Μετά την επιβολή δασμών από τις ΗΠΑ προς τον Καναδά και την ΕΕ (και προσεχώς στην Κίνα) έχει προκύψει το ερώτημα του τι ακριβώς έχει στο νου του ο Ντόναλντ Τραμπ. Όπως είναι γνωστό η Ουάσιγκτον χρειάζεται τις σπάνιες γαίες και ορυκτά για την πολεμική της βιομηχανία αλλά και άλλους τομείς της βαριάς οικονομίας της. Ο Καναδάς και η ΕΕ της το προσφέρουν απλόχερα, αλλά μάλλον στο μυαλό του ρεπουμπλικανού προέδρου – ακριβά -.
Ο σκοπός του Τραμπ είναι διττός: αρχικά να πάρει από εναλλακτικές και φθηνότερες αγορές τα ορυκτά που του είναι απαραίτητα, δηλαδή την Γροιλανδία και την Αφρική, ενώ μέσω της δεύτερης να μπορέσει να σπάσει το καθεστώς νεοαποικιοκρατίας του Πεκίνο.
Ο τεράστιος ορυκτός πλούτος της Αφρικής αποτελεί ζωτικό συστατικό των παγκόσμιων αμυντικών εφοδιαστικών αλυσίδων, με πολλές χώρες της ηπείρου να διαθέτουν πόρους που είναι απαραίτητοι για τις σύγχρονες τεχνολογίες πολέμου. Αυτά τα στρατηγικά ορυκτά, που κυμαίνονται από σπάνιες γαίες έως πιο κοινά μέταλλα με εξειδικευμένες εφαρμογές, αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της παραγωγής στρατιωτικού εξοπλισμού παγκοσμίως. Η αφθονία αυτών των κρίσιμων πόρων έχει τοποθετήσει την Αφρική στο επίκεντρο του διεθνούς ανταγωνισμού, καθώς οι τεχνολογικές εξελίξεις στον πόλεμο αυξάνουν διαρκώς τη ζήτηση για αυτά τα ορυκτά.
Η αφρικανική ήπειρος διαθέτει έναν εξαιρετικό πλούτο ορυκτών που είναι απαραίτητα για τις αμυντικές βιομηχανίες. Αυτοί οι πόροι παίζουν καθοριστικό ρόλο στην παραγωγή από βασικά πυρομαχικά έως προηγμένα ηλεκτρονικά συστήματα πολέμου. Η Αφρική κατατάσσεται πρώτη παγκοσμίως σε αποθέματα πολλών στρατηγικά σημαντικών ορυκτών, συμπεριλαμβανομένων του βωξίτη, του κοβαλτίου, των βιομηχανικών διαμαντιών, των φωσφορικών πετρωμάτων, των μετάλλων της ομάδας της πλατίνας (PGM), του βερμικουλίτη και του ζιρκονίου.
Coltan (κολτάν – κολουμβίτης-τανταλίτης): Το Κονγκό (ΛΔΚ) διαθέτει τεράστια αποθέματα κολτάν, ενός από τα σημαντικότερα “ορυκτά συγκρούσεων”. Το κολτάν είναι κρίσιμο για την παραγωγή ηλεκτρονικών πυκνωτών που χρησιμοποιούνται σε στρατιωτικές επικοινωνίες, συστήματα κατευθυνόμενων όπλων και άλλες τεχνολογίες άμυνας. Το εξευγενισμένο του παράγωγο, το ταντάλιο, είναι αναντικατάστατο λόγω της αντοχής του στη θερμότητα και της δυνατότητας σμίκρυνσης των ηλεκτρονικών εξαρτημάτων.
Κοβάλτιο: Κυρίως εξορύσσεται στο Κονγκό (ΛΔΚ) και αποτελεί βασικό συστατικό σε κινητήρες αεριωθούμενων αεροσκαφών, πυραύλους και διάφορες αμυντικές τεχνολογίες. Οι ανθεκτικές του ιδιότητες στη θερμότητα το καθιστούν απαραίτητο για αεροδιαστημικές εφαρμογές όπου απαιτείται αντοχή σε ακραίες θερμοκρασίες.
Ουράνιο: Απαραίτητο για πυρηνικές εφαρμογές, συμπεριλαμβανομένων των όπλων, το ουράνιο εξορύσσεται κυρίως από τη Ναμίμπια (46% της αφρικανικής παραγωγής), τον Νίγηρα (44%) και τη Νότια Αφρική (λιγότερο από 10%). Η στρατηγική σημασία του ουρανίου υπερβαίνει τις συμβατικές στρατιωτικές εφαρμογές και αγγίζει τη σφαίρα της πυρηνικής αποτροπής.
Προηγμένα Υλικά και Πολύτιμα Μέταλλα
Μέταλλα της ομάδας της πλατίνας (PGM): Κυριαρχούν στην παραγωγή από τη Νότια Αφρική (97% της αφρικανικής παραγωγής) και χρησιμοποιούνται σε στρατιωτικά οχήματα, εξειδικευμένα ηλεκτροωνικά εξαρτήματα και κυψέλες καυσίμου.
Βιομηχανικά διαμάντια: Εξορύσσονται κυρίως από τη Μποτσουάνα, το Κονγκό (ΛΔΚ), τη Νότια Αφρική και την Αγκόλα, και χρησιμοποιούνται στην κατασκευή στρατιωτικού εξοπλισμού, όπως θωρακισμένα οχήματα και εξαρτήματα αεροσκαφών.
Αντιμόνιο: Παρόλο που είναι λιγότερο γνωστό, το αντιμόνιο είναι ζωτικής σημασίας για στρατιωτικό εξοπλισμό, όπως πυρίμαχα υλικά για στρατιωτικά οχήματα, σκληρυντικά για πυρομαχικά και συστήματα υπέρυθρης ανίχνευσης.
Κύριες Αφρικανικές Παραγωγικές Χώρες για τις Αμυντικές Βιομηχανίες
- Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (ΛΔΚ): Διαθέτει τεράστια αποθέματα χαλκού, κοβαλτίου, διαμαντιών και κολτάν, απαραίτητα για τη σύγχρονη στρατιωτική τεχνολογία.
- Νότια Αφρική: Κυριαρχεί στην παραγωγή των PGM (97%), χρυσού (56%) και ουρανίου, ενώ διαθέτει σημαντικά αποθέματα χαλκού και νικελίου.
- Ναμίμπια: Παράγει το 46% του αφρικανικού ουρανίου και μεγάλες ποσότητες ψευδάργυρου, ο οποίος χρησιμοποιείται σε στρατιωτικά κράματα και αντιδιαβρωτικές επιστρώσεις.
- Νίγηρας: Διαθέτει το 44% της αφρικανικής παραγωγής ουρανίου και βρίσκεται στο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής λόγω της σημασίας του για τα πυρηνικά προγράμματα.
Βόρεια Αφρική και Στρατηγικά Ορυκτά
- Μαρόκο: Παράγει 36% του αφρικανικού ψευδαργύρου και 39% του μολύβδου, μέταλλα που χρησιμοποιούνται σε στρατιωτικές μπαταρίες και βλητικά όπλα.
- Αλγερία, Λιβύη και Αίγυπτος: Ελέγχουν μεγάλο μέρος της αφρικανικής παραγωγής φυσικού αερίου, που αποτελεί κρίσιμο ενεργειακό πόρο για τις αμυντικές βιομηχανίες.
Στον γεωπολιτικό ανταγωνισμό για τα αφρικανικά ορυκτά, η Κίνα κατέχει ηγετική θέση, ελέγχοντας το 60% της παγκόσμιας παραγωγής κρίσιμων ορυκτών και το 85% της επεξεργασίας τους, έχοντας επενδύσει 4,2 δισ. δολάρια στην Αφρική μεταξύ 2003 και 2020. Η Ρωσία εστιάζει σε στρατηγικά κοιτάσματα με διπλή χρήση, τόσο πολιτική όσο και στρατιωτική. Οι ΗΠΑ, από την πλευρά τους, επιδιώκουν να μειώσουν την εξάρτησή τους από τα κινεζικά ορυκτά, επενδύοντας σε αφρικανικές χώρες με στόχο τη σταθερότητα και τη βιώσιμη εκμετάλλευση των πόρων.
Ο ορυκτός πλούτος της Αφρικής έχει συμβάλει στη χρηματοδότηση συγκρούσεων, όπως οι εμφύλιοι πόλεμοι στην Αγκόλα και τη Σιέρα Λεόνε, μέσω των «ματωμένων διαμαντιών». Στο Κονγκό (ΛΔΚ), το κολτάν έχει συμβάλει στη διαιώνιση των συγκρούσεων, καθιστώντας τα «ορυκτά συγκρούσεων» έναν από τους μεγαλύτερους κινδύνους για την ασφάλεια της περιοχής.
Οι ΗΠΑ μπορούν να σπάσουν την οικονομική και πολιτική επιρροή της Κίνας στην Αφρική μέσω μιας πολυδιάστατης στρατηγικής που θα περιλαμβάνει οικονομικές επενδύσεις, διπλωματικές πρωτοβουλίες και ενίσχυση της ασφάλειας.
Η Γροιλανδία και ο ορυκτός της πλούτος
Η Γροιλανδία, η μεγαλύτερη νησιωτική περιοχή στον κόσμο, δεν είναι μόνο γνωστή για τους παγετώνες και τα παρθένα τοπία της, αλλά και για τον πλούτο των φυσικών της πόρων. Πρόσφατες έρευνες έχουν αποκαλύψει ότι η χώρα διαθέτει σημαντικά αποθέματα από πολύτιμα και στρατηγικά μέταλλα, καθιστώντας την μια ανερχόμενη δύναμη στην εξόρυξη πρώτων υλών.
Σύμφωνα με έρευνα του 2023, η Γροιλανδία φιλοξενεί 25 από τα 34 μέταλλα που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαρακτηρίζει ως «κρίσιμες πρώτες ύλες». Ανάμεσά τους, ο χαλκός, το νικέλιο, ο σπάνιες γαίες και ο γραφίτης ξεχωρίζουν για τη στρατηγική τους σημασία, ιδιαίτερα λόγω της αυξανόμενης ζήτησης στην τεχνολογική και ενεργειακή βιομηχανία.
Οι κυριότερες περιοχές εξόρυξης περιλαμβάνουν τη νοτιοδυτική και ανατολική Γροιλανδία. Ο χρυσός έχει βρεθεί στη Νότια Γροιλανδία και τη Nanortalik, ενώ τα διαμάντια εντοπίζονται κυρίως στην περιοχή Maniitsoq. Ο σίδηρος εντοπίζεται στο δυτικό κομμάτι, ενώ το νικέλιο έχει ανιχνευθεί στις νοτιοδυτικές ακτές. Ο γραφίτης, που είναι απαραίτητος για τις μπαταρίες ηλεκτρικών οχημάτων, έχει ερευνηθεί γύρω από την περιοχή Amitsoq.
Επιπλέον, αποθέματα ψευδαργύρου υπάρχουν στον βορρά, ενώ τιτάνιο και βανάδιο έχουν εντοπιστεί στις νοτιοδυτικές, ανατολικές και νότιες περιοχές. Το βολφράμιο, ένα βασικό μέταλλο για τη βιομηχανία, έχει εντοπιστεί στην κεντρική και ανατολική χώρα.
Η εκμετάλλευση αυτών των μεταλλευμάτων αποτελεί πρόκληση λόγω του δύσκολου κλίματος και της ευαισθησίας του περιβάλλοντος. Ωστόσο, η αυξημένη παγκόσμια ζήτηση για κρίσιμα μέταλλα μπορεί να καταστήσει τη Γροιλανδία σημαντικό παίκτη στον τομέα της εξόρυξης τα επόμενα χρόνια.
