Η αιφνιδιαστική σύλληψη της Φεντερίκα Μογκερίνι και του Στέφανο Σανίνο από τις βελγικές αρχές προκάλεσε πολιτικό σοκ στις Βρυξέλλες, με το Politico να βλέπει τον κίνδυνο μιας κρίσης που μπορεί να αποδειχθεί η πιο σοβαρή που έχει αντιμετωπίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση εδώ και δεκαετίες.
Εάν οι κατηγορίες για απάτη, διαφθορά και παραβίαση επαγγελματικού απορρήτου αποδειχθούν βάσιμες, η υπόθεση ενδέχεται να αποτελέσει το μεγαλύτερο σκάνδαλο μετά την ομαδική παραίτηση της Επιτροπής Σαντέρ το 1999.
Οι συλλήψεις που ταρακούνησαν την Ευρώπη
Η βελγική αστυνομία συνέλαβε χθες την πρώην επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Φεντερίκα Μογκερίνι, και τον Ιταλό διπλωμάτη Στέφανο Σανίνο. Η έρευνα αφορά τη διαδικασία ανάθεσης έργου σχετικού με τη δημιουργία διπλωματικής ακαδημίας συνδεδεμένης με το Κολλέγιο της Ευρώπης, όπου η Μογκερίνι είναι πρύτανης. Οι εισαγγελικές αρχές κάνουν λόγο για «έντονες υποψίες» περί αθέμιτης διαδικασίας, πιθανής απάτης, διαφθοράς και σύγκρουσης συμφερόντων.
Προσωρινά κρατείται και τρίτο πρόσωπο, ενώ κανείς δεν έχει επίσημα κατηγορηθεί και η κράτηση δεν συνεπάγεται ενοχή. Ο δικαστικός ανακριτής έχει περιθώριο 48 ωρών για να αποφασίσει τα επόμενα βήματα.
Η φον ντερ Λάιεν στο επίκεντρο των πυρών
Την ώρα που η Επιτροπή προσπαθεί να αποστασιοποιηθεί από την υπόθεση, η πολιτική πίεση προς την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αυξάνεται. Η χρονική στιγμή –λίγο μετά την έναρξη της δεύτερης θητείας της–, αλλά και το γεγονός ότι ο Σανίνο είχε μετακινηθεί σε καίρια θέση στην Επιτροπή της, δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα εντυπώσεων και πολιτικής αντιπαράθεσης.
Στελέχη της Αριστεράς μιλούν για «κρίση αξιοπιστίας των ευρωπαϊκών θεσμών», ενώ εξετάζεται ακόμη και νέα πρόταση μομφής κατά της προέδρου της Επιτροπής. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, ωστόσο, υπερασπίζονται τη φον ντερ Λάιεν, επισημαίνοντας ότι η υπόθεση αφορά πρωτίστως την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης και όχι την ίδια.
Διεθνείς αντιδράσεις και πολιτική εκμετάλλευση
Η υπόθεση έχει ήδη γίνει όπλο στα χέρια ευρωσκεπτικιστών και κυβερνήσεων που βρίσκονται σε σύγκρουση με τις Βρυξέλλες. Από την Ουγγαρία έως τη Ρωσία, κυβερνητικοί εκπρόσωποι μιλούν για «υποκρισία» των ευρωπαϊκών θεσμών που δίνουν μαθήματα περί κράτους δικαίου, την ώρα που αντιμετωπίζουν σκάνδαλα στο εσωτερικό τους.
Την ίδια στιγμή, ευρωβουλευτές από ομάδες της δεξιάς και της άκρας δεξιάς εξετάζουν νέες πολιτικές κινήσεις, όπως επανάληψη πρότασης μομφής κατά της φον ντερ Λάιεν.
Σύνδεση με τα προηγούμενα σκάνδαλα διαφθοράς
Η σύλληψη Μογκερίνι δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό. Έρχεται έπειτα από το Qatargate του 2022 και τις υποθέσεις διαφθοράς με λόμπι που αφορούσαν τεχνολογικούς κολοσσούς. Για πρώτη φορά όμως το σκάνδαλο αγγίζει τόσο κεντρικές και αναγνωρίσιμες προσωπικότητες της ευρωπαϊκής πολιτικής, ανεβάζοντας το επίπεδο κινδύνου για τους θεσμούς.
Το ενδεχόμενο ευρωπαϊκής κρίσης
Η έκταση των κατηγοριών, η υψηλή θέση των εμπλεκομένων και η πολιτική συγκυρία καθιστούν την υπόθεση ιδιαίτερα εκρηκτική. Το Politico προειδοποιεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη θεσμική κρίση εδώ και πολλά χρόνια, σε μια περίοδο ήδη φορτισμένη από άνοδο ευρωσκεπτικισμού, έντονες κοινωνικές πιέσεις και εσωτερικές πολιτικές αντιπαραθέσεις.
Η συνέχεια θα εξαρτηθεί από τα ευρήματα της έρευνας, αλλά και από την ικανότητα των θεσμών της ΕΕ να διαχειριστούν διαφανώς και αποτελεσματικά μια υπόθεση που μπορεί να αποδειχθεί ιστορικών διαστάσεων.
