Σε μια κίνηση που χαρακτηρίζεται ήδη ιστορική για τον χριστιανικό κόσμο, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος και ο Πάπας Λέων ΙΔ’ υπέγραψαν στο Φανάρι Κοινή Διακήρυξη, επαναβεβαιώνοντας την κοινή τους δέσμευση στην ενότητα των Εκκλησιών. Με κεντρικό σημείο την προοπτική καθιέρωσης κοινής ημερομηνίας Πάσχα κάθε χρόνο, οι δύο Προκαθήμενοι δηλώνουν αποφασισμένοι να προχωρήσουν σε βήματα που μέχρι χθες θεωρούνταν αδιανόητα.
Η υπογραφή της Διακήρυξης έγινε στην Αίθουσα του Θρόνου του Πατριαρχικού Οίκου, αμέσως μετά τη δοξολογία στον πατριαρχικό ναό του Αγίου Γεωργίου. Το μήνυμα ήταν σαφές: οι δύο Εκκλησίες δεν επιδιώκουν απλώς καλή συνεργασία, αλλά πραγματική πορεία προς την πλήρη κοινωνία, παραμένοντας σταθερές στη θεολογική βάση που τις ενώνει.
Τι προβλέπει η Κοινή Διακήρυξη
Στο κείμενο, Πατριάρχης και Πάπας απορρίπτουν κατηγορηματικά τη χρήση της θρησκείας ως πρόσχημα για βία και συγκρούσεις. Τονίζουν ότι ο κοινός στόχος της χριστιανικής ενότητας αποτελεί ζωογόνο συμβολή στην ειρήνη των λαών και στην υπέρβαση των σημερινών παγκόσμιων εντάσεων.
Παράλληλα, επιβεβαιώνουν ότι προχωρούν με «στέρεη αποφασιστικότητα» στον θεολογικό διάλογο, δηλώνοντας θερμή ευγνωμοσύνη για το γεγονός ότι φέτος Ορθόδοξοι και Καθολικοί γιόρτασαν το Πάσχα την ίδια ημέρα – κάτι που θεωρούν «δώρο της Θείας Πρόνοιας».
Η μεγάλη πρόκληση: Μόνιμη κοινή ημερομηνία Πάσχα
Οι δύο ηγέτες αφήνουν καθαρό μήνυμα: επιθυμούν να βρεθεί μόνιμη λύση ώστε η Ανάσταση να γιορτάζεται την ίδια ημέρα από όλους τους Χριστιανούς κάθε χρόνο.
Στη Διακήρυξη υπενθυμίζουν ότι τα κριτήρια για τον υπολογισμό του Πάσχα τέθηκαν ήδη από την Α’ Οικουμενική Σύνοδο της Νίκαιας, καλώντας τους πιστούς να προσεύχονται ώστε η διαδικασία προσέγγισης να οδηγήσει σε «σοφή και πνευματική κατανόηση».
60 χρόνια από άρση των αφορισμών: Ένα νέο ορόσημο
Το 2025 αποτελεί και την 60ή επέτειο της ιστορικής Κοινής Δήλωσης του 1965, με την οποία ο Πάπας Παύλος ΣΤ’ και ο Πατριάρχης Αθηναγόρας προχώρησαν στην άρση των αφορισμών του 1054 — μια πράξη που άνοιξε τον δρόμο για έναν διάλογο βασισμένο στη «εμπιστοσύνη, την εκτίμηση και την αγάπη».
Φέτος, Πατριάρχης Βαρθολομαίος και Πάπας Λέων καλούν όσους ακόμη διστάζουν να συμμετάσχουν στον διάλογο «να αφουγκραστούν το Άγιο Πνεύμα», τονίζοντας ότι η ενότητα αποτελεί όχι απλώς θεσμική επιδίωξη, αλλά μαρτυρία συμφιλίωσης προς τον κόσμο.
Ο ρόλος της Μικτής Διεθνούς Επιτροπής
Υπογραμμίζουν επίσης την πλήρη στήριξή τους στη Μικτή Επιτροπή Θεολογικού Διαλόγου μεταξύ Ρωμαιοκαθολικής και Ορθόδοξης Εκκλησίας, η οποία αυτή την περίοδο εξετάζει ζητήματα που επί αιώνες θεωρούνταν βαθιά διχαστικά.
Η πρόοδος αυτής της επιτροπής θεωρείται κρίσιμη για την τελική προσέγγιση και την πιθανή συμφωνία για κοινό εορτασμό Πάσχα.
Κορυφαίες στιγμές της επίσκεψης
Το απόγευμα, ο Πάπας προέστη μαζικής θείας λειτουργίας στον κλειστό χώρο «Volkswagen Arena» στην Κωνσταντινούπολη, ενώ ανήμερα της εορτής του Αγίου Ανδρέα θα συλλειτουργήσει με τον Οικουμενικό Πατριάρχη.
Στη θεία λειτουργία αναμένεται να παραστούν ιεράρχες και από τις δύο Εκκλησίες, εκπρόσωποι άλλων χριστιανικών ομολογιών, διπλωμάτες και επίσημοι, με την Ελλάδα να εκπροσωπείται από τον υφυπουργό Εξωτερικών Γιάννη Λοβέρδο. Στο τέλος της λειτουργίας, οι δύο Προκαθήμενοι θα ευλογήσουν από κοινού τους πιστούς από τον εξώστη του Πατριαρχικού Οίκου.
Η Κοινή Διακήρυξη από το Φανάρι δεν αποτελεί μια τυπική διπλωματική κίνηση. Είναι ένα βήμα με βαρύ ιστορικό φορτίο και ξεκάθαρη προοπτική: να φτάσουν Ορθόδοξοι και Καθολικοί σε κοινό Πάσχα κάθε χρόνο, σφραγίζοντας μια νέα εποχή στη χριστιανική ενότητα. Την ώρα που ο κόσμος δοκιμάζεται από διχασμούς, η πρωτοβουλία αυτή δημιουργεί χώρο για ελπίδα, διάλογο και συμφιλίωση και ίσως για μια από τις μεγαλύτερες αλλαγές στον σύγχρονο εκκλησιαστικό χάρτη.
