Είναι πολλοί οι λόγοι που ο πόλεμος στην Ουκρανία αποτελεί σταθμό στη διεθνή πολιτική. Οι σχέσεις της Ρωσίας με τη Δύση, η ευρωπαϊκή προοπτική της Ουκρανίας, αλλά και ο ρόλος της Κίνας στη νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας (όπως αυτή προκύπτει από το ντόμινο των εξελίξεων) βρίσκονται στο μικροσκόπιο εδώ και δύο χρόνια. Όμως, παράλληλα με όλα αυτά, ένα νέο θέμα έχει αρχίσει να απασχολεί: η αλλαγή που παρουσιάζεται στην ευρωαμερικανικές σχέσεις.
Από την αρχή του πολέμου στην Ουκρανία ξεκίνησε μια συζήτηση για τη νέα εποχή που εισέρχεται ο πλανήτης. Οι απόψεις ήταν πολλές. Άλλοι έλεγαν πως οι ΗΠΑ αδυνατούν πλέον να αποτελούν εγγυητή σταθερότητας σε περιοχές κρίσεων και θα πρέπει και τα κράτη μέλη της ΕΕ να αναλάβουν δράση ανεξάρτητα από τον ατλαντικό σύμμαχό τους. Άλλοι έκαναν λόγο για παράταση του πλαισίου της πρωτοκαθεδρίας των ΗΠΑ με τις χώρες της ΕΕ να έχουν υποστηρικτικό και μόνο ρόλο.
GOVNEWS WEEKLY #8 – ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΔΩΡΕΑΝ ΤΟ ΝΕΟ ΤΕΥΧΟΣ!
Εντούτοις μια άλλη προοπτική έχει αρχίσει να διαφαίνεται στον ορίζοντα. Αραγε, θα μπορούσαμε σε μερικά χρόνια να δούμε τη μετατροπή των σχέσεων ΗΠΑ και ΕΕ, από στενά συμμαχικές σε ανταγωνιστικές; Πρόσφατα αυτό το ερώτημα απασχόλησε τέσσερις ερευνητές του Foreign Affairs που αποτελεί τη βίβλο της εξωτερικής πολιτικής στις ΗΠΑ, των Laya, Grand, Pisarska και Tocci. Οι τέσσερις ερευνητές είδαν αυτό το ενδεχόμενο υπό το πρίσμα μιας νέας εκλογικής νίκης του πρώην Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Αναφέρουν πως οι ηγέτης της ΕΕ πρέπει να προετοιμαστούν για το ενδεχόμενο, σε ένα χρόνο από τώρα, οι Ηνωμένες Πολιτείες να διοικούνται και πάλι από τον Τραμπ που υποστήριξε ότι εάν επανεκλεγεί τον Νοέμβριο του 2024 «θα διαπραγματευτεί με τον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία “σε 24 ώρες”, απαιτώντας από την Ευρώπη να αποζημιώσει τις Ηνωμένες Πολιτείες για τα πυρομαχικά που χρησιμοποιήθηκαν στο Ουκρανία, θα αποσυρθεί από τις συμφωνίες του Παρισιού για το κλίμα και θα αναστατώσει την παγκόσμια οικονομία επιβάλλοντας δασμούς δέκα τοις εκατό σε όλες τις εισαγωγές».
Ωστόσο επισημαίνεται ότι η ιδέα της αυτονομίας της ΕΕ δεν ήταν μόνο αποτέλεσμα του πολέμου στην Ουκρανία, αλλά είχε πέσει στο ευρωπαϊκό τραπέζι των συζητήσεων από τη θητεία του Τραμπ. Συγκεκριμένα οι απειλές του να επιβάλει οικονομικές κυρώσεις στην Ευρώπη ήταν η αιτία που οι Ευρωπαίοι ηγέτες αποφάσισαν να ενισχύσουν το ευρώ ενσωματώνοντας περαιτέρω τις τράπεζες και τα χρηματοπιστωτικά τους συστήματα και να υπογράψουν εμπορικές συμφωνίες με νέους εταίρους στην Αφρική, την Ασία και τη Λατινική Αμερική.
Όσον αφορά στην ασφάλεια, οι επιθέσεις του Τραμπ προς τα κράτη μέλη της ΕΕ για χαμηλές αμυντικές δαπάνες, αλλά και οι προειδοποιήσεις του να αποχωρήσει ακόμα και από το ΝΑΤΟ ώθησαν την ΕΕ να λάβει μέτρα προς τη δημιουργία θεσμικών, νομικών και οικονομικών κινήτρων για μεγαλύτερες αμυντικές δαπάνες από πλευράς των κρατών μελών.
Όπως φαίνεται κάποιοι στην ΕΕ προετοιμάζονται για ένα σενάριο ανταγωνισμού με τις ΗΠΑ, ή τουλάχιστον προετοιμάζονται για την πιθανότητα να αναλάβουν μόνα τους τα κράτη μέλη την ασφάλεια τους και την ισχυροποίηση της ανθεκτικότητας.
Η αρχή έγινε από την απόφαση να ελέγξουν το εμπόριο όπλο στη Λιβύη και συνεχίστηκε από την πρόσφατη απόφαση στο άτυπο συμβούλιο των υπουργών Άμυνας να σταλεί στρατιωτική αποστολή στην Ερυθρά Θάλασσα με στόχο την προστασία της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
Οι δύο αυτές αποφάσεις προϊδεάζουν για δυνατότητες και αποφάσεις για το μέλλον που μέχρι σήμερα φαίνονταν πέρα από κάθε φαντασία.
Δημοσιεύτηκε στο 8ο τεύχος της «GOVnews Weekly» – Διαβάστε, με ένα κλικ!
