Η Ευρωπαϊκή Ένωση περνά σε μια νέα εποχή στρατηγικής ετοιμότητας. Σύμφωνα με στρατιωτικό σχέδιο που παρουσιάζει η Κομισιόν, οι χώρες-μέλη έχουν στη διάθεσή τους πέντε χρόνια για να προετοιμαστούν για ενδεχόμενο πόλεμο, μέσα από ένα φιλόδοξο σχέδιο κοινής άμυνας, βιομηχανικής ανασυγκρότησης και τεχνολογικής θωράκισης. Μέχρι το 2030, η Ευρώπη θέλει να είναι σε θέση να αποτρέπει με αξιοπιστία οποιαδήποτε απειλή και να ανταποκρίνεται σε επιθέσεις με ενιαίο στρατηγικό μηχανισμό.
Ένα σχέδιο για ενιαία ευρωπαϊκή άμυνα
Το Defence Readiness Roadmap που παρουσιάστηκε στις 15 Οκτωβρίου στους υπουργούς Άμυνας της ΕΕ, προβλέπει μια σειρά κινήσεων που στοχεύουν στην αποτροπή, τη συνεργασία και την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας.
Η Κομισιόν επισημαίνει ότι, παρότι οι αμυντικές δαπάνες αυξήθηκαν, η Ευρώπη παραμένει κατακερματισμένη: κάθε χώρα προχωρά μόνη στις προμήθειες, με αποτέλεσμα πληθωρισμό κόστους και έλλειψη συντονισμού.
Στόχος είναι το 60% των εξοπλιστικών αγορών να γίνονται από κοινού έως το 2030, ξεκινώντας με 40% το 2027. Προτεραιότητα θα δοθεί σε ευρωπαϊκές και ουκρανικές εταιρείες, εντάσσοντας παράλληλα την Ουκρανία στην ενιαία αγορά αμυντικού υλικού.
Τα «όπλα» του σχεδίου – 9 τομείς προτεραιότητας
Η ατζέντα της ΕΕ εστιάζει σε εννέα κρίσιμους τομείς για την ασφάλεια και την τεχνολογική αυτονομία της ηπείρου. Περιλαμβάνει:
-
Αντιαεροπορική και αντιπυραυλική άμυνα
-
Στρατιωτική κινητικότητα και ταχεία ανάπτυξη δυνάμεων
-
Πυροβολικό και παραγωγή πυρομαχικών
-
Τεχνητή νοημοσύνη και κυβερνοάμυνα
-
Drones και αντι-drone τεχνολογία
-
Ενίσχυση χερσαίων και ναυτικών επιχειρήσεων
-
Εφοδιαστική υποστήριξη και παραγωγική αυτάρκεια
Η χρηματοδότηση θα προέλθει από προγράμματα όπως το Ευρωπαϊκό Αμυντικό Ταμείο και το νέο εργαλείο SAFE ύψους 150 δισ. ευρώ, με στόχο την κοινή παραγωγή και προμήθεια εξοπλισμών από το 2026.
Τέσσερα εμβληματικά έργα που αλλάζουν την ευρωπαϊκή ασπίδα
Το σχέδιο εισάγει τέσσερις μεγάλες πρωτοβουλίες που, όπως αναφέρει το Politico, θα αλλάξουν ριζικά την αμυντική εικόνα της Ευρώπης:
-
Παρατηρητήριο Ανατολικής Πλευράς (Eastern Flank Watch): ολοκληρωμένο δίκτυο επιτήρησης για τις ανατολικές χώρες της ΕΕ.
-
Ευρωπαϊκό Αντι-drone Τείχος: προστασία των συνόρων από επιθέσεις UAV έως το 2027.
-
Ευρωπαϊκή Αεροπορική Ασπίδα (European Air Shield): κοινό πολυεπίπεδο σύστημα αεράμυνας συμβατό με το ΝΑΤΟ.
-
Διαστημική Ασπίδα Άμυνας (Defence Space Shield): προστασία κρίσιμων δορυφορικών και διαστημικών υποδομών.
Η πρώτη φάση των έργων αυτών πρέπει να ξεκινήσει εντός του πρώτου εξαμήνου του 2026, με πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία ως το 2028.
Από την ειρήνη στην ετοιμότητα
Παρότι το σχέδιο επιβεβαιώνει ότι η εθνική άμυνα παραμένει στην αρμοδιότητα των κρατών, προτείνει αυξημένο ευρωπαϊκό συντονισμό και κοινά πρότυπα.
Η Κομισιόν υπολογίζει ότι το νέο πλαίσιο μπορεί να κινητοποιήσει έως και 800 δισ. ευρώ για την άμυνα, μέσω συνδυασμού κοινοτικών εργαλείων και επενδύσεων.
Οι αντιδράσεις δεν λείπουν: η Γερμανία ζητά να διατηρηθεί ο εθνικός έλεγχος των ικανοτήτων, ενώ η Σουηδία επιμένει σε αξιολόγηση βάσει αποτελεσμάτων και όχι εργαλείων.
Ωστόσο, η ΕΕ εμφανίζεται αποφασισμένη να περάσει από την εποχή της διπλωματίας στην εποχή της πραγματικής ετοιμότητας.
Με την Ευρώπη να αντιμετωπίζει έναν ασταθή γεωπολιτικό χάρτη, το 2030 φαντάζει πια ως χρονικό όριο όχι για έναν πόλεμο, αλλά για την ικανότητα αποτροπής του.
