Τα ελληνοτουρκικά βρίσκονται σε τεντωμένο σχοινί, με την Αθήνα να καλείται να αντιμετωπίσει τις παγίδες της Άγκυρας και μια σειρά από διπλωματικούς πονοκεφάλους. Η αναβολή της συνάντησης των δύο ηγετών, οι τουρκικές προκλήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, η διαμάχη για τα ενεργειακά έργα, το βέτο της Ελλάδας στην Ε.Ε. για τα κονδύλια άμυνας και η σκιά του Κυπριακού, συνθέτουν ένα εκρηκτικό σκηνικό που απαιτεί λεπτούς χειρισμούς από την ελληνική διπλωματία.
Η επ’ αόριστον αναβολή της συνάντησης των δύο ηγετών βάζει σε αχαρτογράφητα νερά τον ελληνοτουρκικό διάλογο. Η αβεβαιότητα που προκαλεί αυτή η εξέλιξη βαραίνει το άμεσο μέλλον, τη στιγμή που Αθήνα και Άγκυρα θα κληθούν να αντιμετωπίσουν ανοιχτά ζητήματα που δύσκολα αφήνουν περιθώρια για «ήρεμα νερά», όπως αυτά που επιχειρήθηκαν μετά τη Διακήρυξη των Αθηνών το 2023.
Οι εντάσεις στη διεθνή σκηνή και οι ενεργειακές διεκδικήσεις
Τα όσα εκτυλίχθηκαν στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ ανέδειξαν με σαφήνεια το χάσμα ανάμεσα στις δύο χώρες. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, από το βήμα του ΟΗΕ, ξεκαθάρισε πως κανένα ενεργειακό έργο στην Ανατολική Μεσόγειο δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς τη συναίνεση της Τουρκίας, επαναφέροντας τις μαξιμαλιστικές θέσεις της Άγκυρας.
Την ίδια στιγμή, ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Νίκος Χριστοδουλίδης επιβεβαίωναν τη δέσμευσή τους για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, ένα έργο που παραμένει παγωμένο λόγω των τουρκικών απειλών. Η Αθήνα και η Λευκωσία βρίσκονται μπροστά στο δίλημμα να προχωρήσουν στην επανέναρξη των εργασιών με τον κίνδυνο έντασης ή να καθυστερήσουν περαιτέρω, με σοβαρό πολιτικό κόστος.
Η γαλλική στήριξη και τα ευρωπαϊκά κονδύλια
Στο φόντο αυτό, Αθήνα και Λευκωσία επενδύουν στη γαλλική στήριξη, καθώς το Παρίσι έχει έντονο ενδιαφέρον λόγω της συμμετοχής της NEXANS στην πόντιση του καλωδίου. Παράλληλα, η ελληνική διπλωματία προσπαθεί να μπλοκάρει την άνευ όρων συμμετοχή της Τουρκίας στα ευρωπαϊκά κονδύλια για την άμυνα και ειδικά στο εργαλείο SAFE.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει διαμηνύσει ότι η Ελλάδα θα ασκήσει βέτο, εφόσον η Άγκυρα δεν άρει το casus belli. Αυτή η στάση έχει ενοχλήσει τον Τούρκο πρόεδρο, που δεν κρύβει τον εκνευρισμό του απέναντι στην Αθήνα. Ωστόσο, η επιλογή αυτή ενέχει ρίσκο, καθώς ενδέχεται να φέρει την Ελλάδα αντιμέτωπη με κράτη–μέλη της Ε.Ε. όπως η Γερμανία, η Ιταλία και η Ισπανία, που θεωρούν την Τουρκία απαραίτητη για την αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης.
Ο παράγοντας ΗΠΑ και η σκιά των F-35
Ιδιαίτερο βάρος αποκτά η αμερικανοτουρκική σχέση. Η θερμή υποδοχή του Ερντογάν στον Λευκό Οίκο αναγκάζει την Αθήνα να παραμείνει σε εγρήγορση, καθώς η Άγκυρα επιχειρεί να επανενταχθεί στο πρόγραμμα των F-35, κάτι που θα άλλαζε τις ισορροπίες στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η Ελλάδα αντιπαραβάλλει το δικό της πρόγραμμα εξοπλισμών και την ήδη συμφωνημένη προμήθεια των F-35, επιδιώκοντας να διασφαλίσει ότι θα έχει στρατηγικό πλεονέκτημα. Ο υπουργός Άμυνας Νίκος Δένδιας υπενθύμισε πρόσφατα στη Βουλή ότι «στοιχειώδης πρόνοια είναι να τα έχουμε εμείς ήδη και οι Τούρκοι ας προσπαθούν».
Κυπριακό: Σταθερή πηγή εντάσεων
Παρά το ότι το Κυπριακό είναι διεθνές ζήτημα, παραμένει άρρηκτα δεμένο με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Ο Ερντογάν, μιλώντας στον ΟΗΕ, αφιέρωσε μεγάλο μέρος της ομιλίας του ζητώντας την αναγνώριση του ψευδοκράτους, κλιμακώνοντας τη ρητορική έντασης. Παράλληλα, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ επιμένει σε επανέναρξη συνομιλιών, όμως το κλίμα μοιάζει βαρύ.
Θαλάσσιες ζώνες και Ανατολική Μεσόγειος
Η συζήτηση για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο επανέρχεται στο προσκήνιο, με την εμπλοκή της Chevron να δημιουργεί νέες ισορροπίες. Η επανεκκίνηση συνομιλιών Ελλάδας – Τρίπολης για υδρογονάνθρακες μπορεί να λειτουργήσει ως πιλότος για μια ευρύτερη διευθέτηση. Η δημοσιοποίηση χαρτών και ρηματικών διακοινώσεων από όλες τις πλευρές ίσως ανοίξει το δρόμο για διαπραγμάτευση με καταλυτικό ρόλο τον αμερικανικό παράγοντα.
Τα ελληνοτουρκικά εισέρχονται σε μια περίοδο γεμάτη παγίδες και αβεβαιότητες. Οι ενεργειακοί σχεδιασμοί, η στήριξη της Γαλλίας, οι πιέσεις στην Ε.Ε., ο αμερικανικός παράγοντας και η σκιά του Κυπριακού συνθέτουν ένα περίπλοκο σκηνικό. Η Αθήνα καλείται να κινηθεί με λεπτούς χειρισμούς ώστε να αποφύγει διπλωματικές παγίδες, να διατηρήσει τα στρατηγικά της πλεονεκτήματα και να αποτρέψει μια νέα κρίση με την Τουρκία.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΡΘΡΑ
