Με την υπογραφή εκτελεστικού διατάγματος, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ στέλνει μήνυμα οικονομικής πίεσης προς τρίτες χώρες που διατηρούν εμπορικές σχέσεις με την Τεχεράνη, ανεβάζοντας εκ νέου το θερμόμετρο στις αμερικανοϊρανικές σχέσεις.
Το διάταγμα, που εκδόθηκε την Παρασκευή, ανοίγει τον δρόμο για την επιβολή πρόσθετων δασμών σε εισαγωγές προς τις Ηνωμένες Πολιτείες από χώρες που «αγοράζουν, εισάγουν ή αποκτούν με οποιονδήποτε τρόπο αγαθά ή υπηρεσίες ιρανικής προέλευσης».
Αν και δεν καθορίζεται συγκεκριμένο ποσοστό, το κείμενο του διατάγματος χρησιμοποιεί τον δασμό 25% ως ενδεικτικό παράδειγμα, αφήνοντας περιθώριο ευελιξίας στον Λευκό Οίκο.
Η δημόσια τοποθέτηση Τραμπ
Ο Τραμπ δεν σχολίασε άμεσα το περιεχόμενο της απόφασης, ωστόσο μιλώντας από το Air Force One επανέλαβε με έμφαση τη βασική του θέση:
«Το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα».
Παράλληλα, άφησε να εννοηθεί ότι η οικονομική πίεση παραμένει βασικό διαπραγματευτικό εργαλείο.
Η απόφαση εκδόθηκε ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη έμμεσες συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν στο Ομάν, οι πρώτες μετά από μήνες έντασης και εκατέρωθεν απειλών.
Ο Τραμπ χαρακτήρισε τις επαφές «πολύ καλές», προσθέτοντας ότι «η Τεχεράνη δείχνει διάθεση να καταλήξει σε συμφωνία», προειδοποιώντας ωστόσο πως σε αντίθετη περίπτωση «οι συνέπειες θα είναι πολύ σοβαρές».
Νέος γύρος κυρώσεων από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ
Παράλληλα με το διάταγμα, το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε κυρώσεις σε 15 εταιρείες και οργανισμούς που φέρονται να έχουν εμπλακεί στο εμπόριο ιρανικού πετρελαίου και πετροχημικών προϊόντων.
Το Ιράν δεν προχώρησε σε άμεση επίσημη αντίδραση, παραμένοντας ήδη υπό εκτεταμένο καθεστώς διεθνών κυρώσεων.
Η Τεχεράνη επιμένει ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα έχει αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα, ωστόσο οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους εκφράζουν εδώ και χρόνια έντονες ανησυχίες.
Υπενθυμίζεται ότι ο Τραμπ αποχώρησε το 2018 από τη συμφωνία του 2015, επαναφέροντας σκληρές κυρώσεις που έπληξαν καίρια την ιρανική οικονομία και οδήγησαν την Τεχεράνη σε σταδιακή υπέρβαση των περιορισμών εμπλουτισμού ουρανίου.
Ποιες χώρες επηρεάζονται περισσότερο
Παρά τις κυρώσεις, περισσότερες από 100 χώρες εξακολουθούν να συναλλάσσονται με το Ιράν. Μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος παραμένει η Κίνα, ενώ ακολουθούν το Ιράκ, η Τουρκία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Η πιθανή εφαρμογή δασμών από τις ΗΠΑ θα μπορούσε να δημιουργήσει αλυσιδωτές επιπτώσεις στο παγκόσμιο εμπόριο και στις γεωπολιτικές ισορροπίες.
Ανοιχτό το ενδεχόμενο κλιμάκωσης
Ο Τραμπ δεν απέκλεισε ακόμη και στρατιωτικές επιλογές, εάν οι διαπραγματεύσεις αποτύχουν, ενώ οι ΗΠΑ έχουν ήδη ενισχύσει τη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή.
Το επόμενο ραντεβού των συνομιλιών αναμένεται μέσα στην επόμενη εβδομάδα και θεωρείται κομβικό για την πορεία των σχέσεων Ουάσινγκτον–Τεχεράνης.
