Η ιστορία των πολιτικών κομμάτων στη Μεταπολίτευση σπάνια έχει καταγράψει μια τόσο ραγδαία, επίμονη και απόλυτη κατάρρευση όσο αυτή που βιώνει σήμερα ο ΣΥΡΙΖΑ. Το κόμμα που κάποτε εξέφρασε το κύμα δυσαρέσκειας της κοινωνίας και κυβέρνησε τη χώρα, βρίσκεται πλέον εν μέσω μιας άνευ προηγουμένου υπαρξιακής περιδίνησης. Με τα δημοσκοπικά του ποσοστά να κατακρημνίζονται σε επίπεδα οριακής επιβίωσης (στη ζώνη του 1,5%) και το κενό ηγεσίας να προκαλεί παράλυση μετά την αποχώρηση κορυφαίων στελεχών, η Κουμουνδούρου έχει μετατραπεί σε ένα τοξικό πεδίο εσωκομματικής μάχης. Η εναπομείνασα ηγεσία επιδίδεται σε έναν ανελέητο πόλεμο για τα «κλειδιά» ενός άδειου κομματικού μηχανισμού, την ώρα που το ανθρώπινο δυναμικό του αναζητά μαζικά νέες πολιτικές στέγες.
Η κατάρρευση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας και η εικόνα διάλυσης
Η πιο ανάγλυφη και αποκαρδιωτική εικόνα της διάλυσης αποτυπώνεται στο εσωτερικό της Κοινοβουλευτικής Ομάδας. Από τους 47 βουλευτές που είχε εκλέξει ο ΣΥΡΙΖΑ στις εθνικές εκλογές του 2023, σήμερα η κοινοβουλευτική του δύναμη έχει συρρικνωθεί δραματικά, αριθμώντας πλέον μόλις 17 μέλη. Το μέγεθος της οργανωτικής αποσύνθεσης έγινε απολύτως σαφές όταν σε πρόσφατη κρίσιμη συνεδρίαση των βουλευτών έδωσαν το «παρών» μόλις 7 άτομα, πιστοποιώντας τη ρήξη των δεσμών εμπιστοσύνης.
Η «αιμορραγία» στελεχών δεν είναι ένα στατικό φαινόμενο, αλλά μια καθημερινή διαδικασία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η παραίτηση του Γιώργου Καραμέρου. Το ωστικό κύμα της φυγής του έγινε αισθητό άμεσα, καθώς η αντικαταστάτριά του στη Βουλή, Μυρτώ Κοροβέση, ορκίστηκε και την ίδια ακριβώς στιγμή ανακοίνωσε την ανεξαρτητοποίησή της από τον ΣΥΡΙΖΑ.
Ο κύριος καταλύτης αυτής της μαζικής εξόδου δεν είναι άλλος από το νέο πολιτικό εγχείρημα του Αλέξη Τσίπρα, την Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (Ε.Λ.Α.Σ.). Το κάλεσμα του πρώην πρωθυπουργού για στρατολόγηση μελών λειτουργεί ως μαγνήτης για τα εναπομείναντα, αλλά απογοητευμένα, στελέχη της Κουμουνδούρου, τα οποία σπεύδουν να εγκαταλείψουν τον ΣΥΡΙΖΑ για να ενταχθούν στο νέο εγχείρημα, βλέποντάς το ως τη μόνη ρεαλιστική διέξοδο επιβίωσης στον ευρύτερο προοδευτικό χώρο.
Το σχέδιο Παππά και η μετωπική Πολάκη με τη Δούρου
Μέσα σε αυτό το απόλυτο πολιτικό κενό, οι πρωταγωνιστές της άλλοτε προεδρικής πτέρυγας διχάζονται βαθιά για τον δρόμο που πρέπει να ακολουθηθεί. Σύμφωνα με ασφαλείς δημοσιογραφικές πηγές, ο Νίκος Παππάς έθεσε στο τραπέζι των εσωκομματικών συζητήσεων ένα σχέδιο «ελεγχόμενης και ομαλής μετάβασης». Η πρότασή του προέβλεπε τη δημιουργία μιας μεταβατικής, συλλογικής ηγεσίας (μιας άτυπης τρόικας αποτελούμενης από τον ίδιο, τη Ρένα Δούρου και τον Παύλο Πολάκη), προκειμένου να κερδηθεί πολιτικός χρόνος και, κυρίως, να αναζητηθεί ένας επίσημος δίαυλος επικοινωνίας και ενδεχόμενης εκλογικής συνεργασίας με το νέο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα.
Ωστόσο, το σχέδιο αυτό βρήκε την κάθετη, σχεδόν πολεμική, αντίδραση του Παύλου Πολάκη. Ο Κρητικός βουλευτής, απορρίπτοντας ασυζητητί κάθε ιδέα συνθηκολόγησης, «απορρόφησης» ή παράδοσης των κλειδιών στον πρώην πρωθυπουργό, κατέστησε σαφές ότι διεκδικεί ανοιχτά και αποκλειστικά την προεδρία της Κοινοβουλευτικής Ομάδας και του κόμματος. Στο πλαίσιο αυτής της σκληρής διεκδίκησης, ο Παύλος Πολάκης εξαπέλυσε σφοδρά πυρά κατά της Ρένας Δούρου, η οποία εμφανιζόταν πιο διαλλακτική απέναντι στο συναινετικό σχέδιο του Νίκου Παππά.
Το παρασκήνιο αυτής της κίνησης υποδηλώνει την πρόθεση του κ. Πολάκη να αποδυναμώσει το εσωκομματικό μέτωπο των συνομιλητών του και να αναδειχθεί ως ο απόλυτος, αδιαμφισβήτητος ηγέτης όσων επιμένουν στην αυτόνομη κάθοδο του ΣΥΡΙΖΑ. Η απάντηση της κυρίας Δούρου ήταν άμεση και αιχμηρή. Διαχωρίζοντας τη θέση της από τα παιχνίδια εξουσίας, υπογράμμισε δημόσια ότι «η έδρα της δεν βγαίνει σε πλειστηριασμό» και προειδοποίησε ότι αυτές οι μικροπολιτικές συγκρούσεις απαξιώνουν την πολιτική, ενισχύοντας εν τέλει μόνο την Ακροδεξιά.
Ο χορός των παραιτήσεων και οι ευρύτερες συνέπειες
Όσο οι κορυφαίοι παίκτες αναλώνονται στην ανταλλαγή βολών, η βάση και τα ανώτερα στελεχιακά κλιμάκια συνεχίζουν την έξοδο. Χαρακτηριστική ήταν η επιστολή παραίτησης έξι κεντρικών μελών της Πολιτικής Γραμματείας και της Κεντρικής Επιτροπής (μεταξύ των οποίων και η αναπληρώτρια γραμματέας του κόμματος, Αναστασία Σαπουνά). Στο σκληρό κείμενο της αποχώρησής τους, κατήγγειλαν τη συστηματική υπονόμευση του ΣΥΡΙΖΑ, τις αντισυντροφικές συμπεριφορές και την πλήρη έλλειψη σεβασμού στα μέλη, στρέφοντας πλέον το βλέμμα τους ανοιχτά προς την πολιτική ομπρέλα του Αλέξη Τσίπρα.
Η εντεινόμενη αυτή κρίση, φυσικά, δεν αφήνει ανεπηρέαστο το συνολικό πολιτικό σύστημα της χώρας. Το ΠΑΣΟΚ, αν και παρακολουθεί τις εξελίξεις προσπαθώντας να κεφαλαιοποιήσει τη δυσαρέσκεια, αντιμετωπίζει τις δικές του εσωτερικές τριβές, με μερίδα των παλαιών στελεχών να αντιδρά στην ενσωμάτωση προσώπων που προέρχονται από τον ΣΥΡΙΖΑ. Την ίδια στιγμή, η σταθερότητα του κοινοβουλευτικού ελέγχου πάσχει, καθώς το πολιτικό σκηνικό στερείται μιας συμπαγούς αξιωματικής αντιπολίτευσης.
Το συμπέρασμα είναι αμείλικτο: η μάχη που δίνεται σήμερα στους διαδρόμους της Κουμουνδούρου δεν συνιστά μια παραγωγική αναμέτρηση ιδεών για την ανασυγκρότηση της Κεντροαριστεράς, αλλά έναν απέλπιδα αγώνα επικράτησης πάνω στα συντρίμμια ενός κόμματος. Οι επόμενες εβδομάδες θα κρίνουν οριστικά εάν ο ΣΥΡΙΖΑ θα καταφέρει να επιβιώσει στοιχειωδώς στον πολιτικό χάρτη ή αν θα σβήσει ολοκληρωτικά υπό το βάρος των ίδιων του των αντιφάσεων.
