Μια εντυπωσιακή στροφή προς την παράδοση συντελείται τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα. Την Κυριακή 21 Ιουνίου 2026, ακαδημαϊκοί και νέοι καλλιτέχνες αναλύουν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ το φαινόμενο της μαζικής συμμετοχής της νέας γενιάς στα καλοκαιρινά πανηγύρια, καθώς και το αυξανόμενο ενδιαφέρον για τη δημοτική και τη βυζαντινή μουσική.
Η εικόνα των νέων και των μικρών παιδιών που μπαίνουν στον κύκλο του χορού στην πλατεία του χωριού, παίρνοντας το μαντήλι από τους παλαιότερους, δεν είναι πια σπάνια. Η παράδοση δεν αντιμετωπίζεται ως ένα «μουσειακό είδος», αλλά ως ζωντανός τρόπος σύγχρονης έκφρασης.
Οι 4 πυλώνες της «αναγέννησης» της παραδοσιακής μουσικής
Σύμφωνα με τη Μαρία Αλεξάνδρου, καθηγήτρια του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), το αυξανόμενο ενδιαφέρον των νέων οφείλεται σε συγκεκριμένους παράγοντες:
-
Μουσικά Σχολεία: Λειτουργούν ως φυτώρια, ανανεώνοντας ριζικά τον μουσικό χάρτη της χώρας.
-
Πολιτιστικοί Σύλλογοι: Κρατούν ζωντανές τις τοπικές κοινότητες και μεταλαμπαδεύουν τα βιώματα.
-
Επιστημονική Διάσωση: Η ακαδημαϊκή έρευνα φέρνει στο φως χαμένους μουσικούς θησαυρούς.
-
Ιστορική Μνήμη στο DNA: Όπως εξηγεί η ίδια, «πολλά παιδιά είδαν έναν τρόπο σύγχρονης έκφρασης μέσα από τα παραδοσιακά ακούσματα. Τη μουσική αυτή την κουβαλάμε στο DNA μας».
«Το DNA έχει ιστορική μνήμη»: Η μαρτυρία ενός νέου λυράρη
Ο Βασίλης Μαυρομουστακίδης, μουσικός και λυράρης με μεταπτυχιακές σπουδές στο ΑΠΘ και το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, αποτελεί ζωντανό παράδειγμα αυτής της τάσης. Παρότι οι γονείς του δεν είχαν καμία σχέση με τη μουσική, ο ίδιος μαγεύτηκε από τον ήχο της ποντιακής λύρας στα 8 του χρόνια.
«Υπάρχει μια ασυνείδητη τάση της γενιάς μου να κοιτάξει στο παρελθόν για να βρει ένα κομμάτι της κοινωνικής της προσωπικότητας. Οι λαϊκές παραδοσιακές μουσικές έχουν υψηλή ανθεκτικότητα, είναι συμμετοχικές, άμεσες. Δεν βρίσκονται στο πατάρι για απλή κατανάλωση. Απαιτούν τη συνολική συμμετοχή του κόσμου», αναφέρει ο κ. Μαυρομουστακίδης.
Μάλιστα, ο ίδιος, βλέποντας έναν κορεσμό στο γνωστό ποντιακό ρεπερτώριο, ερεύνησε βιβλιοθήκες και το αρχείο της Μέλπως Μερλιέ, φέρνοντας στο φως 12 ξεχασμένους ποντιακούς σκοπούς μέσω ενός νέου CD, οι οποίοι πλέον παίζονται ξανά στις νεανικές συνάξεις.
Η άνθηση της Βυζαντινής Μουσικής και οι ιατρικές της ιδιότητες
Ιδιαίτερη άνθηση γνωρίζει και η Βυζαντινή μουσική – ψαλτική τέχνη, ειδικά μετά την ένταξή της στον κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO το 2019. Σήμερα, προσελκύει το 10% των φοιτητών μουσικών σπουδών.
Η επιστημονική έρευνα μάλιστα αναδεικνύει τις ευεργετικές, σχεδόν θεραπευτικές ιδιότητες της βυζαντινής μουσικής:
-
Στα Νηπιαγωγεία: Έρευνα της Δ. Γιαννακοπούλου (ΑΠΘ) έδειξε ότι προκαλεί ηρεμία, κατευνασμό και χαλάρωση στα μικρά παιδιά.
-
Στον Αυτισμό: Διενεργούνται ειδικές μελέτες για το όφελός της σε παιδιά στο φάσμα του αυτισμού.
-
Νευροεκφυλιστικές Ασθένειες: Ο διαπρεπής νευροεπιστήμονας Σταύρος Μπαλογιάννης την εξήρε ως μεγάλη ευεργεσία. Αυτή τη στιγμή πραγματοποιούνται εκτεταμένες έρευνες για τη θετική επίδρασή της στη νόσο Alzheimer.
«Κρατάει κουρδίσματα που είναι πολύ κοντά στη λεγόμενη φυσική κλίμακα, τους αρμονικούς ήχους. Είναι φωνητική μουσική και μιλάει πολύ βαθιά στην ψυχή του ανθρώπου», σημειώνει η κ. Αλεξάνδρου.
