Η αξιωματική αντιπολίτευση διέρχεται την πλέον δραματική φάση της σύγχρονης ιστορίας της. Ο ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία βρίσκεται εγκλωβισμένος σε μια πρωτοφανή δίνη εσωστρέφειας, η οποία απειλεί πλέον ανοιχτά την ίδια την πολιτική του υπόσταση. Στο επίκεντρο αυτής της θύελλας βρίσκεται ο πρόεδρος του κόμματος, Σωκράτης Φάμελλος, ο οποίος επιχειρεί να διατηρήσει τον έλεγχο του κομματικού μηχανισμού εν μέσω σφοδρών πυρών από την εσωκομματική μειοψηφία, αλλά και υπό την ασφυκτική πίεση που ασκεί η νέα πολιτική πρωτοβουλία του Αλέξη Τσίπρα, η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (ΕΛ.Α.Σ.).
Η πολιτική σκηνή παρακολουθεί μια παράταξη που καταναλώνεται σε εσωτερικές συγκρούσεις, διαγραφές και παραιτήσεις, ενώ ταυτόχρονα το εκλογικό της ακροατήριο δέχεται το ισχυρό κάλεσμα του πρώην πρωθυπουργού. Το ρήγμα στην Κουμουνδούρου έχει λάβει χαρακτηριστικά ανοιχτού εμφυλίου, καθιστώντας σαφές ότι η σημερινή μορφή του κόμματος δύσκολα θα επιβιώσει χωρίς ριζικές ανακατατάξεις.
Το παρασκήνιο των καθαιρέσεων: Εκτός ηγεσίας Παππάς και Ζαχαριάδης
Η ένταση στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ κορυφώθηκε με τις στρατηγικές αποφάσεις της ηγεσίας να απομακρύνει κορυφαία στελέχη από καίριες θέσεις. Ο Σωκράτης Φάμελλος, επιδιώκοντας να εξασφαλίσει μια αρραγή και πειθαρχημένη επικοινωνιακή και πολιτική γραμμή, προχώρησε ουσιαστικά στην καρατόμηση του Νίκου Παππά από τον στενό ηγετικό πυρήνα, αλλά και στην αντικατάσταση του Κώστα Ζαχαριάδη από τη θέση του εκπροσώπου Τύπου, παραδίδοντας τη σκυτάλη στον Χρήστο Γιαννούλη.
Η παραίτηση του κ. Ζαχαριάδη είναι ενδεικτική του στρατηγικού αδιεξόδου που επικρατεί. Σε δημόσια τοποθέτησή του, παραδέχθηκε ξεκάθαρα ότι ο εκπρόσωπος Τύπου οφείλει να εκφράζει την επίσημη γραμμή του κόμματος, υπογραμμίζοντας εμμέσως πλην σαφώς τη θεμελιώδη διαφωνία του με τους χειρισμούς της ηγεσίας απέναντι στα νέα δεδομένα που διαμορφώνει η ίδρυση του κόμματος του Αλέξη Τσίπρα. Ο ίδιος τόνισε ότι η ΕΛ.Α.Σ. αναδιατάσσει τον προοδευτικό χώρο, ένα γεγονός που, όπως διαφαίνεται, η σημερινή ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ αντιμετωπίζει με εξαιρετική επιφυλακτικότητα.
Ο παράγοντας Πολάκης και τα τελεσίγραφα στους βουλευτές
Σε αυτό το εκρηκτικό κλίμα, η παρέμβαση του Παύλου Πολάκη λειτούργησε ως καταλύτης περαιτέρω αποσταθεροποίησης. Ασκώντας δριμεία κριτική στην πρόσφατη απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής, ο βουλευτής Χανίων τη χαρακτήρισε ως ένα κείμενο που «μόνο ονειροκρίτες μπορούν να το εξηγήσουν». Κλιμακώνοντας τη ρητορική του, έθεσε προ των ευθυνών τους το σύνολο των μελών της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, καλώντας τους ανοιχτά «να διαλέξουν με ποιους θα πάνε και ποιους θα αφήσουν».
Από την πλευρά του, ο Σωκράτης Φάμελλος απορρίπτει τα τελεσίγραφα και την επιβολή στενών χρονοδιαγραμμάτων. Σε μηνύματά του προς τα στελέχη, τονίζει ότι δεν χρειάζονται «βιασύνες» και επικαλείται την απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής, υποστηρίζοντας πως η προσέγγιση προς άλλους χώρους πρέπει να γίνει συντροφικά και με γνώμονα την ευρύτερη σύγκλιση, χωρίς ωστόσο να υποκύπτει σε έξωθεν πιέσεις.
Η στρατηγική του Αλέξη Τσίπρα και η δυναμική της ΕΛ.Α.Σ.
Το μείζον πολιτικό πρόβλημα για τον ΣΥΡΙΖΑ δεν βρίσκεται μόνο εντός των τειχών, αλλά κυρίως εκτός αυτών. Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (ΕΛ.Α.Σ.) έχει ήδη αρχίσει να εδραιώνεται πολιτικά. Ο Αλέξης Τσίπρας, κατά την πρώτη ανοιχτή εκδήλωση του νέου φορέα, έθεσε ψηλά τον πήχη, δηλώνοντας χαρακτηριστικά ότι το νέο του κόμμα «μέσα σε 24 ώρες έγινε αξιωματική αντιπολίτευση στη συνείδηση του λαού» και προαναγγέλλοντας κυβερνητική τροχιά σε λίγους μήνες.
Ο πρώην πρωθυπουργός έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν προτίθεται να προβεί σε παλαιοκομματικού τύπου συνεργασίες με υφιστάμενα κόμματα ή σε κοινά ψηφοδέλτια που βασίζονται σε κατανομή θέσεων. Ζητά μια ευρύτερη «πανστρατιά», γεγονός που φέρνει τη βάση του ΣΥΡΙΖΑ αντιμέτωπη με ένα κρίσιμο δίλημμα και διευκολύνει τις μεταγραφές και τις μετακινήσεις στελεχών και βουλευτών.
Τα τρία σενάρια για την επόμενη μέρα του ΣΥΡΙΖΑ
Οι καταιγιστικές εξελίξεις δημιουργούν ένα εξαιρετικά ρευστό τοπίο, με τους πολιτικούς αναλυτές να προκρίνουν τρία βασικά σενάρια για το μέλλον της Κουμουνδούρου:
-
Πρώτο σενάριο: Σταδιακή αποσύνθεση και απορρόφηση. Εάν ο Αλέξης Τσίπρας δεν δώσει ένα ξεκάθαρο, θεσμικό σήμα συνεργασίας, ο ΣΥΡΙΖΑ κινδυνεύει να φυλλορροήσει εν κινήσει. Βουλευτές και στελέχη ενδέχεται να μεταπηδήσουν μαζικά στην ΕΛ.Α.Σ., μετατρέποντας το κόμμα σε ένα άδειο κέλυφος, χωρίς ουσιαστική παρέμβαση στο κοινοβούλιο και την κοινωνία.
-
Δεύτερο σενάριο: Κινήσεις πανικού και ηγεσιακή κρίση. Η συνεχιζόμενη φθορά θα μπορούσε να οδηγήσει σε σπασμωδικές ενέργειες – ή αλλιώς «κινήσεις καμικάζι» – με κυριότερη την πιθανότητα παραίτησης του Σωκράτη Φάμελλου από την ηγεσία. Μια τέτοια εξέλιξη θα βύθιζε το κόμμα σε πλήρες οργανωτικό χάος λίγο πριν από κρίσιμες εκλογικές μάχες.
-
Τρίτο σενάριο: Αυτόνομη κάθοδος και εκλογική σύνθλιψη. Ο ΣΥΡΙΖΑ αποφασίζει να διατηρήσει τη σκληρή γραμμή της αυτονομίας του. Χωρίς συμφωνία με την ΕΛ.Α.Σ. και απομονωμένος από τον ευρύτερο προοδευτικό χώρο, κατέρχεται στις κάλπες βασιζόμενος στον εναπομείναντα σκληρό του πυρήνα. Αυτή η στρατηγική ενέχει τον ορατό κίνδυνο της εκλογικής εξαΰλωσης.
