Εδώ και αιώνες, το Άστρο της Βηθλεέμ αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια που συνδέουν τη θρησκευτική παράδοση με την αστρονομία. Το φωτεινό ουράνιο φαινόμενο που, σύμφωνα με τη Βίβλο, καθοδήγησε τους Τρεις Μάγους προς τον τόπο γέννησης του Ιησού έχει κατά καιρούς αποδοθεί σε πλανητικές συνόδους, εκρήξεις άστρων ή ακόμη και συμβολικές αφηγήσεις. Μια νέα μελέτη, ωστόσο, έρχεται να προτείνει μια διαφορετική και ιδιαίτερα εντυπωσιακή εξήγηση, έναν κομήτη.
Η νέα πρόταση
Ο Mark Matney, πλανητικός επιστήμονας της NASA, δημοσίευσε στις 3 Δεκεμβρίου έρευνα στο Journal of the British Astronomical Association, στην οποία υποστηρίζει ότι το Άστρο της Βηθλεέμ θα μπορούσε να ήταν ένας κομήτης μεγάλης περιόδου, προερχόμενος από το μακρινό Νέφος του Όορτ. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε ανεξάρτητα από τη NASA και βασίζεται σε ιστορικά και αστρονομικά δεδομένα.
Τι τον οδήγησε στη θεωρία
Ο ίδιος ο Matney περιγράφει ότι η ιδέα γεννήθηκε χρόνια πριν, όταν ως φοιτητής εργαζόταν σε πλανητάριο και συμμετείχε σε χριστουγεννιάτικες παρουσιάσεις για το Άστρο της Βηθλεέμ. Εκείνη την εποχή, το αφήγημα υποστήριζε ότι κανένα γνωστό ουράνιο σώμα δεν θα μπορούσε να «σταθεί» στον ουρανό όπως περιγράφεται στη βιβλική ιστορία, λόγω της περιστροφής της Γης.
«Θυμάμαι να σκέφτομαι ότι υπάρχει τουλάχιστον ένα αντικείμενο που θα μπορούσε να το κάνει αυτό», αναφέρει ο Matney, εξηγώντας ότι ένας κομήτης που θα περνούσε εξαιρετικά κοντά στη Γη θα μπορούσε να δημιουργήσει την ψευδαίσθηση ενός φωτεινού σώματος που ανατέλλει, κινείται αργά και μοιάζει να “παγώνει” στον ουρανό.
Τα κινεζικά αρχεία του 5 π.Χ.
Κεντρικό στοιχείο της θεωρίας αποτελούν κινεζικά ιστορικά αρχεία από το 5 π.Χ., τα οποία αναφέρουν την εμφάνιση ενός «αστεριού-σκούπας» — όρος που χρησιμοποιούνταν συχνά για κομήτες, λόγω της χαρακτηριστικής ουράς τους. Τα αρχεία αυτά αναφέρουν ότι το φαινόμενο παρέμεινε ορατό στον ίδιο αστερισμό για περίπου 70 ημέρες.
Ενώ αρκετοί επιστήμονες θεωρούσαν αυτό το διάστημα υπερβολικά μεγάλο για κομήτη και υπέθεταν ότι επρόκειτο για έκρηξη άστρου (nova), ο Matney υποστηρίζει ότι ένα σώμα σε πορεία σχεδόν σύγκρουσης με τη Γη θα μπορούσε πράγματι να φαίνεται σχεδόν ακίνητο για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Επιφυλάξεις από την επιστημονική κοινότητα
Παρά τη γοητεία της θεωρίας, αρκετοί αστρονόμοι εμφανίζονται επιφυλακτικοί. Ο Ralph Neuhäuser, αστροφυσικός στο Πανεπιστήμιο Friedrich Schiller της Γερμανίας, επισημαίνει ότι τα αρχαία αρχεία συχνά είναι ασαφή ή ελλιπή. «Όσο πιο παλιό είναι ένα ιστορικό κείμενο, τόσο λιγότερες λεπτομέρειες διαθέτουμε», τονίζει.
Άλλοι επιστήμονες θεωρούν ότι η αναζήτηση μιας αυστηρά αστρονομικής εξήγησης για το Άστρο της Βηθλεέμ ίσως δεν οδηγεί απαραίτητα σε ασφαλή συμπεράσματα, καθώς το γεγονός μπορεί να έχει και συμβολικό χαρακτήρα.
Τι λέει ο ίδιος ο ερευνητής
Ο Matney αναγνωρίζει τα όρια της έρευνάς του και τονίζει ότι δεν ισχυρίζεται πως έλυσε οριστικά το μυστήριο. «Στόχος μου δεν είναι να αποδείξω τι ακριβώς ήταν το Άστρο της Βηθλεέμ, αλλά να δείξω ότι ένας κομήτης είναι ένα αστρονομικά εφικτό σενάριο που ταιριάζει με την περιγραφή», αναφέρει.
Ο αστρονόμος Frederick Walter από το Πανεπιστήμιο Stony Brook σχολίασε ότι η μελέτη «δεν είναι η τελευταία λέξη στο ζήτημα», αλλά αποτελεί «μια αξιόλογη συμβολή στην εγκληματολογική αστρονομία».
Ένα μυστήριο που παραμένει ζωντανό
Είτε πρόκειται για κομήτη, πλανητική σύνοδο ή συμβολική αφήγηση, το Άστρο της Βηθλεέμ συνεχίζει να γοητεύει επιστήμονες και κοινό. Και ίσως αυτό να είναι το πιο διαχρονικό του χαρακτηριστικό: ότι, δύο χιλιάδες χρόνια μετά, εξακολουθεί να μας καλεί να κοιτάζουμε τον ουρανό με απορία και φαντασία.
