Σαφή πρόθεση των Ηνωμένων Πολιτειών να αποκτήσουν πλήρη και ανεμπόδιστη στρατιωτική πρόσβαση στη Γροιλανδία αποκαλύπτει δημοσίευμα του Bloomberg, φέρνοντας στο φως ένα σχέδιο που ήδη προκαλεί ισχυρούς τριγμούς στις διατλαντικές σχέσεις.
Η Ουάσιγκτον, σύμφωνα με τις πληροφορίες, επιδιώκει ριζική αναθεώρηση της αμυντικής συμφωνίας με τη Δανία, αφαιρώντας κάθε πολιτικό και νομικό φρένο στη στρατιωτική της δράση στο νησί, στο πλαίσιο μιας στρατηγικής που φέρει ξεκάθαρα τη σφραγίδα του Ντόναλντ Τραμπ.
Αναθεώρηση της συμφωνίας του 1951 και πλήρης ελευθερία κινήσεων
Στον πυρήνα των διαπραγματεύσεων βρίσκεται η αμυντική συμφωνία του 1951, όπως τροποποιήθηκε το 2004, η οποία υποχρεώνει τις ΗΠΑ να «συμβουλεύονται και να ενημερώνουν» τη Δανία και τη Γροιλανδία πριν από οποιαδήποτε σημαντική αλλαγή στις στρατιωτικές επιχειρήσεις ή εγκαταστάσεις στο νησί. Αυτό ακριβώς το σημείο επιδιώκει να αφαιρέσει ή να αποδυναμώσει η αμερικανική πλευρά, ώστε να μην υφίσταται καμία δέσμευση ως προς το εύρος, τη διάρκεια ή τη φύση της στρατιωτικής παρουσίας.
Πηγές με γνώση των συνομιλιών αναφέρουν ότι οι Αμερικανοί διαπραγματευτές ζητούν διατύπωση που θα εξασφαλίζει απόλυτη ελευθερία κινήσεων, χωρίς χρονικούς περιορισμούς και χωρίς ανάγκη πολιτικής έγκρισης από την Κοπεγχάγη ή τις τοπικές αρχές. Οι τελικοί όροι παραμένουν ανοιχτοί, ωστόσο το πλαίσιο που συζητείται χαρακτηρίζεται από πολλούς ως «λευκή επιταγή» για μόνιμη στρατιωτική παρουσία.
Δηλώσεις Τραμπ, ΝΑΤΟ και το γεωπολιτικό παζάρι
Η αποκάλυψη του Bloomberg έρχεται να επιβεβαιώσει δημόσιες τοποθετήσεις του ίδιου του Ντόναλντ Τραμπ. Μετά τη συνάντησή του με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, ο Αμερικανός πρόεδρος μίλησε για «πλαίσιο μελλοντικής συμφωνίας» και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ενεργής συμμετοχής του ΝΑΤΟ.
Σε συνέντευξή του στο Fox Business, ήταν ακόμη πιο σαφής: «Θα έχουμε όλη τη στρατιωτική πρόσβαση που θέλουμε. Θα μπορούμε να βάλουμε στη Γροιλανδία ό,τι χρειαζόμαστε. Ουσιαστικά είναι πλήρης πρόσβαση, χωρίς τέλος και χωρίς χρονικό όριο». Παράλληλα, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άνα Κέλι, υποστήριξε ότι μια τέτοια συμφωνία θα επέτρεπε στις ΗΠΑ να πετύχουν όλους τους στρατηγικούς τους στόχους «με ελάχιστο κόστος και σε μόνιμη βάση».
Σύμφωνα με προηγούμενα δημοσιεύματα, το αμερικανικό σχέδιο περιλαμβάνει ανάπτυξη πυραυλικών συστημάτων, ενισχυμένη παρουσία του ΝΑΤΟ στην Αρκτική και δικαιώματα εξόρυξης με στόχο τον αποκλεισμό κινεζικών συμφερόντων. Σε αντάλλαγμα, ο Τραμπ φέρεται διατεθειμένος να δεσμευτεί ότι δεν θα επιβάλει δασμούς σε ευρωπαϊκές χώρες, επιχειρώντας να αποφορτίσει μια από τις σοβαρότερες κρίσεις στις διατλαντικές σχέσεις από την ίδρυση του ΝΑΤΟ.
Οι επιφυλάξεις της Δανίας και το ανοιχτό μέτωπο
Παρά τη σκληρή γραμμή της Ουάσιγκτον, παραμένει ασαφές μέχρι πού είναι διατεθειμένες να φτάσουν η Δανία και η Γροιλανδία. Η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρεντέρικσεν δήλωσε ότι οι δύο πλευρές είναι ανοιχτές σε «περαιτέρω επέκταση» της αμυντικής συμφωνίας, ξεκαθαρίζοντας όμως ότι αυτό πρέπει να γίνει «με σωστό και σεβαστό τρόπο».
Πρώην αξιωματούχοι των ΗΠΑ σημειώνουν ότι το υφιστάμενο πλαίσιο ήδη επιτρέπει σημαντική ευελιξία και ότι τόσο η Δανία όσο και η Γροιλανδία εδώ και χρόνια ενθαρρύνουν μεγαλύτερη αμερικανική παρουσία, η οποία ενισχύει και την τοπική οικονομία. Ωστόσο, η κλίμακα των αλλαγών που συζητούνται σήμερα μετατρέπει τη Γροιλανδία σε κομβικό πεδίο ενός γεωστρατηγικού παζαριού με παγκόσμιες προεκτάσεις.
Σε μια περίοδο που η Αρκτική αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία για την ασφάλεια, την ενέργεια και τις μεγάλες δυνάμεις, το σχέδιο Τραμπ για «πλήρη και μόνιμη πρόσβαση» στη Γροιλανδία δεν αφορά μόνο τις σχέσεις ΗΠΑ–Δανίας. Αγγίζει τον πυρήνα των διατλαντικών ισορροπιών και ανοίγει ένα νέο, αβέβαιο κεφάλαιο στη γεωπολιτική σκακιέρα.
