Η Τουρκία κλιμακώνει την ένταση στο Αιγαίο, εκδίδοντας προκλητική Navtex και βγάζοντας το ωκεανογραφικό «Πίρι Ρέις» για έρευνες σε θαλάσσιες περιοχές δυτικά της Λέσβου και νότια της Χίου, λίγες ημέρες πριν τη συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στη Νέα Υόρκη. Η Αθήνα αντέδρασε με αντί-Navtex, στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι δεν πρόκειται να ανεχθεί αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας.
Η κίνηση της Άγκυρας και η απάντηση της Αθήνας
Η Άγκυρα, με επεκτατικής έμπνευσης Navtex, δεσμεύει περιοχές από τις 15 έως τις 25 Σεπτεμβρίου για έρευνες του «Πίρι Ρέις», φτάνοντας μέχρι και τη νησίδα Καλόγερος. Σύμφωνα με αναλυτές, η Τουρκία με αυτήν την κίνηση επιχειρεί να εγείρει ζήτημα υφαλοκρηπίδας και να επιβάλει αρμοδιότητα σε περιοχές ελληνικής δικαιοδοσίας.
Η Ελλάδα αντέδρασε άμεσα, εκδίδοντας δική της Navtex, τονίζοντας ότι οι συγκεκριμένες περιοχές ανήκουν στην ελληνική υφαλοκρηπίδα. Παράλληλα, εκτιμάται ότι η Άγκυρα θα μπορούσε να επιχειρήσει έρευνες ανάμεσα στα 6 και 12 ναυτικά μίλια από τις ελληνικές ακτές, αμφισβητώντας εμμέσως το δικαίωμα της χώρας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα.
Γιατί η Τουρκία είναι «στριμωγμένη»
Πηγές με γνώση των ελληνοτουρκικών εκτιμούν ότι η Τουρκία καταφεύγει σε κινήσεις εκφοβισμού επειδή βρίσκεται υπό πίεση για δύο βασικούς λόγους:
-
Η παρουσία της Chevron στην Ελλάδα: Η συμφωνία για έρευνες υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης από τον αμερικανικό κολοσσό καθιστά το τουρκολιβυκό μνημόνιο ανίσχυρο, καθώς αναγνωρίζει την αρχή της μέσης γραμμής.
-
Το αμυντικό πρόγραμμα SAFE της ΕΕ: Η συμμετοχή της Τουρκίας απειλείται, καθώς η Ελλάδα έχει ξεκαθαρίσει ότι θα ασκήσει βέτο αν δεν αρθεί το casus belli για τα 12 ναυτικά μίλια.
Όπως σημειώνουν οι ίδιες πηγές:
«Εφόσον δεν εξυπηρετούνται τα συμφέροντά της, η Τουρκία στέλνει μήνυμα ότι τα ήρεμα νερά μπορούν να μετατραπούν σε έδαφος κρίσης».
Τα μηνύματα της Αθήνας στην Άγκυρα
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, στη συνάντησή του με τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, έστειλε ξεκάθαρο μήνυμα:
«Σε μια ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική άμυνας δεν μπορούν να μετέχουν χώρες που απειλούν με πόλεμο μέλη της Ένωσης. Είναι στο χέρι τους να οικοδομήσουν καλές σχέσεις με την Ευρώπη, με σεβασμό στις αρχές της».
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης υπογράμμισε ότι η Ελλάδα «επενδύει στον διάλογο», αλλά ταυτόχρονα:
«Ο διάλογος σημαίνει διεκδίκηση και όχι υποχώρηση. Δεν κάνουμε βήμα πίσω στην υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων».
Η τουρκική στρατηγική στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ
Παράλληλα με την ένταση στο Αιγαίο, η Τουρκία ετοιμάζει ευρύτερο αφήγημα για τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη. Ο διεθνολόγος Βασίλης Κοψαχείλης εκτιμά ότι ο Ερντογάν θα επιχειρήσει να παρουσιάσει έναν νέο «Άξονα του Κακού», ενοχοποιώντας Ισραήλ και Κύπρο, ενώ θα συνδέσει το Κυπριακό με το Παλαιστινιακό.
Σύμφωνα με τον αναλυτή, η Άγκυρα θα προσπαθήσει:
-
Να εμφανιστεί ως υπερασπιστής των Παλαιστινίων.
-
Να δικαιολογήσει τη στάθμευση των S-400.
-
Να πιέσει για λύση δύο κρατών στην Κύπρο.
-
Να κατηγορήσει τη διεθνή κοινότητα για αδράνεια.
Ο Ερντογάν αναμένεται να αξιοποιήσει τη ρητορική περί «αλλαγής διεθνούς αρχιτεκτονικής», κλείνοντας το μάτι σε κράτη όπως Ιαπωνία, Γερμανία και Ινδία, με στόχο νέες συμμαχίες.
Η έξοδος του «Πίρι Ρέις» στο Αιγαίο δεν αποτελεί απλώς ένα μεμονωμένο επεισόδιο, αλλά μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής της Άγκυρας. Η Ελλάδα απαντά με σαφή μηνύματα, ενώ οι ισορροπίες κρίνονται λίγες ημέρες πριν από τη συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν στη Νέα Υόρκη. Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν οι δύο χώρες θα καταφέρουν να διατηρήσουν ανοιχτό τον δίαυλο επικοινωνίας ή αν η προκλητικότητα της Τουρκίας θα οδηγήσει σε νέα κρίση.
