Η συμφωνία για εκεχειρία μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς χαρακτηρίστηκε ως μια «ιστορική πρόοδος» στη μακροχρόνια σύγκρουση της Γάζας. Ωστόσο, κάτω από τη φαινομενική σταθερότητα, υπάρχουν τρία κρίσιμα σημεία που μπορούν να τινάξουν το εύθραυστο σχέδιο στον αέρα πριν καν εφαρμοστεί.
Τα ζητήματα του αφοπλισμού της Χαμάς, της αποχώρησης των ισραηλινών δυνάμεων και της διακυβέρνησης της «επόμενης μέρας» συνθέτουν ένα εκρηκτικό τρίγωνο αβεβαιότητας.
1. Ο αφοπλισμός της Χαμάς: η πιο δύσκολη εξίσωση
Η συμφωνία προβλέπει την «αποστρατιωτικοποίηση της Γάζας υπό διεθνή επίβλεψη», αλλά χωρίς σαφή χρονοδιαγράμματα ή μηχανισμούς ελέγχου. Ο τρόπος με τον οποίο θα γίνει ο αφοπλισμός της Χαμάς παραμένει αδιευκρίνιστος, ενώ η οργάνωση θεωρεί απίθανη την πλήρη παράδοση των όπλων της.
Ακόμα κι αν δεχθεί να παραδώσει μέρος του βαρέος οπλισμού, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι θα εγκαταλείψει τα ελαφρά όπλα ή το δίκτυο των υπόγειων σηράγγων που έχτιζε επί δεκαετίες. Χωρίς συμφωνία σε αυτό το πεδίο, η ισορροπία ανάμεσα σε στρατιωτική ασφάλεια και πολιτική επιρροή κινδυνεύει να καταρρεύσει.
2. Η αποχώρηση του Ισραήλ: ζώνες, γραμμές και… σιωπή
Παρά τη ρητή αναφορά σε «σταδιακή αποχώρηση» των ισραηλινών δυνάμεων, το σχέδιο δεν προσδιορίζει πότε, πώς και σε ποια έκταση θα γίνει αυτή. Επιπλέον, προβλέπει τη δημιουργία «ζώνης ασφαλείας» εντός της Γάζας, κάτι που η Χαμάς απορρίπτει, ζητώντας πλήρη αποχώρηση.
Αυτή η θεμελιώδης διαφωνία, σε συνδυασμό με την απουσία μηχανισμού εποπτείας, μπορεί εύκολα να οδηγήσει σε αδιέξοδο και αναζωπύρωση των συγκρούσεων, αν καμία πλευρά δεν θεωρήσει ότι η άλλη τηρεί τη συμφωνία.
3. Η «επόμενη μέρα»: ποιος θα κυβερνήσει τη Γάζα;
Το τρίτο και πιο αμφιλεγόμενο σημείο αφορά τη διακυβέρνηση μετά την εκεχειρία. Η συμφωνία προβλέπει μια «μεταβατική διοίκηση Παλαιστινίων τεχνοκρατών» και διεθνή δύναμη σταθεροποίησης, αλλά χωρίς σαφείς όρους λειτουργίας ή αποδοχής από τις εμπλεκόμενες πλευρές.
Παραμένει ασαφές ποιος θα έχει τον τελικό λόγο για την ασφάλεια και την πολιτική διαχείριση η Παλαιστινιακή Αρχή, διεθνείς παρατηρητές ή μια νέα προσωρινή δομή. Η Χαμάς απορρίπτει την ιδέα ξένων δυνάμεων επί του εδάφους, γεγονός που απειλεί να μπλοκάρει κάθε απόπειρα εφαρμογής.
Το στοίχημα της ειρήνης
Με τόσα κενά σε κρίσιμα σημεία, η συμφωνία μοιάζει περισσότερο με χάρτη επιθυμιών παρά με ρεαλιστικό σχέδιο ειρήνευσης. Χωρίς απτά βήματα για τον αφοπλισμό, την αποχώρηση και τη μελλοντική διακυβέρνηση, η εκεχειρία κινδυνεύει να μετατραπεί σε ακόμη μία προσωρινή ανάπαυλα σε έναν φαύλο κύκλο βίας.
