Ο Ντόναλντ Τραμπ αιφνιδίασε με τη ρητορική του από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ και με τις αναρτήσεις που ακολούθησαν, προκαλώντας αναβρασμό στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Από τη θέση ότι η Ουκρανία θα αναγκαστεί να παραχωρήσει εδάφη, πέρασε στη δήλωση ότι μπορεί να ανακτήσει «κάθε σπιθαμή» που έχει χάσει από το 2014. Η στροφή 180 μοιρών έχει φέρει σε αμηχανία το ΝΑΤΟ και τους Ευρωπαίους εταίρους, ενώ η Μόσχα αντιδρά με χλευασμό.
Η ανατροπή του αφηγήματος
Η πολυαναμενόμενη πρωτοβουλία Τραμπ για τη Γάζα δεν ανακοινώθηκε, όμως η αναφορά του στην Ουκρανία άλλαξε το τοπίο. Από το βήμα του ΟΗΕ, ο Αμερικανός πρόεδρος επιτέθηκε στα ευρωπαϊκά κράτη επειδή «συνεχίζουν ξεδιάντροπα να αγοράζουν ρωσικά καύσιμα», ενώ χαρακτήρισε τη Ρωσία «χάρτινη τίγρη». Λίγο αργότερα, με ανάρτησή του στο Truth Social, προχώρησε πιο πέρα, γράφοντας ότι «η Ουκρανία θα μπορούσε να πάρει πίσω τη χώρα της στην αρχική της μορφή και, ποιος ξέρει, ίσως ακόμη περισσότερο».
Σύμφωνα με το Politico, είναι η πρώτη φορά που ο Τραμπ δείχνει να υιοθετεί ξεκάθαρη φιλοουκρανική γραμμή, ανατρέποντας τη μέχρι τώρα στάση του που θεωρούσε δεδομένη την παραχώρηση εδαφών στη Ρωσία.
Η αμήχανη Ευρώπη και οι αντιδράσεις
Στις Βρυξέλλες οι δηλώσεις χαρακτηρίστηκαν «δραματική στροφή», αν και αρκετοί αξιωματούχοι εκφράζουν σκεπτικισμό για τη διάρκειά της. «Μια εκπληκτική στροφή 180 μοιρών, η οποία μπορεί να μην διαρκέσει πολύ», ανέφεραν στο Reuters διπλωματικές πηγές.
Η επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάγια Κάλας, μίλησε για «ισχυρές δηλώσεις που δεν έχουμε ξανακούσει», κάνοντας λόγο για αλληλοκατανόηση. Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι υποδέχθηκε τη ρητορική Τραμπ ως «μεγάλη αλλαγή», εκτιμώντας ότι ανοίγει τον δρόμο για νέες εγγυήσεις ασφαλείας μετά τον πόλεμο.
Η απάντηση της Μόσχας
Το Κρεμλίνο, αντίθετα, υιοθέτησε έναν απαισιόδοξο τόνο, μιλώντας για «μηδενικό αποτέλεσμα» στις σχέσεις Ρωσίας-ΗΠΑ. Σχολιάζοντας το «χάρτινη τίγρη», η Μόσχα χλεύασε τον Τραμπ λέγοντας ότι «ως επιχειρηματίας ενδιαφέρεται μόνο για την αύξηση της τιμής του αμερικανικού πετρελαίου».
Αναλυτές του CNN σημειώνουν ότι η αλλαγή στη ρητορική του δεν συνοδεύτηκε από συγκεκριμένη δέσμευση δράσης εκ μέρους των ΗΠΑ, ωστόσο ανοίγει νέα σελίδα στο διπλωματικό παιχνίδι. Το BBC εστίασε στην πρόθεσή του να επιτρέψει σε χώρες του ΝΑΤΟ να συνεχίσουν την προμήθεια αμερικανικών όπλων προς την Ουκρανία μέσω ενός νέου μηχανισμού.
Ο Τραμπ παραμένει ο «μετρ της στρατηγικής ασάφειας». Η τελευταία του στροφή προκαλεί ελπίδες στο Κίεβο αλλά και ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, που προσπαθούν να ερμηνεύσουν αν πρόκειται για σταθερή αλλαγή ή για ακόμη ένα στιγμιαίο «άλμα» στη ρητορική του.
Σε κάθε περίπτωση, η Μόσχα καλείται να αξιολογήσει σοβαρά το νέο τοπίο, με τον πόλεμο στην Ουκρανία να παραμένει ανοιχτή πληγή για τη διεθνή ασφάλεια.
