Πρόσωπα που δεν είχαν φανεί ποτέ, ασθένειες που μαρτυρούν μια ζωή γεμάτη καταπόνηση και ταφικά αντικείμενα κρυμμένα για αιώνες έρχονται ξανά στο φως χάρη στη σύγχρονη ιατρική τεχνολογία. Ακτινολόγοι του Keck Medicine of USC χρησιμοποίησαν αξονική τομογραφία υψηλής ανάλυσης για να μελετήσουν δύο αιγυπτιακές μούμιες ηλικίας άνω των 2.000 ετών, χωρίς να αγγίξουν ούτε επίδεσμο.
Η έρευνα επικεντρώθηκε στους ιερείς Nes Min (περ. 330 π.Χ.) και Nes Hor (περ. 190 π.Χ.), οι οποίοι σαρώθηκαν ολόκληροι μέσα στις βαριές σαρκοφάγους τους. Το αποτέλεσμα δεν ήταν απλώς επιστημονικό. Ήταν μια σχεδόν ανθρώπινη επανασύνδεση με πρόσωπα που μέχρι σήμερα παρέμεναν ανώνυμα πίσω από τα περιτυλίγματα.
Τα πρόσωπα πίσω από τα περιτυλίγματα
Ο αξονικός τομογράφος κατέγραψε εξαιρετικά λεπτές τομές σε όλο το σώμα των μουμιών. Στη συνέχεια, εκατοντάδες εικόνες συντέθηκαν σε τρισδιάστατα ψηφιακά μοντέλα, αποκαλύπτοντας λεπτομέρειες που σπάνια γίνονται ορατές: βλέφαρα, χείλη και τη μορφολογία των οστών του προσώπου.
Για πρώτη φορά, οι επιστήμονες μπορούσαν να «δουν» με ακρίβεια την ατομική εμφάνιση των δύο ιερέων, προσφέροντας μια πιο άμεση αίσθηση της ανθρώπινης παρουσίας τους και όχι απλώς ενός αρχαιολογικού ευρήματος.
Ασθένειες και σημάδια ζωής χαραγμένα στα οστά
Οι σαρώσεις αποκάλυψαν και τη σωματική καταπόνηση που κουβαλούσαν οι δύο άνδρες. Στον Nes Min εντοπίστηκε σοβαρή βλάβη στη χαμηλή μοίρα της σπονδυλικής στήλης, με κατάρρευση ενός οσφυϊκού σπονδύλου. Η εικόνα παραπέμπει σε μακροχρόνια φθορά, παρόμοια με αυτή που εμφανίζουν σήμερα ηλικιωμένοι με χρόνιο πόνο στη μέση.
Ο Nes Hor παρουσίαζε διαφορετικά προβλήματα. Οι αξονικές έδειξαν προχωρημένη τερηδόνα σε αρκετά δόντια, αλλά και έντονη φθορά σε άρθρωση του ισχίου, που πιθανότατα του προκαλούσε πόνο και δυσκολία στη βάδιση. Η γενικότερη κατάσταση των οστών του δείχνει ότι έφτασε σε μεγαλύτερη ηλικία σε σχέση με τον Nes Min, κουβαλώντας όμως περισσότερα σημάδια χρόνιων παθήσεων.
Ταφικά αντικείμενα που έμειναν αόρατα για αιώνες
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχαν και τα ταφικά κτερίσματα που αποκαλύφθηκαν ψηφιακά. Ο Nes Min είχε ταφεί με μικρά αντικείμενα σε σχήμα σκαραβαίου και ψαριού, τοποθετημένα βαθιά μέσα στα περιτυλίγματα. Για περισσότερα από 2.000 χρόνια, κανείς δεν γνώριζε την ύπαρξή τους.
Χάρη στην αξονική τομογραφία, οι επιστήμονες μπόρεσαν να μετρήσουν και να μελετήσουν τα αντικείμενα αυτά χωρίς καμία απολύτως επέμβαση στη μούμια, διατηρώντας άθικτα τα εύθραυστα λείψανα.
Από τις μούμιες στη σύγχρονη ιατρική και στο κοινό
Μετά την απεικόνιση, ειδικοί στην οπτικοποίηση δημιούργησαν ψηφιακές ανακατασκευές σκελετών και επιλεγμένων ευρημάτων. Στη συνέχεια παρήχθησαν εκτυπώσεις φυσικού μεγέθους κρανίων, σπονδυλικών στηλών, ισχίων και ταφικών αντικειμένων με ιατρικού τύπου τρισδιάστατους εκτυπωτές.
Τα αντίγραφα θα παρουσιαστούν στο California Science Center, δίπλα στις ίδιες τις μούμιες και σε ψηφιακές εφαρμογές, στο πλαίσιο της έκθεσης Mummies of the World, που ανοίγει τις πύλες της στις 7 Φεβρουαρίου.
Η ίδια τεχνολογία χρησιμοποιείται καθημερινά και στη σύγχρονη ιατρική. Νοσοκομεία δημιουργούν ψηφιακά 3D μοντέλα οργάνων, όπως καρδιά, ήπαρ ή πύελο, ώστε οι χειρουργοί να προετοιμάζονται για πολύπλοκες επεμβάσεις. Το USC Center for Innovation in Medical Visualization διαθέτει δεκάδες εκτυπωτές που εξυπηρετούν τόσο ασθενείς όσο και ερευνητικά έργα, όπως αυτό των αιγυπτιακών μουμιών.
Σύμφωνα με τους γιατρούς, η δυνατότητα να βλέπει κανείς ένα φυσικό τρισδιάστατο μοντέλο βελτιώνει την κατανόηση της ανατομίας και τη μεταξύ τους επικοινωνία. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα δείχνει πώς εργαλεία σχεδιασμένα για τη φροντίδα ζωντανών ασθενών μπορούν να ρίξουν φως και στη ζωή ανθρώπων της αρχαιότητας, αποκαλύπτοντας στοιχεία για την υγεία, τους πόνους και την καθημερινότητά τους, χωρίς να διαταράσσεται ούτε ίνα από τα λείψανα που άφησαν πίσω τους.
