Η πολυαναμενόμενη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στον Λευκό Οίκο έφερε στο προσκήνιο ένα στρατηγικό παζάρι με διεθνείς προεκτάσεις. Στο τραπέζι τέθηκαν οι «βαριές» συμφωνίες δισεκατομμυρίων, το αγκάθι των F-35, η επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, αλλά και η ηχηρή απαίτηση του Τραμπ να σταματήσει η Τουρκία τις αγορές πετρελαίου από τη Ρωσία.
Η συνάντηση στο Οβάλ Γραφείο – Το μήνυμα Τραμπ
Για πρώτη φορά μετά από έξι χρόνια, οι δύο πρόεδροι βρέθηκαν ξανά στο Οβάλ Γραφείο. Η συνάντηση διήρκεσε 2,5 ώρες και ξεκίνησε με χαμόγελα, αλλά σύντομα μετατράπηκε σε σκληρό παζάρι. Ο Τραμπ, ερωτηθείς για τα F-35, απάντησε:
«Μπορούμε εύκολα να κάνουμε συμφωνία για τα F-35, αλλά ο Ερντογάν πρέπει να κάνει κάτι για μας πρώτα».
Η «απαίτηση» που διατύπωσε αφορούσε το ενεργειακό ζήτημα. Ο Αμερικανός πρόεδρος κάλεσε ανοιχτά την Τουρκία να τερματίσει τις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τη Ρωσία, συνδέοντας το θέμα με τον πόλεμο στην Ουκρανία:
«Το καλύτερο που θα μπορούσε να κάνει η Τουρκία είναι να σταματήσει να αγοράζει πετρέλαιο από τη Ρωσία όσο συνεχίζεται η αιματοχυσία», είπε με έμφαση.
BREAKING: Trump:
We can easily do a deal on F-35’s with Türkiye, but Erdogan going to do something for us first. pic.twitter.com/pycqRVIUdL
— Clash Report (@clashreport) September 25, 2025
Reporter: Did Erdogan agree to stop buying Russian oil?
Trump: I don’t want to say that. But if I wanted him to, he would. pic.twitter.com/0jlhcO14jZ
— Clash Report (@clashreport) September 25, 2025
Οι συμφωνίες δισεκατομμυρίων που υπογράφηκαν
Παρά την εκκρεμότητα στο ζήτημα των F-35, οι δύο χώρες ανακοίνωσαν σειρά συμφωνιών με τεράστιο οικονομικό αποτύπωμα:
-
20ετής συμφωνία 43 δισ. δολαρίων για την ετήσια εισαγωγή 4 δισ. κ.μ. LNG από τις ΗΠΑ έως το 2045.
-
Συμφωνία με την Boeing για αγορά άνω των 200 επιβατικών αεροσκαφών, αξίας δισεκατομμυρίων.
-
Μνημόνιο Στρατηγικής Συνεργασίας στον τομέα της πολιτικής πυρηνικής ενέργειας.
| Συμφωνία | Διάρκεια/Ποσό | Στρατηγική σημασία |
|---|---|---|
| Εισαγωγή LNG | 20 έτη – 43 δισ. δολάρια | Ενεργειακή διαφοροποίηση, μείωση εξάρτησης από Ρωσία |
| Boeing | Δισεκατομμύρια – 200 αεροσκάφη | Αερομεταφορές, επενδύσεις, θέσεις εργασίας |
| Πυρηνική ενέργεια | Μνημόνιο συνεργασίας | Τεχνολογία, επενδύσεις σε υποδομές, γεωπολιτική συνεργασία |
Ο υπουργός Ενέργειας της Τουρκίας, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ, δήλωσε χαρακτηριστικά:
«Ξεκινάμε μια νέα διαδικασία που θα εμβαθύνει ακόμη περισσότερο τη συνεργασία μας με τις ΗΠΑ στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας».
🇺🇸 | 🇹🇷 US President Donald Trump hosted Turkish President Recep Tayyip Erdogan at the White House
🕑 The meeting lasted for two hours and 20 minutes pic.twitter.com/WE0yVw3Ucw
— Anadolu English (@anadoluagency) September 25, 2025
Το αγκάθι των F-35 και οι επιφυλάξεις του Κογκρέσου
Παρά το θετικό κλίμα, καμία δέσμευση δεν υπήρξε για την πώληση των μαχητικών F-35. Η Τουρκία παραμένει αποκλεισμένη από το πρόγραμμα από το 2019, μετά την αγορά των ρωσικών S-400. Ο Τραμπ, αν και αισιόδοξος, άφησε το ζήτημα ανοιχτό: «Ίσως το κάνουμε, εξαρτάται».
Αμερικανοί νομοθέτες υπενθύμισαν τους βασικούς όρους για να ξεκινήσει η συζήτηση:
-
Απόσυρση των S-400 από το τουρκικό οπλοστάσιο.
-
Σεβασμός στη Συρία και αποφυγή στρατιωτικών επεμβάσεων.
-
Τήρηση διεθνών κανόνων έναντι Ελλάδας και Κύπρου.
Η Ελληνική Ομάδα του Κογκρέσου προειδοποίησε πως η πώληση θα ήταν «επικίνδυνη», επικαλούμενη παραβιάσεις στο Αιγαίο και τη στενή σχέση Άγκυρας – Μόσχας.
Η διάσταση Ελλάδας – Κύπρου και τα ενεργειακά μέτωπα
Ο Αμερικανός πρέσβης στην Άγκυρα, Τομ Μπάρακ, σε ενημέρωση μετά τη συνάντηση, τόνισε:
«Υπάρχει κοινή κατανόηση με Ουάσινγκτον και Άγκυρα να βάλουμε τέλος στα προβλήματα με Ελλάδα και Κύπρο».
Παράλληλα, ο Τραμπ υπενθύμισε ότι ο Ερντογάν «χαίρει σεβασμού τόσο από τον Ζελένσκι όσο και από τον Πούτιν», αφήνοντας να εννοηθεί πως η Άγκυρα μπορεί να λειτουργήσει ως διαμεσολαβητής.
Η ευρύτερη αποτίμηση – Τι λένε οι αναλυτές
Σύμφωνα με τον καθηγητή Διεθνών Σχέσεων Θανάση Πλατιά, τα συμφέροντα ΗΠΑ – Τουρκίας συγκλίνουν σε πεδία όπως η Κεντρική Ασία και το Ιράν, αλλά αποκλίνουν σε άλλα όπως η Γάζα. Στη Συρία, οι ΗΠΑ προσπαθούν να φέρουν κοντά Τουρκία και Ισραήλ, για να αποφευχθεί νέα κλιμάκωση.
Το BBC μετέδωσε πως «ο Τραμπ κυριάρχησε στη συνάντηση χαρακτήρισε τη συνέντευξη Τύπου «μία από τις πιο μονόπλευρες», σημειώνοντας ότι «ο Τραμπ κυριάρχησε, και κατάφερε να αποφύγει τη διαφωνία», επισημαίνοντας ότι ο Ερντογάν εμφανίστηκε συγκρατημένος.
Η συνάντηση Τραμπ – Ερντογάν δεν έφερε θεαματική πρόοδο στο ζήτημα των F-35, ανέδειξε όμως τη σημασία του ενεργειακού παζαριού και των νέων συμφωνιών. Η απαίτηση Τραμπ για τον τερματισμό των αγορών ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου δείχνει την πρόθεση των ΗΠΑ να πιέσουν την Τουρκία σε καίρια γεωπολιτικά μέτωπα.
Την ίδια στιγμή, η Χάλκη, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις και οι στρατιωτικές ισορροπίες κρατούν ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα. Το παζάρι συνεχίζεται και η κατάληξή του θα κρίνει πολλά για την πορεία της αμερικανοτουρκικής σχέσης τα επόμενα χρόνια.
