρνησης ή Υφυπουργοί για ποινικά αδικήματα που τέλεσαν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, όπως νόμος ορίζει. Απαγορεύεται η θέσπιση ιδιώνυμων υπουργικών αδικημάτων». Οι προανακριτικές συγκροτούνται για να διερευνήσουν ενδεχόμενη τέλεση συγκεκριμένων ποινικών αδικημάτων από συγκεκριμένα μέλη της κυβέρνησης και εντός συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος. Οι εργασίες της Επιτροπής είναι μυστικές, ενώ το τελικό πόρισμα δέχεται ή απορρίπτει την παραπομπή των πολιτικών προσώπων στο Δικαστικό Συμβούλιο.
Αντίθετα, η Εξεταστική Επιτροπή, η σύσταση της οποίας αποφασίστηκε χθες, έχει ευρύτερο πεδίο έρευνας και δεν στοχεύει άμεσα στην απόδοση ποινικών ευθυνών σε συγκεκριμένα πρόσωπα, αλλά στη διερεύνηση ενός θέματος γενικότερου ενδιαφέροντος ή ενός σκανδάλου, χωρίς περιορισμό σε χρονικό διάστημα ή πρόσωπα, πέραν των μελών της κυβέρνησης. Το πόρισμά της έχει πολιτικό χαρακτήρα και μπορεί να οδηγήσει σε νομοθετικές πρωτοβουλίες ή, σε περίπτωση ενδείξεων για ποινικές ευθύνες, στην παραπομπή της υπόθεσης στην τακτική δικαιοσύνη ή στην πρόταση για σύσταση Προανακριτικής Επιτροπής.
