Ο απεσταλμένος των ΗΠΑ για το κλίμα, Τζον Ποντέστα, παρότρυνε τις κυβερνήσεις στο COP29 να διατηρήσουν την πίστη τους στην υπόσχεση των Ηνωμένων Πολιτειών να αντιμετωπίσουν την υπερθέρμανση του πλανήτη, λέγοντας ότι ο Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να καθυστερήσει, αλλά όχι να σταματήσει τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα όταν αναλάβει ξανά καθήκοντα τον Ιανουάριο.
Η ετήσια σύνοδος κορυφής του ΟΗΕ για το κλίμα ξεκίνησε τη Δευτέρα στο Μπακού, Αζερμπαϊτζάν, με πολλές εθνικές αντιπροσωπείες να ανησυχούν ότι η νίκη του Τραμπ στις προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ στις 5 Νοεμβρίου θα μπορούσε να εμποδίσει την πρόοδο για τον περιορισμό της πλανητικής υπερθέρμανσης.
Ο Τραμπ έχει υποσχεθεί να αποσύρει και πάλι τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον μεγαλύτερο ιστορικά εκπομπέα αερίων θερμοκηπίου παγκοσμίως, από τη διεθνή συνεργασία για το κλίμα και να μεγιστοποιήσει την παραγωγή ορυκτών καυσίμων της χώρας, η οποία βρίσκεται ήδη σε επίπεδα ρεκόρ.
«Για όσους από εμάς είμαστε αφοσιωμένοι στη δράση για το κλίμα, το αποτέλεσμα της προηγούμενης εβδομάδας στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι προφανώς πικρά απογοητευτικό», δήλωσε ο Ποντέστα στη σύνοδο. «Αλλά αυτό που θέλω να σας πω σήμερα είναι ότι, ενώ η ομοσπονδιακή κυβέρνηση των ΗΠΑ, υπό τον Ντόναλντ Τραμπ, μπορεί να βάλει τη δράση για το κλίμα σε δεύτερη μοίρα, η εργασία για τον περιορισμό της κλιματικής αλλαγής θα συνεχιστεί στις Ηνωμένες Πολιτείες».
Είπε ότι ο Νόμος Μείωσης του Πληθωρισμού (IRA), η νομοθεσία-ορόσημο του προέδρου Τζο Μπάιντεν που παρέχει δισεκατομμύρια δολάρια σε επιδοτήσεις για καθαρή ενέργεια, θα συνεχίσει να προωθεί επενδύσεις σε ηλιακή, αιολική και άλλες τεχνολογίες, και ότι οι πολιτειακές κυβερνήσεις των ΗΠΑ θα πιέζουν επίσης για μείωση των εκπομπών μέσω κανονισμών. «Δεν νομίζω ότι τίποτα από αυτά είναι αναστρέψιμο. Μπορεί να καθυστερήσει; Ίσως. Αλλά η κατεύθυνση είναι σαφής», είπε.
Παρόλο που ο Τραμπ έχει υποσχεθεί να καταργήσει τον IRA, για να το κάνει θα χρειαστεί νόμο του Κογκρέσου – κάτι που μπορεί να είναι ασαφές λόγω της υποστήριξης ορισμένων Ρεπουμπλικανών νομοθετών, των οποίων οι εκλογικές περιφέρειες ωφελούνται από επενδύσεις που σχετίζονται με τον IRA.
COP29 : ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΤΖΕΝΤΑ
Εκτός από την εκλογή του Τραμπ ως προέδρου της μεγαλύτερης οικονομίας του κόσμου, οι συνομιλίες στο Μπακού ανταγωνίζονται για την προσοχή με οικονομικές ανησυχίες και τους πολέμους στην Ουκρανία και τη Γάζα.
Αυτό περιπλέκει τη φιλοδοξία της συνόδου να επιλύσει το κύριο θέμα της ατζέντας – μια συμφωνία για έως και 1 τρισεκατομμύριο δολάρια σε ετήσια χρηματοδότηση για το κλίμα στις αναπτυσσόμενες χώρες, αντικαθιστώντας έναν στόχο των 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Ο επικεφαλής του ΟΗΕ για το κλίμα, Σάιμον Στίελ, προσπάθησε να δημιουργήσει δυναμική: «Ας αποβάλουμε την ιδέα ότι η χρηματοδότηση για το κλίμα είναι φιλανθρωπία», είπε στο στάδιο του Μπακού. «Ένας φιλόδοξος νέος στόχος για χρηματοδότηση του κλίματος είναι προς το συμφέρον κάθε έθνους, συμπεριλαμβανομένων των μεγαλύτερων και πλουσιότερων».
Φέτος αναμένεται να είναι η πιο θερμή χρονιά που έχει καταγραφεί. Πλούσιες και φτωχές χώρες αντιμετωπίζουν προκλήσεις από ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως καταστροφικές πλημμύρες στην Αφρική, τις παράκτιες περιοχές της Ισπανίας και την πολιτεία της Βόρειας Καρολίνας στις ΗΠΑ, ξηρασία στη Νότια Αμερική, το Μεξικό και τη δυτική περιοχή των ΗΠΑ.
Ωστόσο, ακόμη και η συμφωνία για μία από τις πρώτες εργασίες της COP29 έχει αποδειχθεί πρόκληση: η διαδικασία καθορισμού της ατζέντας για τις διαπραγματεύσεις έχει καθυστερήσει για αρκετές ώρες.
Τρεις πηγές με γνώση των κλειστών συνομιλιών, που ζήτησαν να παραμείνουν ανώνυμες, ανέφεραν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα μικρά νησιωτικά κράτη απαιτούσαν από τα έθνη να υλοποιήσουν την περσινή συμφωνία – συμπεριλαμβανομένου του πλαισίου για τη μετάβαση από τον άνθρακα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.
Ωστόσο, τα κράτη του Κόλπου που παράγουν ορυκτά καύσιμα θέλουν να περιορίσουν τις συζητήσεις στα χρηματοδοτικά στοιχεία της συμφωνίας της COP28, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.
Οι χώρες διχάζονται επίσης για μια πρόταση της Κίνας να συμπεριληφθεί το εμπόριο στην ατζέντα της COP29.
Το εμπόριο έχει αποκτήσει σημασία για την Κίνα, η οποία ήδη αντιμετωπίζει δασμούς από την Ευρωπαϊκή Ένωση, εξαιτίας της υπόσχεσης του Τραμπ για επιβολή δασμών 20% σε όλα τα ξένα αγαθά και 60% στα κινεζικά προϊόντα.
Πολλοί επίσης ανησυχούν ότι η αποχώρηση των ΗΠΑ από τις συνομιλίες θα μπορούσε να οδηγήσει άλλες χώρες σε αναστολή των υφιστάμενων δεσμεύσεων ή μείωση των μελλοντικών φιλοδοξιών για το κλίμα.
«Οι άνθρωποι θα λένε, η ΗΠΑ είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εκπομπέας. Είναι η μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο… Αν δεν θέσουν έναν φιλόδοξο στόχο, γιατί να το κάνουμε εμείς;», δήλωσε ο Μαρκ Βανχέουκελεν, πρεσβευτής της ΕΕ για το κλίμα την περίοδο 2019-2023, στο Reuters.
Ο οικοδεσπότης των συνομιλιών Αζερμπαϊτζάν έχει πιέσει τις κυβερνήσεις να επιταχύνουν τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια, ενώ προωθεί το φυσικό αέριο ως μεταβατικό καύσιμο.
Τα έσοδα του από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο αντιπροσώπευαν το 35% της οικονομίας του το 2023, από 50% πριν από δύο χρόνια. Η κυβέρνηση λέει ότι αυτά τα έσοδα θα μειωθούν στο 22% μέχρι το 2028.
Ο πρόεδρος Ιλχάμ Αλίεφ χαρακτήρισε τον πλούτο του Αζερμπαϊτζάν σε ορυκτά καύσιμα ως «δώρο του Θεού» και το Μπακού έχει προτείνει τη δημιουργία ενός Ταμείου Δράσης για τη Χρηματοδότηση του Κλίματος για την εθελοντική συγκέντρωση έως και 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων από εταιρείες εξόρυξης σε 10 χώρες, συμπεριλαμβανομένου του Αζερμπαϊτζάν.
