Η τρομοκρατική επίθεση στην Νέα Υόρκη στις 11 Σεπτέμβρη 2001(11/9) επηρέασε άμεσα και έμμεσα όλον τον πλανήτη, όπως και την Ελλάδα. Η επίθεση στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου της Νέας Υόρκης (και το Πεντάγωνο) από αεροπειρατές κόστισε την ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους στον τόπο του δυστυχήματος και οδήγησε σε συνέπειες που είναι ορατές μέχρι και σήμερα. Η Ελλάδα αποκόμισε από την 11/9 από αλλαγές στην καθημερινότητα των πολιτών μέχρι μεγάλα γεωπολιτικά προβλήματα.
“Επίδραση της 11ης Σεπτεμβρίου στην Ελλάδα”
Χρηματιστήριο και κανόνες ασφαλείας
Η κατάρρευση των Δίδυμων Πύργων έφερε οικονομικές επιπτώσεις κυρίως στο χρηματιστήριο όλου του κόσμου, το οποίο απώλεσε σημαντικά κέρδη. Οι αγορές σε Ευρώπη και ΗΠΑ παρέμειναν κλειστές για μια εβδομάδα. Όταν επανήλθαν σε λειτουργεία, οι γενικοί δείκτες κατρακύλησαν δημιουργώντας ένα παγκόσμιο οικονομικό σοκ. Ιδίως, οι αεροπορικές εταιρίες υπέστησαν καταστροφικές συνέπειες.
Ταυτόχρονα, η ασφάλεια στα αεροδρόμια ενισχύθηκε σε ακραίο βαθμό. Αποτέλεσμα είναι όλοι οι έλεγχοι που γίνονται σήμερα με μηχανήματα X-Ray, ο περιορισμένος αριθμός αποσκευών αλλά και η απαγόρευση ύπαρξης συγκεκριμένων αγαθών στο αεροπλάνο. Η Ελλάδα ακολούθησε αυτά τα μέτρα με το αεροδρόμιο Ελευθέριος Βενιζέλος να θεωρείται από τα πιο ασφαλή της Ευρώπης.
Ο Πόλεμος του Ιράκ και η αναβάθμιση του γεωπολιτικού ρόλου της Ελλάδας
Η επίθεση της 11/9 έφερε την Ελλάδα σε ένα νέο γεωπολιτικό ρόλο. Η τρομοκρατική ενέργεια στην καρδία των ΗΠΑ οδήγησε τον πρόεδρο Τζορτζ Μπους (τον νεότερο) να εισβάλει στο Ιράκ τον Μάρτιο του 2003 με πρόσχημα την ύπαρξη όπλων μαζικής καταστροφής στην χώρα υπό το καθεστώς του Σαντάμ Χουσεΐν αλλά κυρίως τον «Πόλεμο κατά της τρομοκρατίας».
Είχε ήδη εισβάλει στο Αφγανιστάν δύο χρόνια πριν κυνηγώντας τα στελέχη της Αλ Κάιντα, δηλαδή της ισλαμιστικής τρομοκρατικής οργάνωσης, η οποία ανέλαβε και την ευθύνη των επιθέσεων στην Νέα Υόρκη. Σύμφωνα με πληροφορίες που είχε ο Λευκός Οίκος, οι Ταλιμπάν είχε αναλάβει την εκπαίδευση τους. Ο πόλεμος αυτός εξελίχθηκε σε «φιάσκο» για τον Μπους. Για αυτό και στο Ιράκ υποσχέθηκε να εξολοθρεύσει την Αλ Κάιντα.
Η εισβολή στο Ιράκ έβαλε την Ελλάδα στο «κάδρο» της αντιτρομοκρατικής προσπάθειας αφού μαζί με τις ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ μπήκε και αυτό στην μάχη. Η χώρα μας, όπως και η Τουρκία αποτέλεσαν τα μέλη με την μεγαλύτερη εγγύτητα στην περιοχή της Μέσης Ανατολής και προσφέρονταν ως εφαλτήριο για τις αμερικανικές δυνάμεις. Έτσι, ο ρόλος της Ελλάδας είχε αυτόματα αναβαθμιστεί στη Βορειοατλαντική Συμμαχία.
Ο πόλεμος, όμως, δεν έφερε κανένα αποτέλεσμα για τις ΗΠΑ, αφού αποδείχτηκε πως όπλα μαζικής καταστροφής δεν υπήρχαν ενώ η φονταμενταλιστική ισλαμική τρομοκρατία δεν έχει πάψει να υπάρχει μέχρι σήμερα. Αντιθέτως, οι ΗΠΑ αποσταθεροποίησαν την χώρα με κυβέρνηση «μαριονέτα» αλλά και την ευρύτερη περιοχή. Το Ιράκ κατέληξε πεδίο εμφύλιων συρράξεων και πεδίο ανταγωνισμού μεταξύ Ιράν και Σαουδικής Αραβίας. Την Αλ Κάιντα διαδέχθηκε η τρομοκρατική οργάνωση ISIS, η οποία έπαιξε ρόλο στον πόλεμο της Συρίας.
Συρία και προσφυγική κρίση
Ο Πόλεμος στο Ιράκ που πυροδοτήθηκε εξαιτίας της πτώσης των Δίδυμων Πύργων «ξεχείλισε το ποτήρι» στη περιοχή. Η ίδια η επίθεση στη Νέα Υόρκη θεωρείται απότοκο του δυτικού παρεμβατισμού στην Ασία, αλλά και του έντονου αντιαμερικανικού και αντιιμπεριαλιστικού αισθήματος.
Η ευρύτερη δυσαρέσκεια του αραβικού κόσμου από τις επεμβάσεις των δυτικών δυνάμεων από την εποχή της αποικιοκρατίας μέχρι τον 21ο αιώνα έφερε στο ορίζοντα την «Αραβική Άνοιξη». Πρόκειται για ένα κίνημα, το οποίο επιδίωκε την δημοκρατία και την ανάπτυξη στις χώρες της Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής, μακριά από ξένες επιρροές. Εξαπλώθηκε από την Τυνησία μέχρι την Συρία. Όμως, ο Σύριος πρόεδρος Μπασάρ Αλ-Άσαντ δεν επέτρεψε να αμφισβητηθεί η εξουσία του σε μια εύθραυστη κοινωνικά, οικονομικά και πολιτικά χώρα.
Το 2014, μια εμφύλια σύρραξη ξεκίνησε στην Συρία εξαιτίας της Αραβικής Άνοιξης. Όμως, η είδηση ότι ο Άσαντ χρησιμοποιούσε χημικά όπλα για να σταματήσει τους επαναστάτες ανάγκασε τις ΗΠΑ και την Ρωσία να επέμβουν μετατρέποντας την εμφύλια σύρραξη σε πόλεμο δια αντιπροσώπων (proxy war). Για άλλη μια φορά ένας πόλεμος ξεσπούσε στην περιφέρεια της Ελλάδας. Η κρίση της Συρίας δημιούργησε ένα τεράστιο μεταναστευτικό κύμα. Οι Σύριοι πρόσφυγες φεύγοντας από την χώρα τους μέσω της Τουρκίας ήθελαν να φτάσουν στην Δυτική Ευρώπη, την οποία έβλεπαν ως «γη της επαγγελίας».
Για να φτάσουν, όμως, ως εκεί έπρεπε να περάσουν από την Ελλάδα. Τα ελληνικά νησιά «βούλιαξαν» από πρόσφυγες σε μια εποχή που η Ελλάδα είχε φτωχοποιηθεί και προσπαθούσε να ορθοποδήσει μέσω τριών μνημονίων και μιας άδικης – ασφυκτικής δημοσιονομικής λιτότητας. Η χώρα δεν μπορούσε να κρατήσει μισό εκατομμύριο πρόσφυγες, οι οποίοι ήταν εγκλωβισμένοι στους βαλκανικούς φράχτες των γειτονικών χωρών.
Μετά από μεγάλη διαπραγμάτευση η ΕΕ αποφάσισε να «χρυσώσει» την Τουρκία, ώστε να διατηρήσει τους πρόσφυγες στο έδαφος της. Όμως, ο αντίκτυπος για την Ελλάδα είναι εμφανής μέχρι σήμερα, όταν βάρκες και μικρά πλοιάρια βρίσκονται είτε στην επιφάνεια της θάλασσας ψάχνοντας την «Ιθάκη», είτε στον σκοτεινό βυθό της Μεσογείου. Χιλιάδες άνθρωποι έχουν πνιγεί στα νερά της Μεσογείου από το 2014 και χιλιάδες έχουν σωθεί χάρη στο ελληνικό λιμενικό σώμα. Κάποιοι κατάφεραν να φτάσουν στον τελικό προορισμό τους, όμως άλλοι επιβιώνουν σε άθλιες συνθήκες στην Ελλάδα και την Τουρκία.
Οι συμμαχίες
Η αναταραχή στην Συρία (και την Λιβύη συνολικά), ως έμμεσα αποτελέσματα της 11/9 ώθησαν επίσης την Ελλάδα να ισχυροποιήσει τις συμμαχίες της με την Αίγυπτο και το Ισραήλ. Το «τρίγωνο» με την Κύπρο στην Ανατολική Μεσόγειο αποσκοπούσε αρχικά στην ασφάλεια από μια γενικευμένη σύρραξη στην Μέση Ανατολή αλλά και στην απομόνωση της Τουρκίας, η οποία αποφάσισε στον πόλεμο της Συρίας να χαράξει έναν ανεξάρτητο ηγεμονικό ρόλο στα σύνορα της.
Η Ελλάδα δεν δέχτηκε τρομοκρατικά χτυπήματα, όπως η Γαλλία, η Γερμανία και η Τουρκία ωστόσο η τρομοκρατία πλανάται στην Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η επίθεση στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου στην Νέα Υόρκη στις 11 Σεπτέμβρη 2001 «άλλαξε για πάντα τον κόσμο».
Του Ευάγγελου Πρίφτη
