Η ελληνική πολιτική, διπλωματική και στρατιωτική ηγεσία βρίσκεται εσχάτως αντιμέτωπη με μια εξαιρετικά σοβαρή κλιμάκωση του τουρκικού αναθεωρητισμού, η οποία απαιτεί ψυχραιμία αλλά και ταχύτατα αντανακλαστικά. Οι πληροφορίες που έρχονται από την απέναντι πλευρά του Αιγαίου κάνουν λόγο για την επικείμενη κατάθεση ενός πρωτοφανούς νομοσχεδίου στην τουρκική Εθνοσυνέλευση, με εντολή του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Πρόκειται για μια νομοθετική πρωτοβουλία που φιλοδοξεί να ενσωματώσει το επιθετικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» στο εσωτερικό τουρκικό δίκαιο. Η κίνηση αυτή καταδεικνύει περίτρανα ότι η Άγκυρα δεν αρκείται πλέον στη ρητορική αμφισβήτηση, αλλά επιχειρεί να υφάνει έναν άκρως επικίνδυνο νομικό μανδύα, στοχεύοντας ευθέως στον σκληρό πυρήνα των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Στο στόχαστρο της Άγκυρας τα 152 ΝΗΣΙΑ του Αιγαίου
Ο βασικός πυλώνας αυτού του τουρκικού γεωπολιτικού ακροβατισμού εδράζεται στην πάγια και παντελώς ανυπόστατη θεωρία των «γκρίζων ζωνών». Το νέο στοιχείο, ωστόσο, είναι η ποσοτικοποίηση και η εξειδίκευση αυτής της απειλής, καθώς η Άγκυρα πλέον διεκδικεί ανοιχτά, μέσω νομοθετημάτων, 152 νησιά, νησίδες και βραχονησίδες στο Αιγαίο Πέλαγος.
Οι ιθύνοντες νόες αυτής της στρατηγικής, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζει ο γνωστός θεωρητικός της «Γαλάζιας Πατρίδας», απόστρατος ναύαρχος Τζιχάτ Γιαϊτζί, πιέζουν φορτικά το τουρκικό κατεστημένο να περάσει από τη φάση των απλών δηλώσεων στη φάση της θεσμικής κατοχύρωσης. Το νομοσχέδιο φέρεται να εκχωρεί στον Τούρκο πρόεδρο το «δικαίωμα» να δημιουργεί κατά το δοκούν περιοχές ειδικού καθεστώτος και διαχείρισης εντός της αυθαίρετης τουρκικής θαλάσσιας δικαιοδοσίας. Είναι χαρακτηριστικό πως οι πιο ακραίες φωνές στον τουρκικό Τύπο προτείνουν αδίστακτα ακόμη και την ύψωση της τουρκικής σημαίας σε αυτά τα 152 νησιά, βαφτίζοντάς τα ως εδάφη «ακαθόριστου καθεστώτος». Η κίνηση αυτή συνιστά κατάφωρη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου και των διεθνών συνθηκών που έχουν χαράξει τα σύνορα έναν αιώνα τώρα.
Η πραγματική αιτία πίσω από την κλιμάκωση του Ερντογάν
Το ερώτημα που προκύπτει εύλογα είναι γιατί το καθεστώς Ερντογάν επιλέγει τη δεδομένη χρονική στιγμή για να ρίξει αυτή τη «νομική βόμβα», ακριβώς σε μια περίοδο που υποτίθεται ότι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις πλέουν στα «ήρεμα νερά» της Διακήρυξης των Αθηνών. Η απάντηση βρίσκεται στον εκνευρισμό της τουρκικής ηγεσίας απέναντι στις καθόλα νόμιμες κινήσεις της Ελλάδας.
Σύμφωνα με έμπειρους διπλωματικούς παρατηρητές, το τουρκικό νομοσχέδιο αποτελεί μια σπασμωδική αντίδραση στον ελληνικό σχεδιασμό για τη δημιουργία θαλάσσιων πάρκων στο Αιγαίο και το Ιόνιο Πέλαγος. Η Τουρκία, αρνούμενη να αποδεχθεί το αυτονόητο δικαίωμα της Ελλάδας να προστατεύει το περιβάλλον εντός της δικής της κυριαρχίας, προσπαθεί να προκαταλάβει τις εξελίξεις. Στόχος της είναι η δημιουργία τετελεσμένων, προκειμένου να νομιμοποιήσει τη θέση της στο τραπέζι των μελλοντικών διαπραγματεύσεων και να εκφοβίσει την Αθήνα ώστε να παγώσει τα σχέδιά της. Η «Γαλάζια Πατρίδα» παύει να είναι ένας μαξιμαλιστικός χάρτης και μετατρέπεται σε ενεργό εργαλείο κρατικού επεκτατισμού.
Τα αντανακλαστικά της Αθήνας και ο ρόλος της Διπλωματίας
Από την πλευρά της, η ελληνική κυβέρνηση εκπέμπει μηνύματα απόλυτης ετοιμότητας, ξεκαθαρίζοντας πως η εθνική κυριαρχία δεν μπαίνει σε καμία ζυγαριά. Το κεντρικό επιχείρημα είναι ορθό: οποιοσδήποτε τουρκικός εσωτερικός νόμος στερείται παντελώς νομικής ισχύος απέναντι στο Δίκαιο της Θάλασσας.
Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, διατηρώντας μια μετριοπαθή στάση, έχει αποφύγει τις υψηλούς τόνους. Αναμένει την επίσημη μορφή του νομικού κειμένου, αρνούμενος να ετεροκαθοριστεί από τις κατευθυνόμενες διαρροές του τουρκικού Τύπου. Παρ’ όλα αυτά, στα ανώτατα κλιμάκια του υπουργείου είναι σαφές πως δεν χωράει ο παραμικρός εφησυχασμός.
Ποια είναι η απαιτούμενη εθνική στρατηγική;
Είναι πλέον ηλίου φαεινότερο πως τα «ήρεμα νερά» στο Αιγαίο αποτελούν απλώς μια τακτική αναδίπλωση του Ερντογάν και όχι μια ειλικρινή στροφή προς την ειρηνική συνύπαρξη. Ο τουρκικός αναθεωρητισμός έχει βάθος, συνέχεια και σχέδιο.
Η λογική του να περιμένουμε στωικά να δούμε πρώτα το τουρκικό νομοσχέδιο για να απαντήσουμε, ενέχει τον τεράστιο κίνδυνο της παθητικότητας. Η ελληνική διπλωματία δεν μπορεί να αρκείται στον ρόλο του σχολιαστή των τουρκικών προκλήσεων, οχυρωμένη απλώς πίσω από το Διεθνές Δίκαιο. Όταν ένας γείτονας νομοθετεί την υφαρπαγή 152 νησιών σου, η αντίδραση πρέπει να είναι σαρωτική, προληπτική και πολυεπίπεδη.
Απαιτείται άμεση διεθνοποίηση της τουρκικής μεθόδευσης σε Ευρωπαϊκή Ένωση, ΝΑΤΟ και ΟΗΕ, πριν το νομοσχέδιο φτάσει καν στην τουρκική βουλή. Η Ελλάδα πρέπει να καταστήσει σαφές στους συμμάχους της ότι η ανοχή απέναντι στον τουρκικό αναθεωρητισμό νομιμοποιεί την αποσταθεροποίηση ολόκληρης της Ανατολικής Μεσογείου. Η προάσπιση της κυριαρχίας μας δεν γίνεται με ευχολόγια, αλλά με σκληρά, διεκδικητικά διπλωματικά αντανακλαστικά που θα επιβάλλουν πραγματικό κόστος στην Άγκυρα. Ο χρόνος για τη ρητορική της κατευναστικής αναμονής έχει τελειώσει.
