Το Κληρονομικό Δίκαιο αλλάζει ριζικά για πρώτη φορά μετά από 80 χρόνια, με ένα πακέτο μεταρρυθμίσεων που προσαρμόζει τους κανόνες στις σύγχρονες κοινωνικές και οικογενειακές συνθήκες. Το νέο πλαίσιο, που παρουσιάζεται την Πέμπτη από τον υπουργό Δικαιοσύνης Γιώργο Φλωρίδη και τον υφυπουργό Ιωάννη Μπούγα, εισάγει καινοτομίες όπως οι κληρονομικές συμβάσεις, οι ρυθμίσεις για τα χρέη του αποβιώσαντος και οι ασφαλιστικές δικλίδες για τις διαθήκες.
Τι σημαίνει η κατάργηση της αποποίησης λόγω χρεών
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία των αλλαγών είναι το τέλος της πρακτικής όπου οι κληρονόμοι αναγκάζονταν να αποποιηθούν την κληρονομιά για να μην φορτωθούν χρέη του αποβιώσαντος. Με το νέο καθεστώς, ο κληρονόμος θα μπορεί να αποδέχεται την κληρονομιά, αλλά τα χρέη θα εξοφλούνται αποκλειστικά από την ίδια την κληρονομιαία περιουσία, μέσω εκκαθάρισης και πλειστηριασμού μέρους ή τμήματος του ακινήτου. Το υπόλοιπο παραμένει στην οικογένεια, αντί να καταλήγει στο Δημόσιο.
Κληρονομικές συμβάσεις: Ρύθμιση της περιουσίας εν ζωή
Για πρώτη φορά καθιερώνεται ο θεσμός των κληρονομικών συμβάσεων. Ο διαθέτης μπορεί:
• να συμφωνεί με τα παιδιά ή τον/τη σύζυγο πώς θα μοιραστεί η περιουσία
• να εξαιρεί ή να περιορίζει μελλοντικούς κληρονόμους
• να συμψηφίζει γονικές παροχές που έχουν ήδη δοθεί
• να εξασφαλίζει κάποιον που θα τον γηροκομήσει
• να διανέμει και άυλα δικαιώματα, όπως πνευματική ή βιομηχανική ιδιοκτησία
Όλες οι συμβάσεις θα γίνονται ενώπιον συμβολαιογράφου και θα δεσμεύουν τους κληρονόμους μετά τον θάνατο.
Μεγαλύτερη προστασία για τον/τη σύζυγο: Αλλάζει η νόμιμη μοίρα
Το ποσοστό που λαμβάνει ο επιζών σύζυγος αυξάνεται από 25% σε 33,3%, ενώ τα παιδιά λαμβάνουν τα υπόλοιπα 2/3. Η φιλοσοφία της ρύθμισης είναι η ενισχυμένη προστασία του συζύγου που παραμένει στη ζωή.
Παράλληλα, αν κάποιος παραλείπεται από τη διαθήκη, δεν αποκτά δικαίωμα στο ακίνητο, αλλά δικαίωμα αποζημίωσης στο ποσοστό που θα του αναλογούσε. Έτσι αποφεύγεται ο τεμαχισμός ακινήτων που καταλήγουν να μένουν αναξιοποίητα.
Αυστηρά μέτρα για αποτροπή πλαστών διαθηκών
Οι αλλαγές στο κεφάλαιο των διαθηκών εισάγουν:
• ψηφιακή διαθήκη
• υποχρεωτική ηλεκτρονική καταχώριση
• ενισχυμένους κανόνες επιβεβαίωσης για ιδιόγραφες διαθήκες
• απαγόρευση να κληροδοτείται περιουσία μέσω ιδιόγραφης διαθήκης σε εργαζομένους γηροκομείων, οίκων ευγηρίας ή θεραπευτηρίων
Προβλέπεται επίσης ότι ιδιόγραφη διαθήκη που δημοσιεύεται δύο χρόνια μετά τον θάνατο δεν θα έχει ισχύ αν δεν κηρυχθεί κυρία από το δικαστήριο.
Νέοι κανόνες για συντάκτες διαθήκης και μάρτυρες
• Δημόσιες και μυστικές διαθήκες θα γίνονται με δύο μάρτυρες και έναν συμβολαιογράφο.
• Άτομα με σοβαρή αναπηρία λόγου θα μπορούν να συντάσσουν διαθήκη μέσω μηχανικών ή ηλεκτρονικών μέσων που αποδίδουν φωνητικά το κείμενο.
• Καταργείται η προθεσμία ενός έτους για αποποίηση από ενήλικους πλέον κληρονόμους που ήταν ανήλικοι κατά τον θάνατο.
Επανέρχεται η κληρονομική ανικανότητα λόγω εγκλήματος
Νέα ρύθμιση προβλέπει αυτοδίκαιη ανικανότητα σε περιπτώσεις που ο κληρονόμος έχει καταδικαστεί για κακούργημα κατά της ζωής, της υγείας ή της γενετήσιας ελευθερίας του διαθέτη, ενώ διευρύνονται και τα αδικήματα που οδηγούν σε δικαστική αναξιότητα.
Νέες δυνατότητες για εκτελεστή διαθήκης
Ο διαθέτης μπορεί να ορίσει εκτελεστή με καθαρά διαχειριστικές αρμοδιότητες, ώστε η κληρονομιά να διοικείται αποτελεσματικά μέχρι να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες διανομής.
