Ο πρώην Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα που επιβάλλει αυστηρές οικονομικές κυρώσεις κατά του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ΔΠΔ), κατηγορώντας το θεσμό για «παράνομες και αβάσιμες ενέργειες» κατά των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Το διάταγμα δίνει στον Αμερικανό Πρόεδρο εκτεταμένες εξουσίες να παγώσει περιουσιακά στοιχεία και να επιβάλει ταξιδιωτικές απαγορεύσεις σε υπαλλήλους του ΔΠΔ και τις οικογένειές τους, εάν οι ΗΠΑ κρίνουν ότι εμπλέκονται σε έρευνες ή διώξεις Αμερικανών πολιτών και συμμάχων τους.
Η εχθρική αυτή ενέργεια εναντίον του ΔΠΔ έρχεται ως απάντηση στην απόφαση του Δικαστηρίου τον Νοέμβριο να εκδώσει εντάλματα σύλληψης κατά του Ισραηλινού Πρωθυπουργού, Μπενιαμίν Νετανιάχου, και του πρώην Υπουργού Άμυνας, Γιόαβ Γκάλαντ, για φερόμενα εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας στη Γάζα.
Ο Νετανιάχου αγνοεί το ΔΠΔ – Οργή στο Ισραήλ για τα εντάλματα σύλληψης
Ικανοποίηση στο Ισραήλ
Στο εκτελεστικό διάταγμα, ο Τραμπ ανέφερε ότι το ΔΠΔ «καταχράστηκε την εξουσία του» εκδίδοντας τα εντάλματα, κάτι που, σύμφωνα με τον ίδιο, «θέτει ένα επικίνδυνο προηγούμενο» και απειλεί την κυριαρχία των ΗΠΑ. «Η κακόβουλη αυτή συμπεριφορά απειλεί να υπονομεύσει το κρίσιμο έργο εθνικής ασφάλειας και εξωτερικής πολιτικής των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων τους, συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ», δήλωσε.
Ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου, επαίνεσε θερμά την κίνηση του Τραμπ, γράφοντας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Ευχαριστώ, Πρόεδρε Τραμπ, για το τολμηρό εκτελεστικό διάταγμα κατά του ΔΠΔ. Θα προστατεύσει την Αμερική και το Ισραήλ από το διεφθαρμένο και αντισημιτικό δικαστήριο που δεν έχει καμία δικαιοδοσία ή βάση να ασκεί νομικό πόλεμο εναντίον μας.»
Το διάταγμα του Τραμπ προειδοποιεί ότι οι ΗΠΑ θα επιβάλουν «χειροπιαστές και σημαντικές συνέπειες» σε όσους ευθύνονται για τις «παραβιάσεις» του ΔΠΔ, συμπεριλαμβανομένης της δέσμευσης περιουσιακών στοιχείων και της απαγόρευσης εισόδου στις ΗΠΑ για τα στελέχη του Δικαστηρίου και τις οικογένειές τους.
🇺🇸🤝🇮🇱 pic.twitter.com/pkjV1UUHya
— The White House (@WhiteHouse) February 5, 2025
Αντιδράσεις της Διεθνούς Κοινότητας
Η Γενική Γραμματέας της Διεθνούς Αμνηστίας, Αγκνές Καλαμάρ, καταδίκασε το διάταγμα, δηλώνοντας ότι «στέλνει το μήνυμα πως το Ισραήλ είναι υπεράνω του νόμου και των παγκόσμιων αρχών διεθνούς δικαιοσύνης». Επιπλέον, εξέφρασε την ανησυχία ότι η απόφαση του Τραμπ υπονομεύει δεκαετίες προσπαθειών για την ενίσχυση των παγκόσμιων κανόνων δικαιοσύνης.
Ο Τσάρλι Χόγκλ, δικηγόρος της Αμερικανικής Ένωσης Πολιτικών Ελευθεριών, προειδοποίησε ότι το διάταγμα του Τραμπ θα έχει αποτρεπτικό αποτέλεσμα και θα περιορίσει την ικανότητα του ΔΠΔ να ερευνά εγκλήματα πολέμου και παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε όλο τον κόσμο.
Οι προηγούμενες κυρώσεις των ΗΠΑ κατά του ΔΠΔ
Το 2020, ο Τραμπ είχε επιβάλει παρόμοιες κυρώσεις κατά της πρώην εισαγγελέως του ΔΠΔ, Φατού Μπενσούντα, και ενός από τους κορυφαίους βοηθούς της. Οι κυρώσεις είχαν επιβληθεί τότε ως αντίποινα για τις έρευνες που αφορούσαν εγκλήματα πολέμου στο Αφγανιστάν και στα παλαιστινιακά εδάφη.
Ο νυν εισαγγελέας του ΔΠΔ, Καρίμ Χαν, κλιμάκωσε τις έρευνες μετά τις επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου και τη συνακόλουθη ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση στη Γάζα. Το ΔΠΔ είχε προετοιμαστεί για αντίποινα από την αμερικανική κυβέρνηση, αλλά οι αξιωματούχοι του εκφράζουν φόβους ότι η νέα δέσμη κυρώσεων μπορεί να αποτελέσει υπαρξιακή απειλή για τη λειτουργία του Δικαστηρίου.
Η προοπτική της «Εκκένωσης» της Γάζας
Πέρα από το εκτελεστικό διάταγμα, ο Τραμπ έχει προτείνει την «μετακίνηση» δύο εκατομμυρίων Παλαιστινίων από τη Γάζα, χαρακτηρίζοντάς την «ριβιέρα της Μέσης Ανατολής» και εκφράζοντας ενθουσιασμό για την «πολύτιμη» προοπτική ανάπτυξης της παραλιακής περιοχής.
Πολλοί αναλυτές παρομοιάζουν αυτή την ιδέα με τις πρακτικές εθνοκάθαρσης που χρησιμοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Βοσνία, τονίζοντας ότι η υποχρεωτική μεταφορά πληθυσμού αποτελεί έγκλημα κατά της ανθρωπότητας σύμφωνα με το Καταστατικό της Ρώμης του ΔΠΔ.
Το Μέλλον του ΔΠΔ και οι Διεθνείς Επιπτώσεις
Η απόφαση του Τραμπ να τιμωρήσει το ΔΠΔ θέτει σοβαρά ερωτήματα για το μέλλον της διεθνούς δικαιοσύνης. Παρά τις αντιδράσεις, πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν έχουν δείξει διάθεση να προχωρήσουν σε άμεσες ενέργειες για να στηρίξουν το Δικαστήριο απέναντι στις αμερικανικές κυρώσεις.
Ο πρώην διευθυντής του Human Rights Watch στο Ηνωμένο Βασίλειο, Στιβ Κρόουσο, δήλωσε ότι η στάση του Τραμπ και η επιείκεια των Ευρωπαίων προς τον Νετανιάχου ενθαρρύνουν την ατιμωρησία και υπονομεύουν την αξία της διεθνούς δικαιοσύνης. Ανέφερε χαρακτηριστικά:
«Η αντίδραση των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων είναι μια πολιτική υποταγής στον εκφοβισμό και όχι μια υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου.»
