Για πολλούς από εμάς, η Μεγάλη Εβδομάδα είναι μια επιστροφή στις ρίζες. Είναι η υποβλητική ατμόσφαιρα της «μουντής» άνοιξης, η λογοτεχνική δύναμη των Ευαγγελίων και η προσωπική ανάγκη για μια λυτρωτική κορύφωση. Ωστόσο, πίσω από αυτή την εσωτερική διαδρομή, στήνεται κάθε χρόνο μια κρατική επιχείρηση που συχνά αγγίζει τα όρια του σουρεαλισμού.
Η «Επινόηση» της Επισημότητας
Είναι εντυπωσιακό πώς μια διαδικασία που μοιάζει να έρχεται από τα βάθη των αιώνων, έχει τις ρίζες της μόλις στο 1988. Η μεταφορά του Αγίου Φωτός με ειδική πτήση και τιμές αρχηγού κράτους δεν είναι ένα αρχέγονο έθιμο, αλλά το αποτέλεσμα μιας «δαιμόνιας» ιδέας ενός ταξιδιωτικού πράκτορα.
Η πολιτική εξουσία της εποχής, αρχικά ο Ανδρέας Παπανδρέου και μετέπειτα ο Χρήστος Σαρτζετάκης, είδε σε αυτό το «event» μια ευκαιρία εθνικής ανάτασης (ή ψηφοθηρίας). Έκτοτε, το Άγιο Φως έπαψε να είναι μόνο θρησκευτικό σύμβολο και έγινε διπλωματικό εργαλείο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το 2001, όταν η κυβέρνηση Σημίτη χρησιμοποίησε την αναβάθμιση της μεταφοράς του ως «αντίδοτο» στις αντιδράσεις για τις ταυτότητες.
Από τον Οβελία στην Απευθείας Μετάδοση
Κάθε Πάσχα, η ενημέρωση εγκλωβίζεται σε μια σειρά από «παχύδερμα» κλισέ που επαναλαμβάνονται κουραστικά:
-
Η «Μάχη» του Αρνιού: Η υποβάθμιση της γιορτής σε ένα ατέρμονο ρεπορτάζ για την τιμή του οβελία.
-
Το Θρίλερ της Εξόδου: Η τηλεοπτική εμμονή με τα χιλιόμετρα των εκδρομέων, που αντιμετωπίζεται ως μείζον εθνικό γεγονός.
-
Η Άφιξη του Φωτός: Η απευθείας μετάδοση της προσγείωσης του αεροσκάφους, με το άγχος της «σβησμένης λαμπάδας» να κυνηγά τους πιστούς, την ώρα που η ουσία της Ανάστασης βρίσκεται στη σιωπή και όχι στα φώτα των προβολέων.
Η Σημερινή Συγκυρία. Πίστη υπό «Λελογισμένο Κίνδυνο»
Φτάνοντας στο 2026, το ζήτημα αποκτά δραματικό χαρακτήρα λόγω των πολεμικών συγκρούσεων. Η επιμονή της πολιτικής ηγεσίας να μεταβεί στην Ιερουσαλήμ «πάση θυσία», επικαλούμενη τη θεία προστασία, αναδεικνύει την ανάγκη του κράτους να διατηρήσει το ρόλο του «εγγυητή της πίστης». Όπως αναφέρεται εύστοχα, η αγωνία των πρωτοσέλιδων για το αν το Φως θα φτάσει στην ώρα του, θυμίζει περισσότερο διαχείριση κρίσης παρά θρησκευτική προσμονή.
Η Επιστροφή στην Ουσία
Ίσως η πιο αυθεντική στιγμή του Πάσχα να μην βρίσκεται στις VIP υποδοχές, αλλά στην κρυφή κίνηση ενός πατέρα που ανάβει τη λαμπάδα του παιδιού του με έναν απλό αναπτήρα, μακριά από τις κάμερες. Η διατήρηση της παράδοσης είναι πολύτιμη, αρκεί να μην μετατρέπεται σε ένα κενό περιεχομένου «σόου» που καταπιέζει την αυθεντική θρησκευτικότητα.
Το Πάσχα, τελικά, είναι η λύτρωση που νιώθουμε όταν οι καμπάνες χτυπούν, είτε το Φως ήρθε με Boeing, είτε από το καντήλι της γειτονιάς μας.
