Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής σχηματίζει, σαν σήμερα 29 Φεβρουαρίου 1956, την πρώτη του κυβέρνηση που προήλθε από εκλογές. Η Λίνα Τσαλδάρη, στα 69 της, αναλαμβάνει το υπουργείο Πρόνοιας και γίνεται έτσι η πρώτη Ελληνίδα με χαρτοφυλάκιο στην ιστορία…
Η Τσαλδάρη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1887 και ήταν κόρη του διαπρεπούς βυζαντινολόγου και μετέπειτα πρωθυπουργού Σπυρίδωνος Λάμπρου, του οποίου υπήρξε βοηθός και συνεργάτης. Κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους το 1912-13 και σε όσους πολέμους ακολούθησαν υπηρέτησε ως εθελόντρια αδελφή του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού. Κατά τη διάρκεια του Εθνικού Διχασμού, το 1915-20 γνώρισε στην Ύδρα τον εκεί εκτοπισμένο πολιτικό και μετέπειτα πρωθυπουργό – και κατά 19 χρόνια μεγαλύτερό της – Παναγή Τσαλδάρη (ο οποίος ήταν ένας από τους μεγαλύτερους αντιπάλους του Ελευθέριου Βενιζέλου). Παντρεύτηκαν στις 10 Ιουλίου 1919 στην Κηφισιά. Το ζευγάρι δεν απέκτησε παιδιά.
Μετά το θάνατο του συζύγου της το 1936 ανέπτυξε έντονη κοινωνική δράση. Κατά την περίοδο του Εμφυλίου Πολέμου ήταν «Εντεταλμένη Κυρία» του εράνου «Πρόνοια Βορείων Επαρχιών της Ελλάδος», που διεξάγετο υπό την αιγίδα της βασίλισσας Φρειδερίκης. Με τα έσοδα του «Εράνου της Βασίλισσας», όπως ήταν γνωστός, δημιουργήθηκαν οι «Παιδοπόλεις», όπου στεγάστηκαν τα ορφανά του Εμφυλίου Πολέμου.
Το 1952 εκπροσώπησε την Ελλάδα στην Επιτροπή του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) για τη γυναίκα της, που πίεζε προς την κατεύθυνση της ισότητας των δύο φύλων, ενώ το 1955 και το 1958 ήταν μέλος της ελληνικής αντιπροσωπείας στον ΟΗΕ.
Στις βουλευτικές εκλογές της 19ης Φεβρουαρίου 1956, τις πρώτες που ψήφισε ο γυναικείος πληθυσμός της χώρας, ήταν υποψήφια με την ΕΡΕ και εξελέγη βουλευτής Αθηνών, ενώ επανεξελέγη στις βουλευτικές εκλογές της 11ης Μαΐου 1958.
Αγώνες για ισότητα των δυο φύλων
Η Τσαλδάρη συνέδεσε το όνομα της με τους αγώνες για ισότητα των δυο φύλων και για το δικαίωμα ψήφου των γυναικών. Ανέπτυξε σημαντική κοινωνική δράση, ιδιαίτερα στις δύσκολες ώρες της Κατοχής, αλλά και αργότερα, μέχρι την είσοδό της στην πολιτική. Ως υπουργός Κοινωνικής Προνοίας ανέπτυξε σημαντική δραστηριότητα, τόσο για την βελτίωση της κοινωνικής μέριμνας, όσο και της αναβάθμισης του ρόλου της γυναίκας στην ελληνική κοινωνία. Διετέλεσε μέλος της ελληνικής αντιπροσωπείας στον ΟΗΕ το 1955 και το 1958.
Στις 29 Φεβρουαρίου 1956 ορκίστηκε υπουργός Κοινωνικής Προνοίας στην κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή κι έγινε έτσι η πρώτη Ελληνίδα, που ανέλαβε υπουργικό χαρτοφυλάκιο. Παρέμεινε στη θέση της μέχρι τις 5 Μαρτίου 1958 και ανέπτυξε σημαντική δραστηριότητα, τόσο για τη βελτίωση της κοινωνικής μέριμνας, όσο και για την αναβάθμιση του ρόλου της γυναίκας στην ελληνική κοινωνία. Το 1967 εξέδωσε το βιβλίο «Εθνικαί, κοινωνικαί, πολιτικαί προσπάθειαι».
Η Λίνα Τσαλδάρη πέθανε στην Αθήνα στις 17 Οκτωβρίου 1981, σε ηλικία 94 ετών, μια μόλις μέρα πριν ο Ανδρέας Παπανδρέου νικήσει κατά κράτος την παράταξη που υπηρέτησε…
Δεν ήταν η πρώτη Ελληνίδα βουλεύτρια
Η Τσαλδάρη δεν ήταν όμως η πρώτη Ελληνίδα βουλεύτρια. Την εν λόγω επίδοση κατέχει η Ελένη Σκούρα, που εξελέγη με τον Ελληνικό Συναγερμό του Αλέξανδρου Παπάγου στις εκλογές του 1953. Έναν χρόνο νωρίτερα, το 1952, είχε για πρώτη φορά δοθεί με νόμο στις Eλληνίδες το δικαίωμα του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι.
Η Σκούρα ήταν η πρώτη και η μόνη γυναίκα βουλευτής σε κείνη τη Βουλή. Τρία χρόνια αργότερα, το 1956, με την ΕΡΕ του Κωνσταντίνου Καραμανλή κατέβηκε στις εκλογές μια άλλη κυρία, που έγραψε τη δική της ιστορία στην πορεία των γυναικών μέσα στα ελληνικά πολιτικά πράγματα: η Λίνα Τσαλδάρη.
Οι φήμες για την απόπειρα…
Η Πηνελόπη Δέλτα, που ήταν φανατική βενιζελικιά, αντιπαθούσε έντονα τη Λίνα Τσαλδάρη και τη θεωρούσε υπεύθυνη και υποκινητή της απόπειρας δολοφονίας κατά του Βενιζέλου στις 6 Ιουνίου 1933. Η απόπειρα αυτή κατά του Ελευθερίου Βενιζέλου είχε γίνει από αστυνομικούς που ακολούθησαν το αμάξι του Βενιζέλου από το σπίτι των Δέλτα στην Κηφισιά όπου είχαν πάει για δείπνο ο Βενιζέλος και η γυναίκα του.
Οι δρόμοι της περιοχής είχαν κλείσει σκόπιμα από την αστυνομία και μόνο το αυτοκίνητο του Βενιζέλου κυλούσε στους δρόμους. Με ένα άλλο αμάξι πρόβαλαν στο δρόμο και ανάγκασαν τον οδηγό του Βενιζέλου να σταματήσει το αμάξι και τότε βρήκαν ευκαιρία να πυροβολήσουν. Ο Βενιζέλος δεν τραυματίστηκε, αλλά τραυματίστηκε η γυναίκα του και ο οδηγός του και σκοτώθηκε ένας ακόλουθός του. Από την ηρωική αντίδραση του οδηγού οι φονιάδες τα βρήκαν σκούρα και δεν ολοκλήρωσαν το έργο τους.
Η Δέλτα πίστευε ότι η Λίνα Τσαλδάρη, καθότι ήθελε να δει τον σύζυγό της πρωθυπουργό, γνώριζε για την απόπειρα και βοήθησε σε αυτήν και ίσως και να την οργάνωσε. Οι φήμες αυτές κυκλοφόρησαν έντονα τότε στους κύκλους της Αθήνας αλλά παρέμειναν απλά φήμες.
Πού να φανταζόταν ο Πηνελόπη Δέλτα ότι ένας δισέγγονος της, ο Αντώνης Σαμαράς, θα ήταν 84 αργότερα πρωθυπουργός ως αρχηγός της συντηρητικής παράταξης της χώρας της…
Συντηρητική πολιτικός
Η Λίνα Τσαλδάρη ήταν μια βαθύτατα συντηρητική πολιτικός. Τόσο ο πατέρας της, όσο και ο άνδρας της ήταν σφοδροί πολέμιοι του Ελευθερίου Βενιζέλου την περίοδο του διχασμού. Η ίδια είχε εμπλακεί ενεργά στα πάθη εκείνης της εποχής, καθώς ο πατέρας της εξορίστηκε απ’ τους Βενιζελικούς στη Σκόπελο όπου και πέθανε, ενώ ο άνδρας της φυλακίστηκε το 1922. Σε καμιά από τις φωτογραφίες της, η Τσαλδάρη δεν φαίνεται ούτε καν να χαμογελά.
Οι γυναίκες εκτός νυμφώνος
Το απόσπασμα που ακολουθεί από την εκπομπή «Ρεπορτάζ Χωρίς Σύνορα», του Στέλιου Κούλογλου, παραγωγής 2000, με τίτλο «Οι γυναίκες εκτός νυμφώνος», μιλάει η στενή συνεργάτιδα της Λίνας Τσαλδάρη, Άννα Βασιλειάδου. Αναφέρεται στην προεκλογική εκστρατεία των βουλευτικών εκλογών του 1956, όπου η Τσαλδάρη βγήκε πρώτη σε σταυρούς στην Αθήνα και ορκίστηκε υπουργός Κοινωνικής Πρόνοιας στην κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Θυμάται επίσης την πρώτη ομιλία της Τσαλδάρη στη Βουλή, τις αντιδράσεις της στα δημοσιεύματα εφημερίδων, το σεβασμό που έτρεφαν στο πρόσωπό της οι υπόλοιποι βουλευτές, αλλά και την επανεκλογή της στις εκλογές του 1958.
Το απόσπασμα περιλαμβάνει και ηχητικό αρχειακό υλικό όπου ακούγεται η Τσαλδάρη η οποία μιλάει για τη σημασία της παρουσίας των γυναικών στη Βουλή στην προσπάθεια για ίσα δικαιώματα των δύο φύλων στην ελληνική κοινωνία.
