Η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα, που σηματοδοτεί την πρώτη φάση του ειρηνευτικού σχεδίου του Ντόναλντ Τραμπ, άνοιξε τον δρόμο για μια νέα, αλλά εύθραυστη περίοδο ηρεμίας στη Μέση Ανατολή.
Μετά από δύο χρόνια πολέμου, ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε ότι η Χαμάς παρέδωσε όλους τους ζωντανούς ομήρους που κρατούσε, ενώ σε αντάλλαγμα το Ισραήλ απελευθέρωσε εκατοντάδες Παλαιστινίους κρατουμένους.
Η εκεχειρία τέθηκε σε ισχύ την Παρασκευή στις 12:00 το μεσημέρι και συνοδεύτηκε από αύξηση της ανθρωπιστικής βοήθειας στη Λωρίδα της Γάζας, ωστόσο οι προκλήσεις για τη «νέα εποχή ειρήνης» μόλις ξεκινούν.
Οι όμηροι που επέστρεψαν
Σύμφωνα με τις ισραηλινές αρχές, η Χαμάς παρέδωσε 20 ζωντανούς ομήρους στη Διεθνή Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού, σε δύο ομάδες. Πρόκειται για μέρος των 48 συνολικά ομήρων που προβλέπει η συμφωνία να απελευθερωθούν.
Ανάμεσά τους είναι οι Eitan Mor, Gali Berman, Ziv Berman, Omri Miran, Alon Ohel, Guy Gilboa-Dalal, Matan Angrest, καθώς και οι Bar Kupershtein, Yosef-Chaim Ohana, Avinatan Or, Elkana Bohbot, Nimrod Cohen, David Cunio, Rom Braslabski και άλλοι.
Η συμφωνία προβλέπει επίσης την παράδοση των λειψάνων όλων των νεκρών ομήρων έως τη Δευτέρα το μεσημέρι, αν και, σύμφωνα με το BBC, υπάρχει η παραδοχή ότι ορισμένα σώματα ενδέχεται να μην εντοπιστούν εγκαίρως.
Ποιοι Παλαιστίνιοι κρατούμενοι απελευθερώνονται
Σε αντάλλαγμα, το Ισραήλ προχώρησε στην απελευθέρωση 250 Παλαιστινίων που εξέτιαν ποινές ισόβιας κάθειρξης και ακόμη 1.718 κρατουμένων από τη Γάζα, ανάμεσά τους 15 ανήλικοι.
Οι περισσότεροι επιστρέφουν στη Δυτική Όχθη και την Ανατολική Ιερουσαλήμ, ενώ περίπου 135 θα απελαθούν στη Γάζα ή σε άλλες χώρες.
Η λίστα δεν περιλαμβάνει ηγετικά στελέχη της Χαμάς, όπως οι Marwan Barghouti και Ahmad Saadat, των οποίων την απελευθέρωση ζητούσε επίμονα η παλαιστινιακή πλευρά.
Το σχέδιο των τριών φάσεων
Η κατάπαυση του πυρός αποτελεί την πρώτη από τις τρεις φάσεις του σχεδίου Τραμπ.
Ήδη, ισραηλινά στρατεύματα έχουν αποσυρθεί από τμήμα της Γάζας, διατηρώντας ωστόσο έλεγχο περίπου στο 53% της περιοχής.
Το σχέδιο προβλέπει ότι η αποχώρηση θα συνεχιστεί σταδιακά, φτάνοντας στο 40% και τελικά στο 15%, σε μια ζώνη που θα παραμείνει ως «περίμετρος ασφαλείας» έως ότου εξασφαλιστεί πλήρως η ειρήνη.
Την τήρηση της εκεχειρίας θα παρακολουθεί πολυεθνική δύναμη περίπου 200 στρατιωτών, υπό την επίβλεψη των ΗΠΑ, με συμμετοχή Αιγύπτου, Κατάρ, Τουρκίας και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Καμία αμερικανική δύναμη δεν θα σταθμεύει εντός της Γάζας.
Η «επόμενη μέρα» στη Γάζα
Σύμφωνα με το 20σέλιδο σχέδιο του Λευκού Οίκου, η Γάζα θα αποστρατιωτικοποιηθεί πλήρως, ενώ θα δημιουργηθεί μεταβατική διοίκηση Παλαιστινίων τεχνοκρατών, υπό την εποπτεία ενός «Συμβουλίου Ειρήνης» με πρόεδρο τον Ντόναλντ Τραμπ και συμμετοχή διεθνών προσώπων, όπως του πρώην πρωθυπουργού του Ηνωμένου Βασιλείου Τόνι Μπλερ.
Σε βάθος χρόνου, η διακυβέρνηση θα περάσει στην Παλαιστινιακή Αρχή, αφού προηγηθούν πολιτικές και θεσμικές μεταρρυθμίσεις. Η Χαμάς δεν θα έχει κανέναν ρόλο στη μελλοντική διακυβέρνηση, ενώ στα μέλη της θα προσφερθεί αμνηστία ή ασφαλής δίοδος σε άλλη χώρα, εφόσον αποκηρύξουν τη βία.
Τα ανοιχτά μέτωπα και οι εντάσεις
Παρά την αισιοδοξία, το σχέδιο αντιμετωπίζει σοβαρά σημεία τριβής:
Η Χαμάς δεν έχει αποδεχθεί την παράδοση των όπλων, επιμένοντας ότι αυτό θα συμβεί μόνο εφόσον ιδρυθεί ανεξάρτητο παλαιστινιακό κράτος.
Παράλληλα, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου εμφανίζεται επιφυλακτικός απέναντι στην εμπλοκή της Παλαιστινιακής Αρχής, γεγονός που ενδέχεται να προκαλέσει νέες πολιτικές εντάσεις.
Το χρονοδιάγραμμα αποχώρησης των ισραηλινών στρατευμάτων παραμένει ασαφές, καθώς το Ισραήλ δηλώνει ότι θα διατηρήσει παρουσία «μέχρι να εξουδετερωθεί κάθε απειλή».
Εν τω μεταξύ, η Ουάσιγκτον προωθεί το «Σχέδιο Οικονομικής Ανάπτυξης για τη Γάζα», με στόχο την ανοικοδόμηση και την επιστροφή της κανονικότητας μετά από χρόνια καταστροφής.
