Η Σερβία βρίσκεται σε μια περίοδο έντονων πολιτικών αναταράξεων, με την πιθανότητα πρόωρων εκλογών να είναι πλέον στο προσκήνιο. Η παραίτηση του πρωθυπουργού Μίλος Βούτσεβιτς στις 28 Ιανουαρίου 2025, εν μέσω μεγάλων αντικυβερνητικών διαδηλώσεων, έχει πυροδοτήσει νέο κύκλο εξελίξεων στη χώρα. Ο Πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς δήλωσε ότι μέσα στις επόμενες δέκα ημέρες θα αποφασιστεί εάν θα σχηματιστεί νέα κυβέρνηση ή αν η χώρα θα οδηγηθεί σε πρόωρες εκλογές, πιθανότατα τον Απρίλιο.
Αιτία της πολιτικής κρίσης
Η πολιτική κρίση κορυφώθηκε μετά την κατάρρευση τσιμεντένιας οροφής στον ανακαινισμένο σιδηροδρομικό σταθμό της πόλης Νόβι Σαντ τον Νοέμβριο, που είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο 15 ατόμων. Η τραγωδία αυτή προκάλεσε τεράστια κατακραυγή, με φοιτητές, καθηγητές, αγρότες και νομικούς να συμμετέχουν σε μαζικές διαδηλώσεις, κατηγορώντας την κυβέρνηση για διαφθορά και κακοδιαχείριση των δημόσιων έργων.
Οι παραιτήσεις και η αντίδραση της κυβέρνησης
Πέρα από τον πρωθυπουργό, την παραίτησή τους υπέβαλαν επίσης ο δήμαρχος του Νόβι Σαντ και υπουργοί που σχετίζονταν με τα έργα υποδομών. Ωστόσο, αυτό δεν ήταν αρκετό για να κατευνάσει τη λαϊκή οργή, καθώς η αντιπολίτευση και οι διαδηλωτές απαιτούν μια μεταβατική κυβέρνηση που θα διασφαλίσει τη διαφάνεια των επόμενων εκλογών.
Ο Βούτσιτς, που ελέγχει την πολιτική σκηνή της Σερβίας για περισσότερο από μια δεκαετία, έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο μεταβατικής κυβέρνησης, υποστηρίζοντας ότι η χώρα θα παραμείνει σταθερή και ότι η απόφαση για νέες εκλογές θα ληφθεί σύντομα. Παράλληλα, προειδοποίησε για την αυξανόμενη οργή μεταξύ των υποστηρικτών του κυβερνώντος κόμματος, κάτι που εγείρει ανησυχίες για περαιτέρω κοινωνικές εντάσεις.
Οι διαδηλώσεις και η λαϊκή αντίδραση
Οι φοιτητές, που ηγούνται των κινητοποιήσεων, δεν φάνηκαν ικανοποιημένοι από τις παραιτήσεις, δηλώνοντας ότι «δεν αρκεί η απομάκρυνση προσώπων, αλλά απαιτείται συνολική αλλαγή πολιτικής». Οι διαμαρτυρίες έχουν εξαπλωθεί από το Νόβι Σαντ στο Βελιγράδι και σε άλλες μεγάλες πόλεις της Σερβίας, ενώ η καταστολή εναντίον διαδηλωτών έχει οδηγήσει σε καταγγελίες για αστυνομική βία και πολιτική τρομοκρατία.
Η αντιπολίτευση υποστηρίζει ότι τυχόν εκλογές υπό το σημερινό καθεστώς δεν θα είναι δίκαιες, επικαλούμενη παραβιάσεις στις προηγούμενες εκλογικές διαδικασίες, όπως εξαγορά ψήφων και έλεγχο των μέσων ενημέρωσης από το κυβερνών κόμμα.
Το διεθνές πλαίσιο
Η Σερβία, παρά την επίσημη υποψηφιότητά της για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, εξακολουθεί να διατηρεί στενούς δεσμούς με τη Ρωσία, γεγονός που περιπλέκει τις σχέσεις της με τη Δύση. Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με ενδιαφέρον τις εξελίξεις, καθώς μια πιθανή πολιτική ανατροπή θα μπορούσε να επηρεάσει τη γεωπολιτική ισορροπία στα Βαλκάνια.
Belgrade, Serbia 🇷🇸
It’s not a protest. It’s an uprising.
Against corruption.
Against authoritarianism.
Against Vučić. pic.twitter.com/BtXJI8OkTP
— Jakub Bielamowicz (@KubaBielamowicz) January 28, 2025
Το μέλλον της Σερβίας
Με τη χώρα να βρίσκεται σε κομβικό σημείο, η απόφαση του Βούτσιτς τις επόμενες ημέρες θα καθορίσει την πορεία της Σερβίας. Εάν προκηρυχθούν εκλογές, θα αποτελέσουν ένα κρίσιμο τεστ για το πολιτικό μέλλον της χώρας, ενώ αν σχηματιστεί νέα κυβέρνηση, μένει να φανεί αν θα καταφέρει να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των πολιτών. Το μόνο βέβαιο είναι ότι οι διαδηλώσεις δεν δείχνουν σημάδια ύφεσης, με τους πολίτες να απαιτούν ουσιαστικές αλλαγές και μεγαλύτερη διαφάνεια στη διακυβέρνηση της χώρας.
