Με μια ομιλία που είχε ξεκάθαρα χαρακτηριστικά πολιτικής πλατφόρμας και στόχευε κατευθείαν στον πυρήνα των κυβερνητικών πολιτικών της Νέας Δημοκρατίας, ο Αλέξης Τσίπρας έδωσε το παρών στην εκδήλωση της Πρωτοβουλίας Πολιτών Βόρειας Αθήνας στο Χαλάνδρι. Ο πρώην πρωθυπουργός δεν περιορίστηκε σε διαπιστώσεις, αλλά προχώρησε σε μια εις βάθος ανάλυση της τρέχουσας πολιτικής και κοινωνικής πραγματικότητας, προαναγγέλλοντας ουσιαστικά τη δημιουργία ενός νέου, ευρύτερου αντιπολιτευτικού πόλου.
Μολονότι το όνομα του νέου πολιτικού φορέα δεν αποκαλύφθηκε στο τέλος της βραδιάς, το μήνυμα ήταν παραπάνω από σαφές: η διαδικασία ζύμωσης έχει ολοκληρωθεί και ο πολιτικός χρόνος επιταχύνεται.
Η «Ιθάκη» και το μανιφέστο της πολιτικής συμπόρευσης
Ξεκινώντας την τοποθέτησή του με θερμές ευχαριστίες προς τους διοργανωτές και την ομάδα που συνέταξε το ιδεολογικό μανιφέστο, ο Αλέξης Τσίπρας αναφέρθηκε στην έκδοση της «Ιθάκης», χαρακτηρίζοντάς την ως τον σπόρο για την επανίδρυση της αριστερής παράταξης. «Ρίξαμε τον σπόρο και τώρα έρχεται η ώρα του θερισμού», ανέφερε χαρακτηριστικά, δίνοντας τον τόνο της βραδιάς.
Ο κεντρικός στόχος, όπως περιγράφηκε, είναι η δημιουργία μιας ενιαίας και ισχυρής Αριστεράς σε όλη την Ελλάδα, η οποία θα αγκαλιάζει τον ευρύτερο προοδευτικό χώρο και την πολιτική οικολογία. Η στόχευση είναι ξεκάθαρα κυβερνητική: η συγκρότηση μιας αξιόπιστης και πλειοψηφικής αντιπολίτευσης που θα καταφέρει να νικήσει τη Νέα Δημοκρατία και τον Κυριάκο Μητσοτάκη, προσφέροντας μια ρεαλιστική εναλλακτική πρόταση εξουσίας.
Κράτος Δικαίου και η απάντηση περί «τοξικότητας»
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στα ζητήματα των θεσμών και της λειτουργίας του κράτους. Ο Αλέξης Τσίπρας έθεσε ως απόλυτη προτεραιότητα την αποκατάσταση του Κράτους Δικαίου και την εξυγίανση των σχέσεων του πολίτη με την κρατική μηχανή και τη Δικαιοσύνη. Αναφερόμενος στη σχεδιαζόμενη αναθεώρηση του Συντάγματος από την πλευρά της κυβέρνησης, εξαπέλυσε σφοδρά πυρά, επισημαίνοντας το οξύμωρο του να μιλά για προστασία και ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης η ίδια κυβέρνηση που, κατά τα λεγόμενά του, την έχει καταστρέψει.
Παράλληλα, σήκωσε το γάντι απέναντι στο κυβερνητικό αφήγημα που κατηγορεί την αντιπολίτευση για «τοξικότητα». Επικαλούμενος το σκάνδαλο των υποκλοπών, τόνισε εμφατικά: «Τοξικότητα είναι να παρακολουθείς όλο τον πολιτικό κόσμο. Τοξικότητα είναι να προωθείς τα μεγάλα funds ενάντια στον λαό που υποφέρει». Με αυτή τη ρητορική αντιστροφή, επιχείρησε να αποδομήσει το επικοινωνιακό οπλοστάσιο του Μεγάρου Μαξίμου, συνδέοντας την τοξικότητα με τις ίδιες τις κυβερνητικές πρακτικές.
Η οικονομία της ανισότητας: Τράπεζες, φόροι και επιβίωση
Το μεγαλύτερο και πιο αναλυτικό μέρος της παρέμβασής του αφιερώθηκε στην οικονομία, εκφράζοντας την αγωνία για τα τρία τέταρτα των συμπολιτών μας, οι οποίοι, όπως υπογράμμισε, «δεν βγάζουν τον μήνα με τίποτα και είναι πνιγμένοι στα χρέη». Η προσπάθεια της νέας παράταξης, τόνισε, δεν εξαντλείται στην κομματική ένωση της Αριστεράς, αλλά επικεντρώνεται στην κοινωνική αποκατάσταση αυτής της τεράστιας πλειοψηφίας.
Στο στόχαστρο μπήκε το εγχώριο τραπεζικό σύστημα και η κατανομή των κερδών. Ο Αλέξης Τσίπρας παρέθεσε συγκεκριμένα στοιχεία, αναφέροντας ότι οι τράπεζες κατέγραψαν κέρδη 4,7 δισεκατομμυρίων ευρώ, εκ των οποίων τα 2,83 δισ. κατευθύνθηκαν σε μερίσματα προς ξένα funds. Κατήγγειλε ότι αυτά τα κολοσσιαία ποσά προήλθαν μέσα από υπέρογκες χρεώσεις στις καθημερινές συναλλαγές των πολιτών, θέτοντας το κρίσιμο ερώτημα: «Για πόσο ακόμη θα υποθηκεύουμε το μέλλον του λαού και των παιδιών μας;».
Ανάλογη ήταν η κριτική του και στο φορολογικό σύστημα, το οποίο χαρακτήρισε βαθιά άδικο. Εστίασε στο παράδοξο και κοινωνικά προκλητικό φαινόμενο όπου οι απλοί εργαζόμενοι και μισθωτοί επωμίζονται δυσανάλογα μεγαλύτερα φορολογικά βάρη από τους έχοντες. Επισήμανε ότι το ελληνικό κράτος διατηρεί τη μικρότερη φορολογία στα μερίσματα (κεφάλαιο) και την υψηλότερη για τους μισθωτούς (εργασία), την ώρα που οι 20 πιο κερδοφόροι όμιλοι της χώρας συγκεντρώνουν το 80% των συνολικών εσόδων.
Το διαχρονικό αγκάθι της ΔΕΗ
Στο πεδίο της ενέργειας και της διαχείρισης της δημόσιας περιουσίας, ο πρώην πρωθυπουργός έκανε ειδική μνεία στη Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού (ΔΕΗ). Άσκησε σκληρή κριτική στους χειρισμούς της κυβέρνησης γύρω από τις αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου. Υπενθύμισε την απώλεια του 51% του Δημοσίου, όταν το κράτος επέλεξε να μη συμμετάσχει στην πρώτη αύξηση μετοχικού κεφαλαίου, παραχωρώντας τον έλεγχο.
Ανέδειξε την κραυγαλέα αντίφαση του σήμερα, όπου το κράτος, έχοντας πλέον μικρότερο ποσοστό, καλείται να συμμετάσχει με ποσό που ξεπερνά το 1 δισεκατομμύριο ευρώ στη νέα αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου, ζημιώνοντας εν τέλει το δημόσιο συμφέρον και τα ταμεία.
Η επόμενη μέρα
Κλείνοντας την ομιλία του, ο Αλέξης Τσίπρας μίλησε για το όραμα μιας χώρας με δικαιοσύνη, που θα στηρίζει έμπρακτα τη νέα γενιά ώστε να μπορεί να ζει και να δημιουργεί με αξιοπρέπεια. Παρά το γεγονός ότι άφησε το ακροατήριο σε αναμονή όσον αφορά την επίσημη ονομασία του νέου κόμματος, η βεβαιότητα με την οποία δήλωσε ότι «πολύ σύντομα θα έρθει η παράταξη που θα τον κερδίσει» (αναφερόμενος στον πρωθυπουργό), δείχνει ότι οι διεργασίες στον ευρύτερο προοδευτικό χώρο μπαίνουν πλέον στην τελική τους ευθεία. Ο «σπόρος» φαίνεται πως έχει πιάσει για τα καλά, και το προσεχές διάστημα αναμένεται να καθορίσει πλήρως τους νέους συσχετισμούς στο πολιτικό σκηνικό της χώρας.
Οι παρουσίες με νόημα στο Χαλάνδρι και οι ζυμώσεις στην κεντροαριστερά
Η δυναμική μιας πολιτικής εκδήλωσης, άλλωστε, δεν κρίνεται αποκλειστικά και μόνο από όσα ακούγονται στο βήμα, αλλά και από τη σύνθεση του ακροατηρίου. Στην περίπτωση της εκδήλωσης στο Χαλάνδρι, τα πρόσωπα που βρέθηκαν στις θέσεις του κοινού λειτούργησαν ως ένας άτυπος, αλλά εξαιρετικά ακριβής, πολιτικός χάρτης των διεργασιών που συντελούνται αυτή τη στιγμή στα σπλάχνα του ευρύτερου προοδευτικού χώρου. Η μαζική προσέλευση κορυφαίων και έμπειρων στελεχών ερμηνεύτηκε από πολλούς ως μια σαφής ένδειξη ότι η δημιουργία ενός νέου, μεγάλου πόλου της κεντροαριστεράς δεν αποτελεί απλώς μια θεωρητική συζήτηση, αλλά ένα σχέδιο σε πλήρη εξέλιξη.
Στις πρώτες σειρές και στα πηγαδάκια που σχηματίστηκαν, καταγράφηκαν παρουσίες με βαρύ πολιτικό αποτύπωμα. Ανάμεσά τους διακρίθηκαν η Όλγα Γεροβασίλη, ο Γιώργος Σιακαντάρης, η Ζαχαρούλα Τσιριγώτη και η Αθηνά Λινού. Το «παρών» έδωσαν επίσης πρόσωπα με κομβικό ρόλο στις κοινοβουλευτικές και οργανωτικές μάχες των τελευταίων ετών, όπως ο Γρηγόρης Θεοδωράκης, ο Αλέξανδρος Μεϊκόπουλος, ο Κώστας Ζαχαριάδης και ο Γιώργος Βασιλειάδης.
Η γεωγραφία της εκδήλωσης διευρύνθηκε περαιτέρω με την παρουσία της Ελένης Αυλωνίτου, της Έφης Χριστοφιλοπούλου, του Κώστα Μπάρκα, του Μίλτου Ζαμπάρα, του Γιώργου Καραμέρου, του Διονύση Τεμπονέρα, του Ανδρέα Παναγιωτόπουλου, του Γιώργου Μπουλμπασάκου και του Ανδρέα Νεφελούδη. Η ετερόκλητη αλλά ταυτόχρονα συμπαγής αυτή εικόνα, συνέθεσε ένα μωσαϊκό που καλύπτει πολλές και διαφορετικές τάσεις, από τη ριζοσπαστική αριστερά μέχρι το προοδευτικό κέντρο επιβεβαιώνοντας τον ευρύ χαρακτήρα του προσκλητηρίου.
Είναι ωστόσο αξιοσημείωτο πως, παρά το θερμό κλίμα που επικρατούσε στον χώρο, η πλειονότητα των παραπάνω στελεχών επέλεξε συνειδητά να κρατήσει απολύτως κλειστά τα χαρτιά της. Η επιμελής αποφυγή δημόσιων δηλώσεων στις κάμερες και τους δημοσιογράφους πριν από την έναρξη της εκδήλωσης μαρτυρά μια στάση αναμονής. Μια σιωπή που φανερώνει ότι άπαντες αντιλαμβάνονται την κρισιμότητα των στιγμών, προτιμώντας να αφήσουν τα ίδια τα πολιτικά γεγονότα να μιλήσουν, όταν το νέο εγχείρημα πάρει και επίσημα σάρκα και οστά.
