Εκατοντάδες Ιρακινοί μαχητές που υποστηρίζονται από το Ιράν πέρασαν στη Συρία τη Δευτέρα για να βοηθήσουν την κυβέρνηση του Μπασάρ αλ-Άσαντ να πολεμήσει τους αντάρτες που κατέλαβαν το Χαλέπι την περασμένη εβδομάδα, αλλά η Χεζμπολάχ του Λιβάνου δεν έχει σχέδια προς το παρόν να συμμετάσχει, σύμφωνα με πηγές.
Η συμμαχία του Ιράν με ομάδες συμμαχικών πολιτοφυλακών στην περιοχή, υποστηριζόμενη από τη ρωσική αεροπορική ισχύ, ήταν καθοριστική για την επιτυχία των φιλοκυβερνητικών δυνάμεων να υποτάξουν τους αντάρτες στη Συρία, οι οποίοι εξεγέρθηκαν κατά του Προέδρου Μπασάρ αλ-Άσαντ το 2011.
Ωστόσο, αυτή η συμμαχία αντιμετωπίζει μια νέα δοκιμασία μετά την κεραυνοβόλα προέλαση των ανταρτών στη βορειοδυτική Συρία την περασμένη εβδομάδα, με τη Ρωσία να είναι επικεντρωμένη στον πόλεμο στην Ουκρανία και την ηγεσία της Χεζμπολάχ να έχει αποδεκατιστεί από τον πόλεμο με το Ισραήλ που έληξε με εκεχειρία την περασμένη εβδομάδα.
Η κατάληψη του Χαλεπίου από τους αντάρτες αποτελεί τη μεγαλύτερη επιτυχία των αντι-Άσαντ μαχητών εδώ και χρόνια. Οι κυβερνητικές δυνάμεις είχαν τον πλήρη έλεγχο του Χαλεπίου από τότε που κατέλαβαν τότε τη μεγαλύτερη πόλη της Συρίας μέσω πολιορκίας το 2016, ένα από τα κύρια σημεία καμπής ενός πολέμου που έχει κοστίσει τη ζωή σε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους.
Ο επικεφαλής της κύριας αντιπολιτευτικής ομάδας της Συρίας στο εξωτερικό, Χαντί αλ-Μπάχρα, δήλωσε στο Reuters ότι οι αντάρτες κατάφεραν να καταλάβουν την πόλη τόσο γρήγορα επειδή η Χεζμπολάχ και άλλες ομάδες που υποστηρίζονται από το Ιράν είχαν αποσπαστεί από τη σύγκρουση με το Ισραήλ.
Προετοιμασίες είχαν γίνει από πέρυσι για μια επίθεση στο Χαλέπι, αλλά καθυστέρησε λόγω του πολέμου στη Γάζα, είπε.
Εκκλήσεις για αποκλιμάκωση
Οι εκκλήσεις για αποκλιμάκωση πολλαπλασιάστηκαν χθες Δευτέρα, καθώς συνεχίζεται η κεραυνοβόλα επίθεση τζιχαντιστών και ανταρτών που οδήγησε στην κατάληψη πελώριων τομέων της βόρειας Συρίας κι εγείρει φόβους περί πλήρους αναζωπύρωσης του πολέμου που διαρκεί πάνω από μια δεκαετία. Ο σύρος πρόεδρος Μπασάρ αλ Άσαντ κατήγγειλε προσπάθεια να «χαραχθεί ξανά» ο χάρτης της Μέσης Ανατολής καθώς οι εχθροπραξίες, οι πρώτες αυτού του εύρους από το 2020, κι οι ρωσικοί και συριακοί αεροπορικοί βομβαρδισμοί έχουν πλέον στοιχίσει τη ζωή σε πάνω από 500 ανθρώπους, σύμφωνα με μια ΜΚΟ.
Ως το Σάββατο πάνω από 48.500 άνθρωποι είχαν εκτοπιστεί στην Ιντλίμπ και στο βόρειο Χαλέπι, σε βορειοδυτικούς τομείς της χώρας, οι μισοί και πλέον από τους οποίους είναι παιδιά, ανέφερε χθες το Γραφείο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων (OCHA) των Ηνωμένων Εθνών, κάνοντας λόγο για ταχύτατα μεταβαλλόμενη κατάσταση. «Ανησυχητικό. Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι έχουν τραπεί σε φυγή», σχολίασε ο επικεφαλής του OCHA Τομ Φλέτσερ μέσω X.
Από την πλευρά του ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες είναι «θορυβημένος» για την «πρόσφατη κλιμάκωση της βίας» κι απευθύνει έκκληση για τον «άμεσο τερματισμό των εχθροπραξιών», δήλωσε στον Τύπο ο εκπρόσωπός του, ο Στεφάν Ντουζαρίκ. Η Ουάσιγκτον κάλεσε «όλες τις χώρες» να αναλάβουν πρωτοβουλία για να εξασφαλιστεί η «αποκλιμάκωση», ομοίως η Ευρωπαϊκή Ένωση, που ταυτόχρονα «καταδίκασε» τους ρωσικούς αεροπορικούς βομβαρδισμούς «εναντίον πυκνοκατοικημένων περιοχών». Για πρώτη φορά από το ξέσπασμα του πολέμου στη Συρία, την άνοιξη του 2011, το συριακό καθεστώς απώλεσε τον έλεγχο ολόκληρου του Χαλεπιού, του δεύτερου μεγαλύτερου αστικού κέντρου της χώρας — η ήττα είναι εξαιρετικά οδυνηρή για τη Δαμασκό—, μετά την ευρείας κλίμακας επίθεσης τζιχαντιστών και ανταρτών που έχουν συμμαχήσει μαζί τους.
Σε ανταπόδοση, η αεροπορία της Ρωσίας και της Συρίας βομβάρδισαν τομείς που ελέγχουν οι οργανώσεις αυτές στην επαρχία Ιντλίμπ και στη γειτονική επαρχία του Χαλεπιού, σκοτώνοντας 15 αμάχους, ανάμεσά τους παιδιά, σύμφωνα με το Συριακό Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Σε οπτικό υλικό του Γαλλικού Πρακτορείου διακρίνονται οπλισμένοι τζιχαντιστές κι αντάρτες να περιπολούν στην πόλη του Χαλεπιού, κοντά στο ιστορικό φρούριο και το διεθνές αεροδρόμιο της πόλης περίπου δυο εκατομμυρίων κατοίκων.
«Επικρατεί αβεβαιότητα, δεν ξέρουμε τι θα γίνει», είπε κάτοικος τηλεφωνικά στο πρακτορείο, χωρίς να δώσει το όνομά του. Είπε πως άκουσε χθες «αεροπορική επιδρομή, αλλά όχι πυροβολισμούς». Η κατάσταση «είναι αρκετά ήρεμη», πρόσθεσε, αναφέροντας ότι η απαγόρευση κυκλοφορίας που επέβαλαν οι αντικαθεστωτικοί «τερματίστηκε στις επτά το πρωί. Ανάμεσα στις επτά και τις δέκα, οι δρόμοι ήταν άδειοι, μετά (…) βγήκε κόσμος για να κάνει προμήθειες».
Οι αντικαθεστωτικοί «δεν ενόχλησαν κανέναν» αλλά «κάποιοι είπαν σε κορίτσια να καλυφθούν» (σ.σ. να φορέσουν μαντίλα). Οι τζιχαντιστές και οι αντάρτες κυρίευσαν κυβερνητικά κτήρια, φυλακές, το διεθνές αεροδρόμιο, στρατιωτικό αεροδρόμιο, ανέφερε το Συριακό Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ΜΚΟ με έδρα τη Βρετανία που διαθέτει ευρύ δίκτυο πηγών στην εμπόλεμη χώρα.
Νοτιότερα, οι αντάρτες βομβάρδισαν χθες με ρουκέτες τη Χάμα, πρωτεύουσα της ομώνυμης επαρχίας, που ελέγχεται από τα κυβερνητικά στρατεύματα, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν έξι άμαχοι, σύμφωνα με την ίδια πηγή. Σύμφωνα με το συριακό υπουργείο Άμυνας, «σφοδρές εχθροπραξίες» μαίνονταν χθες ανάμεσα σε κυβερνητικά στρατεύματα, με υποστήριξη της αεροπορίας, και «τρομοκρατικές οργανώσεις στο βόρειο τμήμα» της Χάμας.
Κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής συνδιάλεξής του με τον ιρανό ομόλογό του Μασούντ Πεζεσκιάν, ο σύρος πρόεδρος Άσαντ σημείωσε πως «η κλιμάκωση των τρομοκρατών» σκοπό έχει να «κομματιάσει» την περιοχή, «να θρυμματίσει τις χώρες της και να χαράξει νέο χάρτη της περιφέρειας βάσει των συμφερόντων και των στόχων της Αμερικής και της Δύσης».
Ο κ. Άσαντ, που έχει στηρίγματα το Ιράν και τη Ρωσία, ζητεί από τους συμμάχους του περισσότερη στρατιωτική βοήθεια, εν μέσω της επίθεσης που έχει στοιχίσει τη ζωή σε τουλάχιστον 514 νεκρούς από την 27η Νοεμβρίου, συμπεριλαμβανομένων 92 αμάχων σύμφωνα με το Συριακό Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Εξάλλου, σύμφωνα με το Κρεμλίνο, ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν και ο κ. Πεζεσκιάν εξέφρασαν την «άνευ όρων» υποστήριξή τους στον κ. Άσαντ και κάλεσαν να υπάρξει συντονισμός με την Τουρκία, που υποστηρίζει κάποιες οργανώσεις ανταρτών.
Η Χαγιάτ Ταχρίρ ας Σαμ (ΧΤΣ), οργάνωση στην οποία κυρίαρχος είναι ο άλλοτε συριακός βραχίονας της Αλ Κάιντα, κι οργανώσεις σύρων ανταρτών, κάποιες υποστηριζόμενες από την Άγκυρα, εξαπέλυσαν έφοδο με ορμητήριο την επαρχία Ιντλίμπ, το έσχατο οχυρό των αντικαθεστωτικών, και κατέλαβαν αστραπιαία δεκάδες κοινότητες στις επαρχίες του Χαλεπιού, της Ιντλίμπ και της Χάμας, νοτιότερα. Το Σάββατο, κατέλαβαν το μεγαλύτερο μέρος της πόλης του Χαλεπιού, με την εξαίρεση βόρειων συνοικιών, όπου κατοικούν κυρίως Κούρδοι.
Η Συρία κατατεμαχίστηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου σε διάφορες ζώνες επιρροής, ιδίως εκεί όπου οι αντιμαχόμενες πλευρές υποστηρίχτηκαν από περιφερειακές ή διεθνείς δυνάμεις. Χάρη κυρίως στη στρατιωτική υποστήριξη της Μόσχας και της Τεχεράνης, η Δαμασκός εξαπέλυσε το 2015 αντεπίθεση που της επέτρεψε να ανακτήσει προοδευτικά τον έλεγχο του μεγαλύτερου μέρους της χώρας και το 2016 τον πλήρη έλεγχο του Χαλεπιού, οικονομικού πνεύμονα της Συρίας προπολεμικά, τμήμα του οποίου είχαν καταλάβει οι αντικαθεστωτικοί από το 2012.
Συρία: Το ιστορικό πλαίσιο
Ο πόλεμος στη Συρία αποτελεί μια από τις πιο περίπλοκες και καταστροφικές ανθρωπιστικές κρίσεις του 21ου αιώνα, με ρίζες που εκτείνονται σε πολιτικές, κοινωνικές και θρησκευτικές παραμέτρους. Η ιστορία του πολέμου ξεκινά το 2011, όταν μια σειρά ειρηνικών διαδηλώσεων για δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις και τις πολιτικές ελευθερίες μετατράπηκαν σε βίαιες συγκρούσεις μετά την καταστολή των διαδηλωτών από το καθεστώς του προέδρου Μπασάρ αλ-Άσαντ.
Η Συρία είχε ιστορικά ένα κατακερματισμένο πολιτικό τοπίο, με την κυριαρχία των Αλαουιτών, μιας σιιτικής μειονότητας, στην εξουσία. Αυτό δημιούργησε ένταση με την πλειοψηφία των σουνιτών, που αισθάνονταν περιθωριοποιημένοι. Η Αραβική Άνοιξη του 2011, που προκάλεσε κύματα διαδηλώσεων σε πολλές χώρες της Μέσης Ανατολής, ενίσχυσε τις ανησυχίες και τις απαιτήσεις για αλλαγή στη Συρία.
Αρχικά, οι διαμαρτυρίες ήταν ειρηνικές, αλλά η βίαιη αντίδραση της κυβέρνησης οδήγησε σε ένοπλη αντίσταση. Η έκρηξη της βίας και η διαρκής καταστολή από τις κυβερνητικές δυνάμεις οδήγησε στη δημιουργία ένοπλων ομάδων αντιπολίτευσης, οι οποίες, αρχικά, είχαν ποικίλες ιδεολογίες και στόχους. Καθώς οι συγκρούσεις κλιμακώνονταν, η προσοχή της διεθνούς κοινότητας επικεντρώθηκε στη Συρία, με χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία, η Τουρκία και το Ιράν να εμπλέκονται με διαφορετικούς τρόπους και συμφέροντα.
Η εμφάνιση τζιχαντιστικών ομάδων, όπως το Ισλαμικό Κράτος (ISIS), επιδείνωσε την κατάσταση, μετατρέποντας τον πόλεμο σε μια πολυδιάστατη σύγκρουση, όπου οι εθνοτικές και θρησκευτικές παραμονές έπαιξαν καθοριστικό ρόλο. Η ήττα του ISIS από τις διεθνείς δυνάμεις και τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) το 2019 δεν έφερε ειρήνη στην περιοχή, καθώς οι κυβερνητικές δυνάμεις του Μπασάρ αλ-Άσαντ, με την υποστήριξη της Ρωσίας και του Ιράν, συνέχισαν τις επιχειρήσεις τους εναντίον υπολοίπων ομάδων της αντιπολίτευσης.
Σήμερα, ο πόλεμος έχει προκαλέσει τον θάνατο εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων και έχει εκτοπίσει εκατομμύρια πρόσφυγες, δημιουργώντας μια από τις μεγαλύτερες ανθρωπιστικές κρίσεις του αιώνα. Ο αντίκτυπος της σύγκρουσης εξαπλώνεται πέρα από τα σύνορα της Συρίας, επηρεάζοντας τις πολιτικές και κοινωνικές ισορροπίες στην περιοχή και διεθνώς.
