Ο εμβληματικός τρούλος της Αγίας Σοφίας θα αποσυναρμολογηθεί στο πλαίσιο ενός εκτεταμένου έργου αποκατάστασης, με στόχο τη διατήρηση της ιστορικής και δομικής ακεραιότητας αυτού του παγκοσμίου φήμης μνημείου. Η προσπάθεια, η οποία επιβλέπεται από το υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας, σηματοδοτεί μια κρίσιμη φάση στις εργασίες συντήρησης, σύμφωνα με την εφημερίδα Hurriyet.
Οι εργασίες έχουν ήδη ολοκληρωθεί στους τάφους του Μεχμέτ Γ’, Σελίμ Β’ και Μουράτ Γ’. Τώρα, τα συνεργεία θα επικεντρωθούν στον τρούλο, ένα έργο που θεωρείται πολύπλοκο λόγω των πολύτιμων ψηφιδωτών που κοσμούν την κάτω πλευρά του. Όπως δήλωσε ο Αχμέτ Γκιουλέτς, μέλος της επιστημονικής επιτροπής για τα έργα αποκατάστασης, η δομική επέμβαση από κάτω είναι σχεδόν αδύνατη λόγω αυτών των ψηφιδωτών. Ως εκ τούτου, η αποκατάσταση θα επικεντρωθεί στο εξωτερικό του τρούλου, ξεκινώντας με την αφαίρεση του μολύβδινου καλύμματος και των κατεστραμμένων υλικών.
Κατά τη διάρκεια προκαταρκτικών μελετών, εντοπίστηκαν δομικές ανωμαλίες στο επικάλυμμα του θόλου, γεγονός που οδήγησε στην ανάγκη αποσυναρμολόγησης του εξωτερικού στρώματος και αξιολόγησης της κατάστασης των δομικών στοιχείων του.
Προκειμένου να διευκολυνθούν οι εργασίες και να προστατευτούν από τις δύσκολες καιρικές συνθήκες, θα ανεγερθεί στέγαστρο πάνω από τον τρούλο. Αυτό θα επιτρέψει στην ομάδα να συνεχίσει χωρίς διακοπές από τις καιρικές συνθήκες. Οι εργασίες αποσυναρμολόγησης και επισκευών αναμένονται να ξεκινήσουν τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο, μετά την έγκριση των σχεδίων από την Επιστημονική Επιτροπή.
Η ανακαίνιση της Αγίας Σοφίας, που ξεκίνησε πέρυσι, κρίθηκε απαραίτητη λόγω σοβαρών προβλημάτων στο κτίριο. Παρ’ όλα αυτά, υπήρξαν αντιδράσεις, καθώς κάποιοι Τούρκοι φοβούνται ότι οι παρεμβάσεις θα σταματήσουν τη λειτουργία της ως τζαμιού. Ωστόσο, οι εργασίες επιβλέπονται από την Επιστημονική Επιτροπή. Το Μάρτιο, όταν αποξηλώθηκε ένας μιναρές στο πλαίσιο των αναστηλωτικών έργων, δεν υπήρξαν αρνητικές αντιδράσεις από την ελληνική πλευρά.
Επιπλέον, μελέτες σεισμολόγων προειδοποιούν ότι σε περίπτωση σεισμού, ο τρούλος θα υποστεί σοβαρές ζημιές. Οι παρεμβάσεις χρηματοδοτούνται με ευρωπαϊκά κονδύλια και συμμετέχουν Έλληνες καθηγητές. Η UNESCO έχει πραγματοποιήσει τρεις αποστολές στην Αγία Σοφία για να ελέγξει αν η αλλαγή της χρήσης του κτιρίου από μουσείο σε μουσουλμανικό τέμενος έχει προκαλέσει φθορές που δικαιολογούν παρέμβαση.
Μέλος της Επιτροπής του Τουρκικού Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού, Αχμέτ Γκιουλετς, δήλωσε ότι οι εργασίες ανακατασκευής της Αγίας Σοφίας αναμένεται να ξεκινήσουν τον Μάρτιο και θα χρησιμοποιηθούν υλικά και τεχνικές που θα διασφαλίσουν την πιστότητα στον αρχικό χαρακτήρα της οθωμανικής κατασκευής του τρούλου. Ωστόσο, οι εργασίες συντήρησης που έχουν πραγματοποιηθεί τα τελευταία χρόνια, οι οποίες ξεκίνησαν από τον τρούλο και συνεχίστηκαν με τους ημικυκλικούς θόλους και τους χαμηλότερους χώρους, αποδείχθηκαν ανεπαρκείς, οδηγώντας στην αναγκαιότητα της αποσυναρμολόγησής του.
Η εκτέλεση αυτών των έργων θεωρείται απαραίτητη για λόγους ασφαλείας, με την πρόοδο τους να παρακολουθείται και από το Υπουργείο Πολιτισμού της Ελλάδας. Το Υπουργείο είχε εκδώσει ανακοίνωση σχετικά με την αλλαγή χρήσης της Αγίας Σοφίας σε τέμενος, υπογραμμίζοντας τη διεθνή σημασία αυτού του μοναδικού μνημείου παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO.
Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, είχε αποστείλει επιστολή στις αντιπροσωπίες των κρατών μελών της UNESCO για να ενημερώσει σχετικά με την επιχειρούμενη αλλαγή του καθεστώτος της Αγίας Σοφίας. Είναι γεγονός ότι η μετατροπή του ναού σε τζαμί έχει προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερες φθορές, καθιστώντας αναγκαία την τρέχουσα αποκατάσταση για λόγους ασφαλείας.
