Σε μια κίνηση που αναδιατάσσει ριζικά τον εσωκομματικό και κοινοβουλευτικό χάρτη του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, εκπέμποντας ταυτόχρονα ένα σαφές μήνυμα θεσμικής πειθαρχίας και αυστηρότητας, ο πρόεδρος του κόμματος, Σωκράτης Φάμελλος, προχώρησε το απόγευμα του Σαββάτου στη διαγραφή του Παύλου Πολάκη από την Κοινοβουλευτική Ομάδα. Η εξέλιξη αυτή δεν αποτελεί απλώς τον επίλογο ενός ακόμη διαδικτυακού ξεσπάσματος του βουλευτή Χανίων, αλλά το «σημείο μηδέν» για τη στρατηγική επιβίωση και επανατοποθέτηση του κόμματος εν μέσω ραγδαίων διεργασιών στον ευρύτερο προοδευτικό χώρο.
Για όσους παρακολουθούν στενά τις υπόγειες διαδρομές και τις εντάσεις στην Κουμουνδούρου, η ρήξη φάνταζε αναπόφευκτη. Το πραγματικό ερώτημα δεν ήταν ποτέ το «αν», αλλά το «πότε» οι προσωπικές στρατηγικές θα προσέκρουαν στο αυστηρό θεσμικό αφήγημα της νέας ηγεσίας.
Ο ίσκιος του Τσίπρα και το «άδειασμα» στην ηγεσία
Η θρυαλλίδα των ραγδαίων εξελίξεων άναψε με αφορμή τον ευρύτερο πολιτικό αναβρασμό που προκαλεί η κυοφορούμενη δημιουργία του νέου κόμματος υπό τον Αλέξη Τσίπρα. Οι πρόσφατες δηλώσεις στελεχών, όπως του Δημήτρη Χατζησωκράτη, περί ενδεχόμενης «αναστολής λειτουργίας» του ΣΥΡΙΖΑ και ενσωμάτωσής του στο νέο εγχείρημα Τσίπρα, λειτούργησαν ως καταλύτης. Ο Παύλος Πολάκης, λειτουργώντας και πάλι ως αυτόκλητος θεματοφύλακας, αντέδρασε σφοδρά μέσω των κοινωνικών δικτύων.
Με μια εξαιρετικά αιχμηρή ανάρτηση, επιτέθηκε ευθέως στον Σωκράτη Φάμελλο, εγκαλώντας τον για «αφωνία», «έλλειψη πρωτοβουλιών» και «αναποφασιστικότητα». Προκαλώντας τον να συγκαλέσει άμεσα και επειγόντως την Πολιτική Γραμματεία, ο κ. Πολάκης ξεπέρασε τις ανεκτές κόκκινες γραμμές, αφήνοντας σαφή υπονοούμενα για ύπαρξη «κρυφής ατζέντας» από την πλευρά της ηγεσίας. Η στάση αυτή επιβεβαίωσε μια διαχρονική παθογένεια: την τάση συγκεκριμένων στελεχών να λειτουργούν ως «κόμμα μέσα στο κόμμα», επιχειρώντας να επιβάλουν τη δική τους πολιτική ατζέντα εκβιαστικά και εκτός των συλλογικών οργάνων.
Η άμεση και αδιαπραγμάτευτη αντίδραση Φάμελλου
Σε αντίθεση με το παρελθόν, όπου οι προηγούμενες ηγεσίες του ΣΥΡΙΖΑ (τόσο του Αλέξη Τσίπρα όσο και του Στέφανου Κασσελάκη) επέλεγαν συχνά τον δρόμο του συμβιβασμού, των μισόλογων ή των καθυστερημένων αντιδράσεων απέναντι στο «φαινόμενο Πολάκη», ο Σωκράτης Φάμελλος επέδειξε άμεσα και αμείλικτα αντανακλαστικά.
Στη δήλωσή του, με την οποία έθεσε τον βουλευτή Χανίων εκτός Κ.Ο., αποκάλεσε «αισχρό» το υπονοούμενο περί κρυφής ατζέντας και εξυπηρέτησης συμφερόντων. Αποδομώντας, παράλληλα, πλήρως το αφήγημα της υποτιθέμενης «αφωνίας», ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ παρέθεσε το εξαιρετικά πυκνό πρόγραμμα της εβδομάδας που πέρασε: από την παρουσία του δίπλα στους εργαζόμενους του Λαϊκού Νοσοκομείου και τη συνάντηση με την ΠΟΕΔΗΝ και την ΠΟΕ-ΟΤΑ, μέχρι την αυτοψία στη Λέσβο για την κρίση του αφθώδη πυρετού και τις παρεμβάσεις του στη Βουλή.
Το μήνυμα που εξέπεμψε δεν άφηνε περιθώρια παρερμηνειών: «Δεν επιτρέπω σε κανέναν να θίγει την πολιτική μου ηθική και αξιοπρέπεια. Δεν θα επιτρέψω προσωπικές στρατηγικές και φήμες να σκιάσουν τη σοβαρότητα και τη συνέπεια του κόμματος». Πρόκειται για μια ωμή επίδειξη ηγετικής πυγμής που επιχειρεί να διακόψει οριστικά τον κατήφορο της εσωστρέφειας.
Θεσμική ενότητα έναντι περιχαράκωσης
Αναλύοντας τις εξελίξεις, η σύγκρουση δεν αποτελεί απλώς μια προσωπική βεντέτα, αλλά την κορύφωση μιας βαθιάς, δομικής πολιτικής διαφωνίας. Όπως υπενθύμισε ο κ. Φάμελλος, η πρόσφατη Κεντρική Επιτροπή του κόμματος αποφάσισε με συντριπτική πλειοψηφία ότι η μόνη βιώσιμη προοπτική είναι η ανασύνθεση και η ενότητα του ευρύτερου προοδευτικού χώρου. Στόχος είναι η δημιουργία ενός αξιόπιστου κυβερνητικού αντίβαρου για να ηττηθεί η Νέα Δημοκρατία.
Ο Παύλος Πολάκης, διαχρονικά θιασώτης μιας μοναχικής, ακραία συγκρουσιακής και διχαστικής ρητορικής, βρέθηκε ουσιαστικά εκτός αυτής της κεντρικής γραμμής. Η άρνησή του να εναρμονιστεί με το κάλεσμα για μια σοβαρή, ενωτική προοδευτική απάντηση, καθιστούσε τη συμπόρευσή του με τη νέα ηγεσία πρακτικά αδύνατη.
Πολιτικό ρίσκο ή αναγκαία εξυγίανση;
Από την πλευρά της πολιτικής κριτικής, η απόφαση του Σωκράτη Φάμελλου εμπεριέχει αναμφίβολα βραχυπρόθεσμο ρίσκο. Ο ΣΥΡΙΖΑ χάνει έναν κοινοβουλευτικό εκπρόσωπο με ηχηρό παλμό και ισχυρό έρεισμα σε ένα συγκεκριμένο, «σκληρό» κομμάτι της εκλογικής του βάσης, μειώνοντας την κοινοβουλευτική του δύναμη στους 24 βουλευτές. Ταυτόχρονα, η κίνηση αυτή προσθέτει άλλο ένα επεισόδιο στο ατελείωτο σήριαλ διάσπασης του φορέα.
Από την άλλη, ωστόσο, συνιστά την πλέον ενδεδειγμένη κίνηση θεσμικής ωριμότητας. Με τη διαγραφή Πολάκη, ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ επιτυγχάνει τρία καίρια πολιτικά πλήγματα:
-
Εμπεδώνει την ηγεσία του: Αποδεικνύει περίτρανα ότι δεν αποτελεί έναν απλό διαχειριστή, αναλώσιμο ή «αδύναμο» πρόεδρο, αλλά έναν αποφασιστικό ηγέτη που δεν διστάζει να πάρει επώδυνες αποφάσεις για την προστασία του θεσμικού κύρους του κόμματος.
-
Θωρακίζει τη δημόσια εικόνα: Ο ΣΥΡΙΖΑ απαλλάσσεται (τουλάχιστον σε κοινοβουλευτικό επίπεδο) από μια μόνιμη εστία παραγωγής τοξικότητας, η οποία ιστορικά λειτουργούσε ως απωθητικό για το μετριοπαθές, κεντροαριστερό ακροατήριο που το κόμμα προσπαθεί απεγνωσμένα να επαναπροσεγγίσει.
-
Ξεκαθαρίζει το τοπίο των συμμαχιών: Χωρίς το πολιτικό βαρίδι των ανεξέλεγκτων τοποθετήσεων Πολάκη, η ηγεσία της Κουμουνδούρου καθίσταται πλέον πολύ πιο αξιόπιστος συνομιλητής για τις υπόλοιπες δυνάμεις της αντιπολίτευσης.
