Του Ευάγγελου Πρίφτη
Η κυβέρνηση του Κοσόβου αποφάσισε να προχωρήσει στην κατάργηση σερβικών θεσμών στο βόρειο τμήμα του εδάφους του. Πρόκειται για ακόμη ένα μέτρο, το οποίο ωθεί τις σχέσεις Σερβίας-Κοσόβου στα άκρα. Αποτελεί ερωτηματικό ποια θα είναι η στάση του Βελιγραδίου σε αυτή την «πρόκληση» και αν υπάρχει πιθανότητα ανάφλεξης στην περιοχή.
Ο πρωθυπουργός του Κοσόβου Άλμπιν Κούρτι, έχει αποφασίσει όσο βρίσκεται επικεφαλής της κυβέρνησης να προχωράει βήμα-βήμα στην «κοσοβοποίηση» της περιοχής της Μιτροβίτσας, η οποία κατοικείται από σερβόφωνους πολίτες. Η κίνηση του Κοσοβάρου πρωθυπουργού είναι μια ενορχηστρωμένη προσπάθεια. Σκοπός είναι το αλβανόφωνο στοιχείο και η Πρίστινα να αναλάβουν – μετά από 16 χρόνια από την αυτοανακύρηξη της ανεξαρτησίας – την πλήρη διαχείριση της χώρας σε οικονομικό και πολιτικό επίπεδο.
Οι κινήσεις αυτές προέρχονται από την αίσθηση που έχει το αλβανόφωνο στοιχείο, ότι η οντότητα του Κοσόβου δεν έχει πραγματική ανεξαρτησία. Όχι σε επίπεδο ΟΗΕ και αναγνώρισης από τα έθνη, αλλά σε εσωτερικό επίπεδο. Οι διαχείριση των βασικών ειδών και υπηρεσιών γίνεται από εταιρίες ευρωπαϊκές και αμερικάνικες, ενώ μέχρι πολύ πρόσφατα το Κόσοβο δεν διέθετε δικό του στρατό ή δικιά του αστυνομία.
Η μόνιμη ανάμειξη της ΕΕ και των ΗΠΑ στα εσωτερικά της κρατικής οντότητας του Κοσσυφοπεδίου φαίνεται πως ξεπέρασε τα όρια, με τους πολίτες να στρέφονται στον εθνικισμό. Έτσι, εκλέχθηκε και ο Άλμπιν Κόυρτι, ο οποίος είναι σε μόνιμη ρήξη, όχι μόνο με τη Σερβία και τους διεθνείς παράγοντες αλλά και με τον πρωθυπουργό του «αδερφού» έθνους της Αλβανίας, Έντι Ράμα.
Πως θα αντιδράσει η Σερβία;
Από την άλλη, η Σερβία θεωρεί ότι ο σερβόφωνος πληθυσμός του Κοσόβου είναι de facto υπό την προστασία της, οπότε οποιαδήποτε δράση προς αυτόν θα δημιουργήσει αντίδραση. Σε προηγούμενες αντίστοιχες περιπτώσεις, όπως συνέβη με την νομοθέτηση καθολικών κοσοβάρικων πινακίδων σε όλα τα οχήματα ιδιωτικής χρήσεως της οντότητας, η Σερβία τοποθέτησε τα στρατεύματα της στα σύνορα με τον Κόσοβο.
Η πιθανότητα ανάφλεξης σε μια τέτοια περίπτωση είναι πάντα υπαρκτή. Η πράξη του Κούρτι να καταργήσει πέντε σερβικούς θεσμούς στη περιοχή της Μιτροβίτσας είναι για την Σερβία ακόμη μια κόκκινη γραμμή. Είναι, όμως, και ένα άτυπο casus belli; Σε μια εποχή, στην οποία η ευρωπαϊκή περιφέρεια φλέγεται σε Λιβύη και Γάζα και ο ουκρανορωσικός πόλεμος εντείνεται φαντάζει απίθανο η Σερβία να προχωρήσει σε ακραία αντίδραση αλλά θα κινηθεί διπλωματικά.
Πάντως είναι εμφανές πως ούτε η προοπτική ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ούτε οι διακρατικές συμφωνίες μπορούν να κατευνάσουν την ένταση μεταξύ των δύο κρατών. Η πράξη του Κούρτι αποτελεί, έτσι και αλλιώς, παραβίαση όχι μόνο των βασικών αξιών της ΕΕ, αλλά και καταπάτηση της Συμφωνίας των Βρυξελλών, η οποία υπογράφηκε το 2013. Συγκεκριμένα, η συμφωνία ορίσει, μεταξύ άλλων, ότι το Κόσοβο θα πρέπει να προχωρήσει στην δημιουργία αυτόνομων σερβόφωνων δήμων στο βόρειο τμήμα του. Κάτι τέτοιο μοιάζει πολύ μακρινό.
Στο βιβλίο του, “Το τέλος της ιστορίας”, ο Αμερικανός πολιτικός επιστήμονας Francis Fukuyama ισχυρίζονταν πως, μετά την πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού, θα εξαλειφθούν οι συγκρούσεις στον κόσμο και θα επικρατήσει αιώνια ειρήνη.
Ο Samuel Huntington, ο οποίος υπηρέτησε για πολλά χρόνια ως καθηγητής διεθνών σχέσεων στο Harvard, από την άλλη, έγραψε στο έργο του, “Η Σύγκρουση των Πολιτισμών”, πως οι αντιθέσεις των εθνών θα περιοριστούν σε πολιτισμικές διαφορές. Ωστόσο, η εικόνα των πρόσφατων γεγονότων στο Κόσοβο διαψεύδει τις θεωρίες τους.
Δεκατρία χρόνια μετά τη μονομερή ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του, το Κόσοβο διαθέτει στον βορρά του ένα “θέατρο” συνεχών εντάσεων. Εκεί, αφορμές που μοιάζουν ασήμαντες οδηγούν μια ολόκληρη περιοχή στα πρόθυρα συγκρούσεων και αποσταθεροποίησης. Αν και οι αφορμές φαίνονται ήσσονος σημασίας, η αιτία είναι γνωστή.
Για αυτό, το Κόσοβο και η ΕΕ σε συνεννόηση με την Σερβία, η οποία εκπροσωπεί την σερβική μειονότητα και αποτελεί καθοριστικό κομμάτι της εξίσωσης, θα πρέπει να ορίσουν ένα νέο πλαίσιο συζήτησης πάνω σε μια οριστική πλέον λύση για το ζήτημα του Κοσόβου, αλλά και την προώθηση της δημοκρατίας και των ευρωπαϊκών αξιών.
On this year’s International Day of the Victims of Enforced Disappearances — more than 25 years after the end of the 1998–99 war and genocide in Kosova — the families of 1,595 forcibly disappeared persons are still waiting to learn the fate of their loved ones.
And to this day,… pic.twitter.com/hk8wkMqyNj
— Albin Kurti (@albinkurti) August 30, 2024
