Η επιβίωση του πρωτογενούς τομέα και η θωράκιση της ελληνικής περιφέρειας απέναντι στον κίνδυνο της ερημοποίησης δεν αποτελούν απλώς οικονομικά μεγέθη, αλλά κρίσιμα ζητήματα εθνικής ασφάλειας και κοινωνικής συνοχής. Αυτό ήταν το κεντρικό αφήγημα που ανέπτυξε ο πρόεδρος της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛ.Α.Σ.), Αλέξης Τσίπρας, κατά τη διάρκεια της στοχευμένης περιοδείας του στη Λέσβο. Σε μια συγκυρία όπου ο αγροτικός κόσμος του Βορείου Αιγαίου δοκιμάζεται σκληρά από τις επιπτώσεις των ζωονόσων, η πολιτική παρέμβαση του κ. Τσίπρα ανέδειξε τις βαθύτερες, χρόνιες παθογένειες ενός παραγωγικού μοντέλου που καταρρέει.
Μέσα από μια σειρά θεσμικών επαφών με παραγωγικούς φορείς, τον Περιφερειάρχη Βορείου Αιγαίου και τον Δήμαρχο Μυτιλήνης, η ηγεσία της ΕΛ.Α.Σ. δεν περιορίστηκε στην απλή καταγραφή των προβλημάτων. Αντιθέτως, προχώρησε σε μια συνολική κριτική της κυβερνητικής πολιτικής, καταθέτοντας ταυτόχρονα έναν ριζοσπαστικό χάρτη προτάσεων για την ανασυγκρότηση της υπαίθρου και της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Η Κρίση του Αφθώδους Πυρετού και η «Φούσκα» των Επιδοτήσεων
Το επίκεντρο της περιοδείας αποτέλεσε η συνάντηση στην Καλλονή, στην αίθουσα του Δημοτικού Συμβουλίου Δυτικής Λέσβου, με τους κτηνοτρόφους και το Συντονιστικό των Φορέων του νησιού. Η περιοχή, η οποία αποτελεί την «καρδιά» της λεσβιακής κτηνοτροφίας, βιώνει μια πρωτοφανή κρίση εξαιτίας της εξάπλωσης του αφθώδους πυρετού. Πρόκειται για μια επιδημία που απειλεί με αφανισμό το ζωικό κεφάλαιο και οδηγεί σε οικονομική απόγνωση εκατοντάδες οικογένειες.
Ο Αλέξης Τσίπρας, χαρακτηρίζοντας την πρωτογενή παραγωγή ως «εθνικό ζήτημα και πατριωτική ευθύνη», άσκησε δριμεία κριτική στους χειρισμούς του καθ’ ύλην αρμόδιου υπουργείου. Το βασικό ερώτημα που έθεσε αφορούσε την άρνηση εφαρμογής του εμβολιασμού των κοπαδιών, μια πρακτική που προβλέπεται ρητά από τους κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΕΛ.Α.Σ., πίσω από αυτή την κυβερνητική επιλογή δεν κρύβεται απλώς διαχειριστική ανεπάρκεια, αλλά μια συνειδητή προσπάθεια συγκάλυψης. Όπως υποστήριξε χαρακτηριστικά, η διαδικασία του εμβολιασμού θα απαιτούσε την ακριβή καταγραφή του ζωικού κεφαλαίου, γεγονός που θα αποκάλυπτε την τεράστια «φούσκα» των εικονικών επιδοτήσεων.
Η κριτική του άγγιξε τον πυρήνα της στρέβλωσης του συστήματος των ευρωπαϊκών ενισχύσεων. «Από τους 82.000 παραγωγούς, οι μισοί παράγουν πραγματικά, ενώ οι υπόλοιποι διαθέτουν μόνο εκτάσεις», σημείωσε με νόημα. Με αυτόν τον τρόπο, κατήγγειλε τη διατήρηση ενός πελατειακού μηχανισμού που λυμαίνεται τους πόρους εις βάρος των πραγματικών κτηνοτρόφων, ένα πρόβλημα που γιγαντώθηκε, όπως είπε, από τις τρέχουσες κυβερνητικές πολιτικές.
Η εικόνα που μετέφεραν οι εκπρόσωποι των κτηνοτρόφων ήταν άκρως δραματική. Ο Θέμης Καμμένος, γραμματέας του Δικτύου Πρωτογενούς Τομέα, έκανε λόγο για παραγωγούς που βρέθηκαν «γυμνοί στη λαίλαπα», εκφράζοντας τον φόβο ότι ο κλάδος θα καταλήξει «στον λάκκο μαζί με τα ζώα». Παράλληλα, ο Χρήστος Κουλουδής, το μέλος του Συντονιστικού, και ο Ιγνάτης Μανάβης, πρόεδρος του Συνεταιρισμού Στύψης, στηλίτευσαν την απαξιωτική αντιμετώπιση και τη σύγχυση στον κρατικό συντονισμό, προειδοποιώντας για τις ανεξέλεγκτες κοινωνικές προεκτάσεις της κρίσης. Τον κώδωνα του κινδύνου έκρουσε και ο αντιδήμαρχος Δυτικής Λέσβου, Μπάμπης Δερεδίνης, εστιάζοντας στην πλήρη απουσία αποζημιώσεων για τους εμπόρους.
Το Σχέδιο της ΕΛ.Α.Σ. για την Ανασυγκρότηση της Αγροτικής Οικονομίας
Απέναντι σε αυτό το αδιέξοδο, η ΕΛ.Α.Σ. κατέθεσε, δια στόματος του τομεάρχη Αγροτικής Ανάπτυξης, Θωμά Μόσχου, μια ολοκληρωμένη δέσμη θεσμικών μεταρρυθμίσεων. Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει τη δημιουργία ενός αυτόνομου Αγροτικού Επιμελητηρίου και ενός Εθνικού Συμβουλίου Αγροτικής Παραγωγής. Αυτές οι δομές φιλοδοξούν να επιτρέψουν τη χάραξη εθνικής στρατηγικής με την ενεργή συμμετοχή των ίδιων των παραγωγών.
Μια από τις πλέον ρηξικέλευθες προτάσεις αφορά τη χωροταξική αποκέντρωση, με τη μεταφορά της έδρας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης στη Λάρισα ή τη Θεσσαλονίκη. Επιπλέον, προτάθηκε η ίδρυση ενός Ειδικού Ταμείου Σύγκλισης για τη χρηματοδοτική ενίσχυση του πρωτογενούς τομέα, με αυστηρή προϋπόθεση την πλήρη και αδιάβλητη σύνδεση των αγροτικών επιδοτήσεων αποκλειστικά με την πραγματική παραγωγή.
Η Αυτοδιοίκηση σε Ασφυξία και η Χαμένη Ευκαιρία του Ταμείου Ανάκαμψης
Η διάσταση της οικονομικής αποδυνάμωσης της περιφέρειας βρέθηκε στο επίκεντρο της συνάντησης του Αλέξη Τσίπρα με τον Δήμαρχο Μυτιλήνης, Παναγιώτη Χριστόφα, στο Παλαιό Δημαρχείο. Η συζήτηση ανέδειξε τη διαρκή μεταφορά αρμοδιοτήτων προς τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) χωρίς την αντίστοιχη κατανομή πόρων. Ειδικά για τους νησιωτικούς δήμους, η δραματική αύξηση του τουριστικού ρεύματος τους θερινούς μήνες πολλαπλασιάζει τα λειτουργικά κόστη, χωρίς το κράτος να παρέχει το αναγκαίο οικονομικό αντίκρισμα.
Ο πρόεδρος της ΕΛ.Α.Σ. αξιοποίησε τη συνάντηση για να αναδείξει την τεράστια αστοχία της διαχείρισης του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Χαρακτηρίζοντάς το ως μια «μεγάλη χαμένη ευκαιρία για τη χώρα», υποστήριξε ότι ο πακτωλός των 28 δισεκατομμυρίων ευρώ κατευθύνθηκε σχεδόν αποκλειστικά σε έναν κλειστό κύκλο 15-20 μεγάλων επιχειρήσεων. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις και η περιφέρεια έλαβαν, κατά την εκτίμησή του, μόνο «ψίχουλα». Αντιπαρέβαλε, μάλιστα, το πρόγραμμα «Φιλόδημος», το οποίο στο παρελθόν είχε αποτελέσει σανίδα σωτηρίας για τις βασικές υποδομές των δήμων σε καιρούς δημοσιονομικής στενότητας.
Δημογραφικό και Νησιωτικότητα: Ο Υπαρξιακός Κίνδυνος του Βορείου Αιγαίου
Η περιοδεία του Αλέξη Τσίπρα ολοκληρώθηκε θεσμικά με την επίσκεψη στο κτίριο της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, όπου συναντήθηκε με τον Περιφερειάρχη Κώστα Μουτζούρη. Το κλίμα αμοιβαίου σεβασμού επιβεβαιώθηκε από τη θερμή υποδοχή του Περιφερειάρχη, ο οποίος θυμήθηκε τα χρόνια της ακαδημαϊκής του πορείας στο Πολυτεχνείο, προσφωνώντας τον κ. Τσίπρα ως έναν πρώην φοιτητή του που «είχε διαπρέψει».
Η συζήτηση, ωστόσο, περιστράφηκε γρήγορα γύρω από τα σκληρά δεδομένα της νησιωτικότητας και της ερημοποίησης. Η Λέσβος αντιμετωπίζει έντονα συμπτώματα αστυφιλίας και περιφερειακής εγκατάλειψης. Όπως επισημάνθηκε, ο Δήμος Δυτικής Λέσβου έχει απολέσει σχεδόν το 15% του πληθυσμού του σύμφωνα με την απογραφή του 2021, ενώ το 70-75% των κατοίκων συγκεντρώνεται πλέον αποκλειστικά στον Δήμος Μυτιλήνης.
Ο Αλέξης Τσίπρας υπογράμμισε ότι η μετατροπή της Ελλάδας σε μια «υδροκέφαλη» χώρα εγκυμονεί τεράστιους εθνικούς κινδύνους σε σχέση με το δημογραφικό πρόβλημα. Ζήτησε την επαναφορά και ισχυροποίηση κινήτρων για την παραμονή των νέων στα νησιά, κάνοντας ειδική και συγκινητική μνεία στο «Μεταφορικό Ισοδύναμο», το οραματικό έργο του αείμνηστου Νεκτάριου Σαντορινιού. Υπενθύμισε, τέλος, ότι πολλά από τα έργα υποδομής που σήμερα εγκαινιάζονται, είχαν ενταχθεί σε χρηματοδότηση ήδη από το 2018, τονίζοντας την αδήριτη ανάγκη για συνέχεια του κράτους και έμπρακτη στήριξη του ανθρώπινου δυναμικού σε νοσοκομεία, σχολεία και πανεπιστήμια.
Η επίσκεψη της ηγεσίας της ΕΛ.Α.Σ. στη Λέσβο, με τη συμμετοχή στελεχών όπως οι Παναγιώτης Σελάχας, Κώστας Τούμπουρος και Ανδρέας Μπούσιος, διαμόρφωσε ένα σαφές πολιτικό στίγμα. Η ανάκαμψη της χώρας δεν μπορεί να προέλθει μέσα από συγκεντρωτικά, αθηνοκεντρικά μοντέλα. Απαιτεί την άμεση θωράκιση της περιφέρειας, τον διαφανή ανασχεδιασμό των αγροτικών πόρων και τη στήριξη των ανθρώπων που επιμένουν να παράγουν σε πείσμα των αντίξοων συνθηκών.
