O Θάνος Ασκητής από το 1985 ασκεί κλινική Ψυχιατρική και Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία και από το 1987 μέσα από τα Μ.Μ.Ε. μιλάει ανοιχτά για τα θέματα ψυχικής υγείας και σεξουαλικότητας.
Από το 1988, ως επιστημονικός συνεργάτης ψυχικής υγείας του Υπουργείου Παιδείας και του Υφυπουργείου Νέας Γενιάς, ανέπτυξε πιλοτικά προγράμματα για την προληπτική ψυχική υγιεινή και σεξουαλική διαπαιδαγώγηση και αργότερα υπήρξε σύμβουλος του Υπουργείου Παιδείας στο τμήμα «Αγωγή Υγεία» και υπεύθυνος στο πρόγραμμα «Ψυχική Υγεία- Διαπροσωπικές Σχέσεις», «Σεξουαλική Αγωγή – Διαφυλικές Σχέσεις» για παιδιά ηλικίας 6 έως 12 ετών. Το 2000 εξελέγη βουλευτής του ΠΑΣΟΚ στη Β’ Περιφέρεια Αθηνών και παρέμεινε έως το Μάιο του 2003 οπότε και αποχώρησε λόγω επαγγελματικού ασυμβίβαστου.
Από τη θέση του αντιπεριφερειάρχη Υγείας στην Αττική μιλάει στο govnews.gr για το νέο πρόγραμμα πρόληψης, περίθαλψης και φροντίδας σε συνεργασία με τους Δήμους, για την ενδοοικογενειακή βία και την επιθετικότητα στα σχολεία, για τα προβλήματα ανάμεσα στα ζευγάρια και για τον Νίκο Χαρδαλιά.
Γιατί αποφασίσατε να ασχοληθείτε με την περιφέρεια;
Γιατί η περιφέρεια είναι η πολιτική και η τοπική κοινωνία είναι η δράση της. Είχαμε κάνει μια συζήτηση με τον Γιώργο Πατούλη πριν από δύο χρόνια για ένα πρόγραμμα, στο οποίο εκπαιδεύτηκα στη Νορβηγία το 2009 στον τομέα της πρόληψης, περίθαλψης και φροντίδας, ένα πρόγραμμα που τότε χτιζόταν για τους δήμους της τοπικής κοινωνίας με πρωταγωνιστή τον άνθρωπο. Λέγεται “door to door” και συνδέεται η πόρτα του σπιτιού του με την πόρτα του δήμου. Μετά τον κορωνοϊό οι πόρτες που κλείνουν μέσα έχουν πάρα πολλά προβλήματα. Σήμερα τα σπίτια μας βράζουν.
Πολλά προβλήματα στον γάμο, στη σχέση, στην ψυχική συμπεριφορά, στις εξαρτήσεις, στη βία και φυσικά πάρα πολλά προβλήματα στην αποσύνδεση γονιών και παιδιών. Το άλλο κομμάτι, το οποίο με ώθησε να μπω στην πολιτική ήταν οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας, οι οποίοι έχουν αυξηθεί πάρα πολύ. Σε ένα μεγάλο ποσοστό ζουν μόνοι τους χωρίς υποστηρικτικό σύστημα και βιώνουν την απόλυτη μοναξιά. Δεν θεωρώ, λοιπόν, ότι υπάρχει καλύτερο μήνυμα από το να ενισχύσουμε έναν δήμο, για να υποστηρίξει αυτούς τους ανθρώπους. Ο ένας στους τρεις λόγω νευροεκφυλιστικής διαταραχής κινδυνεύει από πτώσεις. Είναι ένα πρόγραμμα που θα σώσει ζωές ανθρώπων.
Πρακτικά πώς θα γίνει αυτό;
Αυτός ο άνθρωπος θα έχει ένα ειδικό μητρώο. Ο δήμος θα καταγράψει όλους τους ανθρώπους που έχουν μία ιατρική πάθηση ή μία ψυχιατρική διαταραχή. Θα πάρουν ένα gps ρολογάκι, το οποίο θα έχει και τον κωδικό του μητρώου του.
Σε περίπτωση κινδύνου θα εκπέμπει αυτόματα και θα στέλνει ένα alert στην κοινωνική υπηρεσία του δήμου, θα φεύγει νοσηλευτής με μηχανή και έχοντας το χρονικό στα χέρια του, θα πηγαίνει στο σπίτι του σε πέντε λεπτά και θα του δίνει τις πρώτες βοήθειες.
Όσον αφορά στην οικογένεια, την ενδοοικογενειακή βία και τα σπίτια, που όπως είπατε, βράζουν, ποιος είναι ο προγραμματισμός;
Εμείς θέλουμε να δούμε τα σπίτια που έχουν πρόβλημα. Θα υπάρχει ένας φροντιστής υγείας, που θα μας χτυπήσει την πόρτα. Δεν είναι εύκολο, όπως ξέρετε, στο ελληνικό σπίτι να μας χτυπήσουν την πόρτα και να την ανοίξουμε. Αυτό το πρόγραμμα λέγεται: Welcome, if you like to drink a coffee with me. Ο φροντιστής θα μπαίνει στο σπίτι και θα πίνει έναν καφέ με έναν άνθρωπο του σπιτιού. Να δούμε πόσα ναι θα πάρουμε, πόσα όχι, τι θα δούμε, όταν θα μπούμε μέσα στο σπίτι. Ξέρετε ότι το σπίτι μιλάει και με το λεκτικό μήνυμα και με το εξωλεκτικό μήνυμα. Αυτό είναι η πρόληψη, ώστε να δούμε αν υπάρχει κάποιο θέμα ουσιών, ψυχικής διαταραχής, βία. Δεν θα αντιμετωπίσω το ζήτημα της άμεσης επέμβασης, αλλά της πρόληψης, πριν φτάσουμε εκεί. Ήδη προχθές με τον περιφερειάρχη και την αντιπεριφερειάρχη παιδείας είχαμε μια συζήτηση για τις σχολές γονέων.
Έγινε πολύς ντόρος για τον γάμο των ομοφυλοφίλων, αλλά το θέμα είναι αν η οικογένεια και το σπίτι μας μιλάει, επικοινωνεί, εκφράζεται και αν τα παιδιά μας είναι συνδεδεμένα μαζί μας. Αυτά τα θέματα πρέπει να τα αγγίξουμε ήρεμα και απλά, χωρίς πομπώδεις εκφράσεις, αφοριστικές διαγνώσεις και κάθετες πολιτικές. Έχω σκοπό να δω και τους 66 δημάρχους και τους υπεύθυνους αντιδημάρχους αγωγής υγείας, για να δούμε τι δυναμική έχουν και τι χρειάζονται, ώστε να τους βοηθήσουμε ως περιφέρεια και να χτίσουμε αυτό το σύστημα πόρτα – πόρτα.
Επειδή αναφερθήκατε και στα ομόφυλα ζευγάρια, εσείς λέτε ότι σημαντικό είναι να υπάρχει υγεία στην οικογένεια και κυρίως ψυχική, να υπάρχουν δύο γονείς που αναθρέφουν σωστά τα παιδιά τους, ανεξάρτητα αν θα είναι δύο άντρες, δύο γυναίκες ή ένας άντρας και μια γυναίκα.
Αλίμονο. Εμείς απευθυνόμαστε σε όλους τους ανθρώπους. Αλίμονο αν εγώ θα υποστήριζα ότι θα διαχωρίσω την κοινωνία με ταμπέλες και με ονόματα. Όχι, για μένα είναι όλοι πολίτες και άνθρωποι, θέλουμε όλοι βοήθεια και το πιο κοντινό σημείο, για να την πάρουμε είναι ο δήμος και η κοινωνική υπηρεσία και όχι το νοσοκομείο.
Στη χώρα μας μία στις τέσσερις νοσηλείες είναι άσκοπες. Ο καθένας που πονάει το πόδι του λέει θα μπω στο νοσοκομείο. Οι γιατροί δεν μπορούν να αντισταθούν στην πίεση ενός ασθενούς που τον ακολουθούν δέκα συγγενείς. Σήμερα οι γιατροί είναι παγιδευμένοι. Η πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας είναι το πρώτο μεγάλο φίλτρο όλων των ασθενών που δεν είναι απαραίτητο να φτάσουν στο νοσοκομείο.
Γιατί υπάρχει αυτή η κρίση στα ζευγάρια σήμερα και γιατί δυσκολεύονται να παραμείνουν μαζί;
Θα έλεγα ότι έχουν αλλάξει οι καιροί. Ο γάμος του χτες δεν είναι ο γάμος του σήμερα. Έχουμε απομακρυνθεί από τα παραδοσιακά μοντέλα της ελληνικής κοινωνίας που ήταν ύπαιθρος. Μετά την εκβιομηχάνιση της χώρας και τις μεγάλες αστικές κοινωνίες, διαφοροποιήθηκαν τα μοντέλα. Γίναμε απρόσωποι μέσα στις πολυκατοικίες. Οι κοινωνίες έγιναν νευρωσικές. Αυτό είναι παγκόσμιο φαινόμενο. Νευρωσική κοινωνία είναι η κοινωνία του στρες, η κοινωνία που πιέζει το παιδί, δεν επικοινωνεί με τον σύντροφο, υπάρχουν μηχανισμοί που αποσυνδέουν τις ανθρώπινες σχέσεις, με τον θυμό, τη φοβερή πληροφορία.
Ο εγκέφαλός μας έχει τα τρία f: Fight, flight, frozen.
Ο άνθρωπος παίρνει μια πληροφορία που θα του δώσει τη δυναμική να δείξει τον εαυτό του ενταγμένο στην κοινωνία, θα διαφύγει κινδύνους και προβληματισμούς και θα παγώσει σε καταστάσεις που δεν μπορεί να ανταπεξέλθει. Ένα 8χρονο με ένα smartphone που βλέπει ένα πορνό, παίρνει τέτοια πληροφορία που πια δεν υπάρχει το παιδί μέσα του. Σήμερα οι γονείς έχουν χάσει τον ρόλο τους. Δεν ξέρουν τι θα πει γονιός, δεν εκπαίδευσε κανείς τον άνθρωπο να είναι γονιός. Οι εκπαιδευτικοί μηχανισμοί δεν εφάρμοσαν ποτέ προγράμματα κοινωνικής πολιτικής. Είμαστε καχύποπτοι στο εμβόλιο, φοβικοί στο διαφορετικό, αρνητικοί στο αίσθημα της απειλής.
Σήμερα ο άνθρωπος θέλει να είναι ελεύθερος, ανεξάρτητος, να έχει λεφτά στην τσέπη του, να ζει μόνος του, να μην έχει ευθύνες, να μην παντρεύεται, να μην δεσμεύεται, να ζει το today. Αυτό χτίσαμε τα τελευταία χρόνια. Φέραμε μια γονεϊκή υπερπροστασία, κάναμε τα παιδιά μας μαλθακά και φοβικά, παιδιά που μεγαλώνουν είτε μέσα στον φόβο είτε μέσα στη βία. Κάναμε τα παιδιά να φοβούνται να εκφραστούν και αναπτύξαμε αντιδραστικές συμπεριφορές πίσω από τον φόβο του διαφορετικού και του αγνώστου.
Όσον αφορά στη βία και την επιθετικότητα ανάμεσα στα παιδιά και από τα παιδιά προς τους δασκάλους, έχετε κάποια σχέδια ή δεν υπάγεται στη δική σας αρμοδιότητα;
Δεν είναι στη δική μου αρμοδιότητα, αλλά αν συνεργαστώ με την κυρία Πρεζεράκου και δω ότι κι εκείνη θέλει να δουλέψουμε κοινά πεδία, βεβαίως. Η βία δεν είναι μόνο μία αντίδραση, είναι μία σοβαρή διαμαρτυρία. Είχα πάει να μιλήσω για τη σεξουαλικότητα και τις σχέσεις της εφηβείας και άκουσα που λέγανε τον καθηγητή, Γιώργο.
Αυτό ήταν μια εντυπωσιακή απάντηση για το ποιος είναι ο καθηγητής στην τάξη, γιατί και στην Αμερική τον καθηγητή μπορεί να τον λένε Τζον, αλλά όταν κάνει μάθημα δεν διανοείται κανένας να αντιδράσει και να προκαλέσει κοινωνική απορρύθμιση, γιατί για να με πεις εμένα Τζον, πρέπει να έχω φτιάξει ένα τέτοιο δίκτυο όπου υπάρχει η πειθαρχία, ο σεβασμός, η οριοθέτηση.
Η δημοκρατία είναι για τους υπεύθυνους και όχι για τους ανεύθυνους. Νομίζω ότι έχουμε αγγίξει τα πεδία της αναρχίας, της ανομίας και της εξυπνάδας και χαρακτηρίζουν τον τρόπο που σκεφτόμαστε και λειτουργούμε. Ο λαϊκισμός των μίντια, η πλήρης εικόνα του κανιβαλισμού που προβάλλει το διαδίκτυο, είναι ελλείμματα. Δεν μπορώ να πω ότι ξαφνικά θα τα λύσω όλα, αλλά θα αγγίξω τομείς που έχουν κοινωνική ευαισθησία και την ικανότητα να σώσουν ζωές.
Πιστεύετε ότι υπάρχει σωστή συνεργασία ανάμεσα στην περιφέρεια και τους δήμους; Μήπως υπάρχει μία ανταγωνιστική σχέση;
Πιθανόν ναι, αλλά θα πω κάτι που είπε ο Νίκος Χαρδαλιάς. Είπε ότι η Αττική είναι η μεγαλύτερη περιφέρεια της χώρας. Έχουμε 66 δήμους και με αυτούς οφείλουμε να συνεργαστούμε, να στηρίξουμε καθετί που θα κάνει καλό στη ζωή του πολίτη και νομίζω ότι στο τέλος της ημέρας κερδισμένος θα είναι και ο δήμαρχος και ο πολίτης.
Και βλέπω τον Χαρδαλιά πολύ αποφασιστικό και λειτουργικό, όταν είπε: “Την περιφέρεια που ξέρατε, ξεχάστε την. Θα κάνουμε μια καινούργια περιφέρεια.” Πάντως βλέποντάς τον και ως ψυχίατρος, τον βλέπω πολύ αποφασιστικό, δυναμικό, με κέφι για δουλειά. Έδειξε μια δυναμική στον κορωνοϊό με ένα πρόγραμμα, που το πήραν οι Ευρωπαίοι από εμάς. Εμείς δεν ταλαιπωρηθήκαμε καθόλου στον εμβολιασμό και αυτό ο Χαρδαλιάς το δούλεψε. Το έργο του και η πορεία του έχει δείξει ότι έχει μια δυναμική, γιατί εγώ σας είπα ότι ξεκίνησα με πρόταση Πατούλη.
Όταν έγινε η αλλαγή, αισθάνθηκα ότι έφυγα. Με πήρε τηλέφωνο ο Νίκος Χαρδαλιάς και που είπε:”Θέλω να μείνεις και να δώσεις με εμάς αυτόν τον αγώνα.” Και ο κόσμος με ψήφισε και είδα ότι ο κόσμος το έχει ανάγκη αυτό το πρόγραμμα. Και είπα ότι θα το κάνω, αν με αφήσουν.
Ποιος να σας αφήσει;
Το σύστημα, η περιφέρεια, γιατί δεν είμαι μόνος μου ένας Θεός που θα τα λύσω όλα. Έχω αυτήν τη στιγμή συγκεκριμένη ενίσχυση από τον περιφερειάρχη, που μου έδωσε την υπόσχεσή του και την τιμητική αυτή θέση και θέλω και μία συναισθηματική συνεργασία περιφέρειας- δήμων, όχι να τσακωνόμαστε, γιατί ο τσακωμός ποτέ δεν δίνει λύσεις και το ανεύθυνο- υπεύθυνο είναι πάντα νεκρό. Πρέπει να καταλάβουμε ότι δήμοι και περιφέρεια πρέπει να συνεργαστούν για το καλό της κοινωνίας.
Η βουλή δεν μπορεί να αγγίξει τα προβλήματα. Η πραγματικότητα της πολιτικής δράσης είναι οι δήμοι και η περιφέρεια. Αυτοί οι αιρετοί θεσμοί μπορούν να συνυπάρξουν χωρίς θυμό και χωρίς αδιάφορη στάση που δεν πάει στα έργα.
