Η διελκυστίνδα γύρω από τα ουκρανικά εδάφη μπαίνει ξανά στο επίκεντρο, καθώς το Κρεμλίνο αφήνει να διαρρεύσει ότι είναι έτοιμο για «μερικές παραχωρήσεις» σε κρίσιμες περιοχές, ενώ ο πρόεδρος Ζελένσκι επαναλαμβάνει τις «κόκκινες γραμμές» του Κιέβου. Οι συζητήσεις αναμένονται καυτές στην επικείμενη συνάντηση Τραμπ – Πούτιν στον Λευκό Οίκο, με τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες να παρακολουθούν με έντονο σκεπτικισμό.
Τα πέντε «καυτά» εδάφη
Σύμφωνα με αποκαλύψεις του ειδικού απεσταλμένου του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, η Μόσχα έχει ήδη κάνει κινήσεις πίσω από κλειστές πόρτες. Οι παραχωρήσεις που φέρεται να εξετάζει αφορούν πέντε περιοχές που αποτελούν την καρδιά της σύγκρουσης: Κριμαία, Λουχάνσκ, Ντονέτσκ, Ζαπορίζια και Χερσώνα.
Η Κριμαία προσαρτήθηκε το 2014, ενώ οι υπόλοιπες τέσσερις περιοχές εντάχθηκαν στη Ρωσία το 2022 έπειτα από αμφιλεγόμενα δημοψηφίσματα που απορρίφθηκαν από τη Δύση. Για το Κρεμλίνο θεωρούνται «τετελεσμένο γεγονός». Για την Ουκρανία, είναι το σύμβολο της εδαφικής ακεραιότητας που πρέπει να διαφυλαχθεί.
Το Ντονμπάς στην πρώτη γραμμή
Κομβικό σημείο παραμένει το Ντονμπάς – το Ντονέτσκ και το Λουχάνσκ – όπου ο Πούτιν αναγνώρισε το 2022 μονομερώς «ανεξάρτητες δημοκρατίες». Στρατηγικά και βιομηχανικά πλούσια, η περιοχή αποτελεί το μεγάλο στοίχημα και για τις δύο πλευρές.
Σύμφωνα με διαρροές από Financial Times και Bloomberg, η ρωσική πρόταση προς τον Τραμπ περιλαμβάνει πάγωμα των πολεμικών επιχειρήσεων στη γραμμή μετώπου, με αντάλλαγμα την παραχώρηση του Ντονμπάς στη Μόσχα. Η πρόταση αυτή έρχεται μαζί με τη διατήρηση ρωσικού ελέγχου στη Χερσώνα, στη Ζαπορίζια και φυσικά στην Κριμαία.
Ο Γουίτκοφ μιλά για «παραχωρήσεις»
«Οι Ρώσοι έκαναν κάποιες παραχωρήσεις στο τραπέζι», δήλωσε ο Γουίτκοφ, σημειώνοντας ότι το Ντονέτσκ αποτελεί κρίσιμο ζήτημα. Πρόσθεσε επίσης ότι ο στόχος είναι να υπάρξουν αποφάσεις επί τόπου στον Λευκό Οίκο, στη συνάντηση με τη συμμετοχή Τραμπ και Ζελένσκι.
Αναλυτές βλέπουν πίσω από αυτές τις δηλώσεις ένα σενάριο άτυπης «συμφωνίας ανταλλαγής», που θα μπορούσε να οδηγήσει σε εύθραυστη εκεχειρία. Ωστόσο, οι ίδιες πηγές προειδοποιούν ότι μια τέτοια λύση δεν θα άγγιζε τις βαθύτερες αιτίες της κρίσης.
Το μήνυμα Ζελένσκι
Από τις Βρυξέλλες, ο Ουκρανός πρόεδρος ήταν ξεκάθαρος: δεν παραχωρείται κανένα έδαφος που δεν βρίσκεται ήδη υπό ρωσική κατοχή. Σε συνέντευξη με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τόνισε:
«Χρειαζόμαστε πραγματικές διαπραγματεύσεις. Η γραμμή επαφής είναι η μόνη βάση συζήτησης. Η ανταλλαγή εδαφών είναι αδύνατη σύμφωνα με το σύνταγμά μας».
Με αυτόν τον τρόπο ο Ζελένσκι δείχνει ότι αφήνει ανοιχτό μόνο το ενδεχόμενο συζητήσεων για την τρέχουσα γραμμή μετώπου, αποκλείοντας οριστικά τη νομιμοποίηση ρωσικών κεκτημένων.
Ο ευρωπαϊκός σκεπτικισμός
Στην Ευρώπη, η ιδέα οποιασδήποτε εδαφικής παραχώρησης προκαλεί ανησυχία. Διπλωματικές πηγές τονίζουν ότι κάτι τέτοιο θα ισοδυναμούσε με αναγνώριση ρωσικής επικράτησης σε ξένη χώρα, δημιουργώντας ένα επικίνδυνο προηγούμενο για την ασφάλεια της ηπείρου.
Για τον λόγο αυτό, οι ηγέτες της Ε.Ε. αναμένεται να πιέσουν τον Ντόναλντ Τραμπ να μην δεχτεί τέτοιες «γκρίζες ζώνες» και να διασφαλίσει σκληρή στάση έναντι του Κρεμλίνου.
Μια συμφωνία χωρίς βεβαιότητες
Το σκηνικό μοιάζει με σκακιέρα: ο Πούτιν δοκιμάζει να παγιώσει κεκτημένα, ο Ζελένσκι αντιστέκεται με θεσμικά επιχειρήματα και η Δύση προσπαθεί να κρατήσει ισορροπίες. Όποια κι αν είναι η κατάληξη των διαπραγματεύσεων στον Λευκό Οίκο, είναι σαφές ότι το εδαφικό ζήτημα θα συνεχίσει να αποτελεί το μεγαλύτερο αγκάθι σε μια πιθανή ειρηνευτική συμφωνία.
