Πέντε μόλις ημέρες μετά τη συνάντηση Μητσοτάκη–Ερντογάν, η Άγκυρα ανεβάζει ξανά τους τόνους και μεταφέρει τη σύγκρουση στο πεδίο του ΟΗΕ. Με επιστολή της στις 16 Φεβρουαρίου, η Τουρκία κατηγορεί ανοιχτά Ελλάδα, Κύπρο και Αίγυπτο για παραβίαση των «κυριαρχικών της δικαιωμάτων» στις θαλάσσιες ζώνες, υπερασπίζεται το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και επαναφέρει στο προσκήνιο το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Η επιστολή στην ΟΗΕ και η ελληνική αντίδραση
Η επιστολή της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Τουρκία στον Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών αποτελεί, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές της Ελλάδα, συνέχεια των ρηματικών διακοινώσεων που έχουν προηγηθεί από Ελλάδα, Κύπρος και Αίγυπτος.
Η Αθήνα χαρακτηρίζει την κίνηση αναμενόμενη και απορρίπτει πλήρως το περιεχόμενο της τουρκικής επιστολής, ξεκαθαρίζοντας ότι θα υπάρξει η δέουσα απάντηση.
Οι ίδιες πηγές τονίζουν ότι η Άγκυρα επαναλαμβάνει γνωστές, αλλά αυθαίρετες ερμηνείες του Διεθνούς Δικαίου και ειδικότερα του Δικαίου της Θάλασσας, αμφισβητώντας τα νόμιμα δικαιώματα της Ελλάδας και συνεχίζοντας να μην αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία, κράτος-μέλος της ΕΕ και του ΟΗΕ.
Όπως επισημαίνεται, η επανάληψη νομικά ανυπόστατων ισχυρισμών δεν δημιουργεί έννομα αποτελέσματα. Οι ελληνικές θέσεις, υπογραμμίζουν, έχουν ήδη παρουσιαστεί και απαντηθεί επανειλημμένα με επίσημες επιστολές προς τα Ηνωμένα Έθνη.
Το ζήτημα της ΑΟΖ και τα δικαιώματα των νησιών
Σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, κατά την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ μεταξύ κρατών με αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές, τα νησιά διαθέτουν πλήρη δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες, όπως ακριβώς και τα ηπειρωτικά εδάφη.
Η ελληνική πλευρά υπενθυμίζει ότι αυτή η αρχή αποτελεί θεμελιώδη κανόνα του διεθνούς δικαίου και δεν υπόκειται σε «επιλεκτικές» ερμηνείες.
Η Άγκυρα, ωστόσο, επιμένει ότι η Αθήνα και η Λευκωσία εφαρμόζουν «επιλεκτική ερμηνεία» του Δικαίου της Θάλασσας, προβάλλοντας τη θέση ότι τα νησιά πρέπει να αγνοούνται όταν βρίσκονται, όπως υποστηρίζει, στη «λανθασμένη πλευρά της μέσης γραμμής» ή να τους αναγνωρίζεται «περιορισμένη επήρεια» όταν επηρεάζουν μια «δίκαιη» οριοθέτηση.
Στο επίκεντρο η συμφωνία Ελλάδας–Αιγύπτου και το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Στη νέα της επιστολή, η Τουρκία χαρακτηρίζει «παράνομη» τη συμφωνία Ελλάδας–Αιγύπτου για μερική οριοθέτηση ΑΟΖ. Υποστηρίζει ότι τόσο η συμφωνία αυτή όσο και ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός παραβιάζουν τα εξωτερικά όρια της τουρκικής ΑΟΖ, την οποία η ίδια έχει μονομερώς καταθέσει στον ΟΗΕ.
Η Άγκυρα στηρίζει τη θέση της στο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο και στη «συμφωνία» με το ψευδοκράτος, επιμένοντας ότι οι ελληνικές πρωτοβουλίες δεν παράγουν έννομες συνέπειες για την ίδια.
Παράλληλα, στρέφεται και κατά των συμφωνιών της Ελλάδας με τη Chevron, κάνοντας λόγο για «μαξιμαλιστικές αξιώσεις» που, όπως ισχυρίζεται, αντιβαίνουν στις αρχές του διεθνούς δικαίου.
Επίκληση διαλόγου με φόντο τη Διακήρυξη των Αθηνών
Στην ίδια επιστολή, η Τουρκία δηλώνει ότι παραμένει έτοιμη για «δίκαιη, ισότιμη και ειρηνική λύση όλων των εκκρεμών ζητημάτων», επικαλούμενη τη Διακήρυξη των Αθηνών.
Μάλιστα, παραπέμπει ρητά στη διατύπωση ότι οι δύο χώρες «θα επιδιώκουν την επίλυση οποιασδήποτε διαφοράς ανακύπτει μεταξύ τους με φιλικό τρόπο, μέσω απευθείας διαβουλεύσεων ή άλλων μέσων κοινής επιλογής, όπως προβλέπεται στον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών».
Η ελληνική πλευρά, ωστόσο, ξεκαθαρίζει ότι η βάση οποιουδήποτε διαλόγου παραμένει το διεθνές δίκαιο. Και υπενθυμίζει πως η σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο δεν διασφαλίζεται με μονομερείς χαράξεις, αλλά με σεβασμό στους κανόνες που δεσμεύουν όλα τα κράτη.
Η νέα αυτή κίνηση της Άγκυρας επιβεβαιώνει ότι το μέτωπο της ΑΟΖ παραμένει ανοιχτό και ότι, παρά τις δημόσιες αναφορές σε διάλογο, η διπλωματική αντιπαράθεση συνεχίζεται με ένταση.
