Η Ελλάδα αποχαιρετά μία από τις πιο εμβληματικές μορφές της μεταπολιτευτικής πολιτικής και ακαδημαϊκής ζωής. Η Άννα Ψαρούδα-Μπενάκη έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 92 ετών, αφήνοντας πίσω της μια πορεία που συνδέθηκε με ιστορικές «πρωτιές»: ήταν η πρώτη γυναίκα που ανέλαβε την Προεδρία της Βουλής των Ελλήνων και η πρώτη γυναίκα που διετέλεσε Πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών.
Η απώλειά της κλείνει ένα σημαντικό κεφάλαιο για τον κοινοβουλευτισμό και τη νομική επιστήμη στη χώρα.
Η ακαδημαϊκή διαδρομή και η διεθνής παρουσία
Η Άννα Ψαρούδα-Μπενάκη γεννήθηκε στην Αθήνα. Ήταν κόρη του Ναυάρχου Ευαγγέλου Ψαρούδα και σύζυγος του ιστορικού της Φιλοσοφίας Λίνου Γ. Μπενάκη.
Φοίτησε στο Αμερικανικό Κολλέγιο Θηλέων Ελληνικού και σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, από όπου έλαβε το πτυχίο της το 1957. Συνέχισε τις σπουδές της στα Πανεπιστήμια της Βόννης και της Κολωνίας, αποκτώντας το 1961 διδακτορικό στο Ποινικό Δίκαιο από το Πανεπιστήμιο της Βόννης.
Εργάστηκε επί σειρά ετών στο Ινστιτούτο Μαξ-Πλάνκ Διεθνούς και Αλλοδαπού Ποινικού Δικαίου στο Φράιμπουργκ, ενώ η ερευνητική της δραστηριότητα οδήγησε στη διατριβή επί υφηγεσίας το 1971 και σε πλήθος επιστημονικών δημοσιεύσεων.
Διέτρεξε όλη την πανεπιστημιακή ιεραρχία στη Νομική Σχολή Αθηνών – από βοηθός έως καθηγήτρια – και δίδαξε Ποινικό Δίκαιο και Ποινική Δικονομία από το 1962 έως το 2001. Υπήρξε ομότιμη καθηγήτρια και καθοδήγησε γενιές νομικών επιστημόνων, πολλοί από τους οποίους κατέλαβαν αργότερα πανεπιστημιακές έδρες.
Η πολιτική πορεία και οι θεσμικοί ρόλοι
Η πολιτική της διαδρομή ξεκίνησε το 1981, όταν εξελέγη βουλευτής Επικρατείας με τη Νέα Δημοκρατία. Για 28 χρόνια υπηρέτησε ως βουλευτής Α΄ Αθηνών, εκλεγόμενη διαρκώς έως τον Σεπτέμβριο του 2009.
Κατά τη διάρκεια της θητείας της ανέλαβε σημαντικά κυβερνητικά χαρτοφυλάκια:
Υπήρξε Αναπληρώτρια Υπουργός Παιδείας το 1989, Υπουργός Πολιτισμού την περίοδο 1990-1992 και Υπουργός Δικαιοσύνης από το 1992 έως το 1993.
Το 2004 εξελέγη Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων, θέση που κατείχε έως το 2007, καταγράφοντας μια ιστορική πρωτιά ως η πρώτη γυναίκα στο ύπατο κοινοβουλευτικό αξίωμα.
Ως Πρόεδρος της Βουλής ανέπτυξε έντονη κοινοβουλευτική διπλωματία, πραγματοποιώντας επίσημες επισκέψεις σε κοινοβούλια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και σε χώρες της Ασίας, της Αφρικής και της Νότιας Αμερικής. Παράλληλα, συμμετείχε στη σύνταξη του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και έλαβε μέρος στις εργασίες της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Η συμβολή στη Δικαιοσύνη και την επιστήμη
Παράλληλα με την πολιτική και ακαδημαϊκή της δράση, άσκησε τη δικηγορία επί ποινικών υποθέσεων από το 1962 έως το 2008.
Το συγγραφικό της έργο περιλαμβάνει βιβλία και άρθρα για το Ποινικό Δίκαιο και την Ποινική Δικονομία, καθώς και πολιτικά κείμενα που αποτυπώνουν τη σκέψη της για τον θεσμικό ρόλο της Δικαιοσύνης και του Κοινοβουλίου.
Στις 29 Απριλίου 2010 εξελέγη τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών στην έδρα Ποινικού Δικαίου, ενώ αργότερα ανέλαβε και την Προεδρία της, γράφοντας ακόμη μία σελίδα στην ιστορία των θεσμών.
Μια πορεία με θεσμικό αποτύπωμα
Η Άννα Ψαρούδα-Μπενάκη συνέδεσε το όνομά της με κρίσιμες στιγμές του δημόσιου βίου, υπηρετώντας την πολιτική, τη Δικαιοσύνη και την επιστήμη με συνέπεια και θεσμικό λόγο.
Με την αποχώρησή της από τη ζωή, κλείνει ένας κύκλος που σφραγίστηκε από τη διαρκή παρουσία της σε κορυφαία αξιώματα και από τη συμβολή της στη διαμόρφωση του σύγχρονου κοινοβουλευτικού και νομικού τοπίου της χώρας.
