Η ανακοίνωση του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, για την επιβολή σαρωτικών δασμών σε εισαγόμενα προϊόντα έχει προκαλέσει ισχυρούς τριγμούς στις διεθνείς αγορές, ανατρέποντας δεκαετίες αμερικανικής εμπορικής πολιτικής. Η απόφαση αυτή, που προβλέπει έναν γενικό δασμό 10% σε όλες τις εισαγωγές, καθώς και επιπρόσθετους «αντίστοιχους» δασμούς σε ορισμένες χώρες, σηματοδοτεί μία από τις μεγαλύτερες ανακατατάξεις στο παγκόσμιο εμπόριο μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η αμερικανική κυβέρνηση δικαιολογεί αυτή την κίνηση ως απάντηση στις «άδικες εμπορικές πρακτικές» που, σύμφωνα με τον Τραμπ, έχουν αποδυναμώσει την αμερικανική βιομηχανία και έχουν πλήξει την εγχώρια οικονομία. Ο ίδιος παρουσίασε την απόφαση ως ιστορική, δηλώνοντας πως είναι «η απελευθέρωση της Αμερικής» από οικονομικές αδικίες δεκαετιών. Ωστόσο, η κίνηση αυτή έχει πυροδοτήσει φόβους για εμπορικό πόλεμο που θα μπορούσε να οδηγήσει σε παγκόσμια ύφεση.
Οι επιπτώσεις στις διεθνείς αγορές και οικονομίες
Η άμεση αντίδραση στις αγορές ήταν έντονα αρνητική. Οι ασιατικές αγορές κατέγραψαν βουτιά, ενώ επενδυτές στράφηκαν προς ασφαλή καταφύγια, όπως ο χρυσός και το ιαπωνικό γεν. Η απόφαση της Ουάσινγκτον να επιβάλει δασμούς 34% στις κινεζικές εισαγωγές και 20% στις ευρωπαϊκές έχει προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις από τις κυβερνήσεις των δύο αυτών οικονομιών, οι οποίες προειδοποιούν για αντίμετρα.
Η Κίνα χαρακτήρισε την κίνηση «καταστροφική» για την παγκόσμια οικονομία και ανακοίνωσε πως θα εξετάσει αντίμετρα, μεταξύ των οποίων η υποτίμηση του νομίσματός της και η επιβολή δασμών σε κρίσιμες εξαγωγές, όπως οι σπάνιες γαίες. Σημειώνεται ότι η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος προμηθευτής των σπάνιων γαιών, οι οποίες είναι απαραίτητες για την κατασκευή ηλεκτρονικών και τεχνολογικών προϊόντων στις ΗΠΑ.
Στην Ευρώπη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε πως θα προχωρήσει σε αντίμετρα, με πιθανή επιβολή δασμών σε αμερικανικά προϊόντα όπως τα αγροτικά προϊόντα, τα αυτοκίνητα και το ουίσκι. Η Γερμανία, η οποία εξάγει τεράστιες ποσότητες αυτοκινήτων και βιομηχανικού εξοπλισμού στις ΗΠΑ, αναμένεται να επηρεαστεί ιδιαίτερα από τα νέα μέτρα.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε η απόφαση του Τραμπ να στοχοποιήσει ακόμα και στενούς συμμάχους των ΗΠΑ. Η Ιαπωνία, η οποία εδώ και χρόνια επενδύει δισεκατομμύρια δολάρια στην αμερικανική οικονομία, χτυπήθηκε με δασμούς 24% στις εξαγωγές της. Ο Ιάπωνας πρωθυπουργός χαρακτήρισε την απόφαση «εξαιρετικά απογοητευτική» και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο διπλωματικών αντιδράσεων.
Η Νότια Κορέα επίσης αντέδρασε έντονα, με τον υπηρεσιακό πρόεδρο Χαν Ντουκ-σου να συγκαλεί έκτακτο υπουργικό συμβούλιο για να εξετάσει «όλα τα διαθέσιμα μέσα» προκειμένου να προστατεύσει τη νοτιοκορεατική βιομηχανία, η οποία εξάγει περίπου το 50% των αυτοκινήτων της στις ΗΠΑ.
ΗΠΑ: Ρίσκο ύφεσης αντί για ανάπτυξη
Παρά τις διακηρύξεις του Τραμπ ότι οι δασμοί θα ενισχύσουν τη βιομηχανική παραγωγή των ΗΠΑ, πολλοί οικονομολόγοι και αναλυτές εκφράζουν την ανησυχία ότι το μέτρο θα οδηγήσει σε αυξήσεις τιμών, μείωση της καταναλωτικής δαπάνης και τελικά ύφεση. Σύμφωνα με αναλυτές της Goldman Sachs και της JP Morgan, οι πιθανότητες ύφεσης αυξήθηκαν κατακόρυφα μετά την ανακοίνωση των νέων δασμών.
Ο Αμερικανικός Σύνδεσμος Βιομηχάνων προειδοποίησε πως η επιβολή δασμών σε εισαγόμενα προϊόντα θα προκαλέσει αλυσιδωτές αυξήσεις τιμών σε βασικά αγαθά, πλήττοντας τους Αμερικανούς καταναλωτές. Οι τομείς που εξαρτώνται από εισαγόμενες πρώτες ύλες, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία και η βιομηχανία ηλεκτρονικών, θα υποστούν σημαντικές πιέσεις.
Λευκός Οίκος: Ποια προϊόντα εξαιρούνται από τους νέους δασμούς Τραμπ
Ένα ακόμα κρίσιμο ζήτημα είναι η αντίδραση της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed). Η αύξηση των τιμών λόγω των δασμών θα μπορούσε να οδηγήσει τη Fed να καθυστερήσει ή ακόμα και να ανατρέψει τα σχέδια για μείωση των επιτοκίων, κάτι που θα επιβάρυνε ακόμα περισσότερο την οικονομική δραστηριότητα.
Το μέλλον του παγκόσμιου εμπορίου
Ο αντίκτυπος των νέων δασμών δεν περιορίζεται στις άμεσες οικονομικές συνέπειες. Πολλοί αναλυτές βλέπουν την απόφαση ως το πρώτο βήμα προς μια ριζική αποδυνάμωση του παγκόσμιου εμπορίου και του πολυμερούς συστήματος που οι ίδιες οι ΗΠΑ είχαν προωθήσει μεταπολεμικά.
Η επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, δήλωσε ότι οι νέες πολιτικές θα μπορούσαν να επιβραδύνουν την παγκόσμια ανάπτυξη κάτω από το 3%, ενώ ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου προειδοποίησε ότι η απόφαση ενδέχεται να οδηγήσει σε νέες προσφυγές από τις θιγόμενες χώρες.
Επιπλέον, ορισμένοι αναλυτές ανησυχούν πως η πολιτική του Τραμπ ενδέχεται να ωθήσει χώρες όπως η Κίνα και η Ρωσία να επιταχύνουν τις προσπάθειες τους για τη δημιουργία εναλλακτικών παγκόσμιων εμπορικών και χρηματοπιστωτικών συστημάτων, υπονομεύοντας τη θέση του δολαρίου ως παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος.
Η Βρετανία θέλει συμφωνία με τις ΗΠΑ – Δεν θα ανταποδώσει άμεσα
Σε αυτό το νέο σκηνικό, οι κυβερνήσεις ανά τον κόσμο καλούνται να προσαρμοστούν σε μια πιο κατακερματισμένη και λιγότερο προβλέψιμη παγκόσμια οικονομία. Το αν οι δασμοί θα επιτύχουν τους στόχους του Τραμπ ή αν θα πυροδοτήσουν μια νέα οικονομική κρίση μένει να φανεί, αλλά το βέβαιο είναι πως ο κόσμος βρίσκεται αντιμέτωπος με μια από τις μεγαλύτερες ανατροπές στο διεθνές εμπόριο των τελευταίων δεκαετιών.
