Η Ελλάδα περνά σε μια νέα εποχή για τις υιοθεσίες και τις αναδοχές, με στόχο κανένα παιδί να μη μεγαλώνει πίσω από τους τοίχους ενός ιδρύματος. Με πλήρως ψηφιοποιημένες διαδικασίες, μεγαλύτερη ταχύτητα, αυξημένη διαφάνεια και υψηλές απαιτήσεις προετοιμασίας, το νέο πλαίσιο φέρνει πραγματική αλλαγή για εκατοντάδες παιδιά που προέρχονται στη συντριπτική τους πλειονότητα από κακοποιητικά ή παραμελητικά περιβάλλοντα. Η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, εξηγεί τι αλλάζει, γιατί οι χρόνιες καθυστερήσεις μειώνονται, αλλά και ποιες είναι οι πραγματικές δυσκολίες πίσω από κάθε υιοθεσία.
Η νέα φιλοσοφία: Από τα ιδρύματα στις οικογένειες
Η αποϊδρυματοποίηση αποτελεί πλέον κεντρικό πυλώνα της κοινωνικής πολιτικής.
Όπως εξηγεί η Δόμνα Μιχαηλίδου, στόχος της κυβέρνησης είναι σαφής:
κάθε παιδί να μεγαλώνει σε μια σταθερή, ασφαλή και τρυφερή οικογένεια — όχι σε ίδρυμα.
Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ επιβεβαιώνουν την ανοδική πορεία στις υιοθεσίες και τις αναδοχές, γεγονός που αποδίδεται στη νέα ψηφιακή δομή και στο ενιαίο σύστημα εποπτείας.
Διαφάνεια, ταχύτητα και αντικειμενικότητα στο anynet.gr
Το Εθνικό Μητρώο Υιοθεσιών & Αναδοχής (anynet.gr) λειτουργεί πλέον ως ένα πλήρως ψηφιοποιημένο εργαλείο που:
• μειώνει τις καθυστερήσεις
• επιτρέπει αντικειμενική αξιολόγηση
• επιταχύνει τις κοινωνικές έρευνες
• εκπαιδεύει τους υποψήφιους γονείς με σύγχρονες μεθόδους
Σύμφωνα με την υπουργό, οι καθυστερήσεις που παραμένουν δεν οφείλονται στο σύστημα, αλλά στο γεγονός ότι τα παιδιά προς υιοθεσία είναι λίγα και κατά 90% έχουν βιώσει κακοποίηση, παραμέληση ή σοβαρή συναισθηματική στέρηση.
Οι απαιτήσεις για τους υποψήφιους γονείς
Οι υποψήφιοι θετοί γονείς συχνά θέτουν πολύ περιοριστικά κριτήρια (ηλικία, υγεία, εθνικότητα, απουσία αναπηρίας), κάτι που δυσκολεύει την αντιστοίχιση.
Η διαδικασία απαιτεί ουσιαστική προετοιμασία και εκπαίδευση, καθώς και σε βάθος κατανόηση των τραυμάτων που μπορεί να κουβαλά ένα παιδί που έχει απομακρυνθεί από το οικογενειακό του περιβάλλον. Εξίσου κρίσιμη είναι η αποδοχή του παρελθόντος και της προέλευσής του, προκειμένου το παιδί να ενταχθεί σε μια οικογένεια που αναγνωρίζει και σέβεται όσα έχει βιώσει.
• προετοιμασία
• εκπαίδευση
• κατανόηση των τραυμάτων του παιδιού
• αποδοχή του παρελθόντος και της προέλευσής του
Η ψυχολόγοι και κοινωνικοί λειτουργοί των δομών δίνουν μεγάλη βαρύτητα στο κίνητρο, αλλά και στη συναισθηματική ωριμότητα των υποψηφίων.
Η προετοιμασία των παιδιών πριν την υιοθεσία
Τα περισσότερα παιδιά έχουν περάσει σοβαρές κακοποιητικές εμπειρίες.
Γι’ αυτό προηγείται:
• ψυχολογική υποστήριξη
• σταδιακή προσαρμογή
• συνεργασία, όπου είναι δυνατόν, με τους βιολογικούς γονείς
• προσεκτική διαδικασία σύνδεσης με τους θετούς γονείς
Σε ορισμένες περιπτώσεις πραγματοποιείται ακόμη και τελετουργικός αποχαιρετισμός, ώστε το παιδί να έχει πλήρη εικόνα και να μην βιώσει νέο τραύμα.
Κρατούσα το παιδί και ένιωσα πως ήταν το δικό μου»: Η ιστορία ενός μονογονέα
Ο 48χρονος Παναγιώτης, που υιοθέτησε παιδί μετά από σχεδόν έξι χρόνια διαδικασίας, περιγράφει την εμπειρία του ως «θαύμα ζωής».
Μιλά για τον «έρωτα με την πρώτη ματιά» τη στιγμή που είδε το παιδί, για τη μακρά και απαιτητική αναμονή, αλλά και για την αδιάκοπη επιμονή του να γίνει γονιός, παρά τις δυσκολίες.
Αναφέρεται στη στήριξη που έλαβε από το κοντινό και ευρύτερο περιβάλλον του όταν ανακοίνωσε την απόφασή του, αλλά και στη βαθιά ανάγκη του παιδιού για αποκλειστικότητα, σταθερότητα και ασφάλεια μέσα στο νέο του σπίτι.
Τονίζει ότι θέλει ο γιος του να γνωρίζει από νωρίς την ιστορία και την προέλευσή του, ώστε να χτίσει έναν ισχυρό ψυχικό πυρήνα που θα τον προστατεύσει από κοινωνικές προκαταλήψεις και δύσκολες στιγμές στο μέλλον.
Οι χρόνοι ολοκλήρωσης και οι επόμενες βελτιώσεις
Ο στόχος του Υπουργείου είναι σαφής:
• 3 μήνες για αναδοχή
• 6 μήνες για υιοθεσία
Παράλληλα προχωρούν νέες βελτιώσεις στην εκπαίδευση των υποψηφίων και στη στελέχωση των κοινωνικών υπηρεσιών.
Ο απώτερος σκοπός:
κάθε παιδί να βρίσκει τη δική του οικογένεια χωρίς εμπόδια και καθυστερήσεις.
Η ουσία πίσω από τους αριθμούς
Κάθε υιοθεσία δεν είναι μια τυπική πράξη. Είναι μια πράξη αγάπης, ευθύνης και θεραπείας.
Και πάνω απ’ όλα, είναι η ευκαιρία ενός παιδιού να αφήσει πίσω του μια δύσκολη αρχή και να αποκτήσει μια οικογένεια που θα το αγαπήσει και θα το προστατέψει.
