Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρωπαϊκή Ένωση κατέληξαν σε μια συμφωνία που επιβάλλει δασμούς 15% στα περισσότερα εξαγώγιμα προϊόντα της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των αυτοκινήτων, αποτρέποντας έναν πλήρη εμπορικό πόλεμο που θα μπορούσε να πλήξει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία. Η συμφωνία, που οριστικοποιήθηκε λίγες ημέρες πριν από την προθεσμία του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για την επιβολή υψηλότερων δασμών, ανακοινώθηκε μετά από συνάντηση του Τραμπ με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Η συμφωνία εξαιρεί τα φαρμακευτικά προϊόντα και τα μέταλλα, με τους δασμούς σε χάλυβα και αλουμίνιο να παραμένουν αμετάβλητοι. Ο Τραμπ, μιλώντας από το γκολφ κλαμπ ιδιοκτησίας του στο Τέρνμπερι της Σκωτίας, χαρακτήρισε τη συμφωνία «τη μεγαλύτερη όλων των συμφωνιών», ενώ η φον ντερ Λάιεν τόνισε τον ρόλο της στην εξασφάλιση «σταθερότητας» και «προβλεψιμότητας».
Βασικοί όροι και δεσμεύσεις
Στο πλαίσιο της συμφωνίας, η ΕΕ δεσμεύτηκε να:
- Αγοράσει ενέργεια αξίας 750 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τις ΗΠΑ.
- Επενδύσει 600 δισεκατομμύρια δολάρια στις ΗΠΑ.
- Ανοίξει τις αγορές της για εμπόριο με τις ΗΠΑ χωρίς δασμούς.
- Αγοράσει σημαντικές ποσότητες αμερικανικού στρατιωτικού εξοπλισμού.
Σύμφωνα με το Bloomberg, η διατλαντική συμφωνία μετριάζει τον κίνδυνο ενός εμπορικού πολέμου που θα επηρέαζε διασυνοριακό εμπόριο αξίας 1,7 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, αν και οι ευρωπαϊκές εξαγωγές στις ΗΠΑ θα αντιμετωπίσουν υψηλότερους φόρους στα σύνορα.
Ο Ντόναλντ Τραμπ υπογράμμισε τους στόχους της ενίσχυσης της παραγωγής στις ΗΠΑ και της διεύρυνσης της πρόσβασης των Αμερικανών εξαγωγέων στην ευρωπαϊκή αγορά. Αντίστοιχα, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αναγνώρισε την ανάγκη αντιμετώπισης των εμπορικών ανισορροπιών, παρουσιάζοντας τη συμφωνία ως αμοιβαία επωφελή.
Οι διαπραγματεύσεις της τελευταίας εβδομάδας επικεντρώθηκαν σε ένα πιθανό σύστημα ποσοστώσεων για τον χάλυβα και το αλουμίνιο, με χαμηλότερους δασμούς κάτω από ένα όριο και 50% για ποσότητες πάνω από αυτό. Ωστόσο, παραμένει ασαφές εάν η συμφωνία προστατεύει πλήρως την ΕΕ από μελλοντικούς δασμούς σε συγκεκριμένους κλάδους.
Αντιδράσεις από τα κράτη-μέλη της ΕΕ
Οι αντιδράσεις από τα κράτη-μέλη της ΕΕ ποικίλλουν, αντανακλώντας ένα μείγμα ανακούφισης για την αποτροπή ενός εμπορικού πολέμου και απογοήτευσης για την ασυμμετρία της συμφωνίας.
Ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς χαιρέτισε τη συμφωνία ως απαραίτητο συμβιβασμό που απέτρεψε μια εμπορική σύγκρουση, τονίζοντας ότι η ενότητα της ΕΕ και οι προσπάθειες των διαπραγματευτών προστάτευσαν βασικά συμφέροντα της Γερμανίας. Παρόλα αυτά, η Ομοσπονδία Γερμανικών Βιομηχανιών (BDI) χαρακτήρισε τους όρους των δασμών 15% «οδυνηρούς» για την εξαγωγική οικονομία της χώρας, σημειώνοντας πιθανή μείωση της ανάπτυξης κατά 0,3%.
Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι είδε τη συμφωνία θετικά, αν και επιφυλάχθηκε για την τελική της κρίση. Ο Ιρλανδός πρωθυπουργός Μιχάλ Μάρτιν υπογράμμισε τη σημασία της συμφωνίας για την παροχή βεβαιότητας στη βιομηχανία και την προστασία των θέσεων εργασίας, αντικατοπτρίζοντας μια ρεαλιστική στάση. Η Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου χαιρέτισε επίσης τη συμφωνία ως «σημαντικό βήμα».
Σκεπτικισμός και κριτική
Από την άλλη πλευρά, ορισμένοι ηγέτες εξέφρασαν έντονη κριτική. Η Μαρί Λε Πεν από τη Γαλλία επέκρινε έντονα τη συμφωνία, χαρακτηρίζοντάς την «καθαρή παράδοση» για τη γαλλική βιομηχανία και απειλή για την ενεργειακή και στρατιωτική κυριαρχία. Ο πρώην Πρωθυπουργός του Βελγίου, Γκι Φερχόφστατ, χαρακτήρισε τη συμφωνία «σκανδαλώδη» και «καταστροφή», επικρίνοντας την έλλειψη παραχωρήσεων από τις ΗΠΑ και την μη ισορροπημένη δομή δασμών. Ο Ολλανδός υπηρεσιακός πρωθυπουργός, Ντικ Σχόοφ, εξέφρασε απογοήτευση, δηλώνοντας ότι «η μη επιβολή δασμών θα ήταν καλύτερη».
Ισπανοί διπλωμάτες και παρατηρητές εξέφρασαν σκεπτικισμό για την ισορροπία της συμφωνίας, με τον πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ να χαρακτηρίζει τις απειλές του Τραμπ για δασμούς «διπλά άδικες», λόγω του εμπορικού ελλείμματος της Ισπανίας με τις ΗΠΑ.
Η θέση του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος
Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ) εξέφρασε τη διαφωνία του με τους αμερικανικούς δασμούς, με τον Σουηδό ευρωβουλευτή Γιόργκενσεν Γουόρμπορν, εκπρόσωπο της Ομάδας του ΕΛΚ για το διεθνές εμπόριο, να δηλώνει ότι «η επιβολή βασικού δασμού 15% αποτελεί κατάφωρη παραβίαση των αρχών του ΠΟΕ και σοβαρό πλήγμα στην ευρωπαϊκή βιομηχανική ανταγωνιστικότητα». Τόνισε ότι «ο στόχος μας πρέπει να παραμείνει ο μηδενικός για μηδενικούς δασμούς στα βιομηχανικά αγαθά» και ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να υποβληθεί σε πλήρη έλεγχο και έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Παράλληλα, η Κροάτισα Ζελιάνα Ζόβκο, αντιπρόεδρος της Ομάδας του ΕΛΚ, κάλεσε την ΕΕ να συνεχίσει να εργάζεται χέρι-χέρι με τις ΗΠΑ για στρατηγική απεμπλοκή από αντιδημοκρατικά καθεστώτα και μείωση της εξάρτησης από κρίσιμες πρώτες ύλες, υπογραμμίζοντας ότι «η οικονομική μας εταιρική σχέση πρέπει να αντικατοπτρίζει το ίδιο επίπεδο στρατηγικής ευθυγράμμισης».
