Σοκ προκαλεί η ιστορία της Ντανέλα Γκαγιέγος από το Νέο Μεξικό, η οποία ξύπνησε από κώμα λίγες στιγμές πριν της αφαιρέσουν τα όργανα για δωρεά. Η υπόθεση, που ερευνάται πλέον και επίσημα, έχει φέρει στο φως σοβαρές καταγγελίες για πιέσεις από υπεύθυνους δωρεών σε γιατρούς, ώστε να συνεχίσουν τη διαδικασία, παρά τα σημάδια ζωής που εμφάνιζε η ασθενής.
Το περιστατικό σημειώθηκε το 2022, όταν η Γκαγιέγος, τότε 38 ετών και άστεγη, εισήχθη σε νοσοκομείο μετά από αδιευκρίνιστο ιατρικό επεισόδιο. Οι γιατροί ενημέρωσαν την οικογένεια ότι δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να ανακτήσει τις αισθήσεις της. Η οικογένεια, μη έχοντας ελπίδα, συμφώνησε στη δωρεά οργάνων. Και τότε ξεκίνησε ο εφιάλτης.
Το δάκρυ που παραλίγο να αγνοηθεί
Λίγα 24ωρα πριν την προγραμματισμένη επέμβαση, συγγενικά πρόσωπα παρατήρησαν δάκρυα να κυλούν από τα μάτια της. Οι συντονιστές του οργανισμού δωρεάς New Mexico Donor Services απέρριψαν τις ανησυχίες, χαρακτηρίζοντας το φαινόμενο ως «αντανακλαστικό». Όμως την ημέρα της αφαίρεσης, μια από τις αδελφές της ένιωσε το χέρι της Ντανέλα να κινείται.
Μέσα στο χειρουργείο, οι γιατροί σοκαρίστηκαν όταν διαπίστωσαν ότι η γυναίκα άνοιγε και έκλεινε τα μάτια της κατόπιν εντολής. Κι ενώ τα σημάδια ήταν σαφή, ο συντονιστής της δωρεάς επέμενε να της χορηγηθεί μορφίνη και να συνεχιστεί η διαδικασία. Οι γιατροί τελικά αρνήθηκαν, ακύρωσαν την επέμβαση και της έσωσαν τη ζωή.
«Ένιωθα τα πάντα αλλά δεν μπορούσα να μιλήσω»
Σε δηλώσεις της, η Ντανέλα Γκαγιέγος αποκάλυψε πως, ενώ βρισκόταν σε βαθύ κώμα, είχε επίγνωση του τι συνέβαινε. «Ένιωθα τα πάντα. Δεν μπορούσα να μιλήσω, δεν μπορούσα να κουνηθώ, αλλά ήξερα», είπε χαρακτηριστικά. Σήμερα, έχει αναρρώσει πλήρως και μιλά ανοιχτά για τη φρίκη που έζησε.
Εργαζόμενοι του νοσοκομείου κατήγγειλαν στους New York Times ότι δέχονταν έντονες πιέσεις από τον οργανισμό συλλογής οργάνων να προχωρήσουν, παρά τις ενδείξεις ζωής. Το νοσοκομείο από την πλευρά του ισχυρίζεται πως την πλήρη ευθύνη της διαδικασίας είχε ο οργανισμός δωρεάς.
Πλήθος ερωτημάτων και φόβοι για καταχρήσεις
Η υπόθεση της Γκαγιέγος δεν είναι μεμονωμένη. Αντιθέτως, έρχεται σε μια περίοδο όπου πληθαίνουν οι αναφορές για ασθενείς που ανακτούν μερικώς τη συνείδησή τους λίγο πριν αφαιρεθούν τα όργανά τους. Σε άλλη περίπτωση στο Κεντάκι, ένας άνδρας κουνούσε αρνητικά το κεφάλι του την ώρα που βρισκόταν υπό διαδικασία αποσύνδεσης.
Οι ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Ο καθηγητής νευρολογίας Wade Smith προειδοποιεί πως τέτοια περιστατικά είναι πιο συχνά απ’ όσο νομίζουμε, ενώ ο χειρουργός μεταμοσχεύσεων Robert Cannon δηλώνει πως πολλοί γιατροί φοβούνται να μιλήσουν, καθώς η πίεση για υψηλούς αριθμούς δωρεών είναι έντονη.
Ένα σύστημα που αξιολογείται με αριθμούς
Η πρακτική της δωρεάς μετά από καρδιακό θάνατο, όπου οι ασθενείς δεν είναι εγκεφαλικά νεκροί αλλά κρίνονται μη αναστρέψιμοι, αυξάνεται ραγδαία στις ΗΠΑ. Το 2024, το 1/3 όλων των δωρεών οργάνων έγινε με αυτή τη μέθοδο, τριπλάσιο ποσοστό σε σχέση με πέντε χρόνια πριν. Το περιορισμένο χρονικό «παράθυρο» για τη διατήρηση βιώσιμων οργάνων οδηγεί συχνά σε βιαστικές αποφάσεις, με υψηλό ρίσκο.
Η υπόθεση Γκαγιέγος αναδεικνύει τα όρια της ιατρικής ηθικής και καλεί σε επανεξέταση των διαδικασιών, για να διασφαλιστεί ότι κανένας άνθρωπος δεν θα θεωρηθεί νεκρός πρόωρα.
