Σε μια κρίσιμη καμπή για τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Τουρκία του 2026 φαίνεται να χάνει οριστικά το «τρένο» της προσχώρησης, παραμένοντας εγκλωβισμένη σε μια διαρκή δημοκρατική οπισθοδρόμηση. Η έκθεση που εγκρίθηκε την Τετάρτη από την Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (με 44 ψήφους υπέρ) αποτελεί έναν «οδικό χάρτη» των ευρωτουρκικών σχέσεων, θέτοντας ως απαράβατο όρο τον σεβασμό του κράτους δικαίου και του διεθνούς δικαίου.
Το Δημοκρατικό Έλλειμμα και η Στασιμότητα
Παρά τις διαβεβαιώσεις της τουρκικής κυβέρνησης, οι ευρωβουλευτές διαπιστώνουν ότι η Τουρκία στερείται δυναμικής προσχώρησης. Η έκθεση εστιάζει στην ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, την ελευθερία του Τύπου και την ανάγκη τερματισμού των πολιτικά υποκινούμενων δικών. Η ενταξιακή διαδικασία, η οποία βρίσκεται σε «κώμα» από το 2018, δεν πρόκειται να αναζωογονηθεί όσο η Άγκυρα δεν ευθυγραμμίζεται με τα πρότυπα της Κοπεγχάγης.
Ελληνοτουρκικά: Υποστήριξη στον Διάλογο, Καταδίκη της Προκλητικότητας
Η έκθεση αποτυπώνει με ακρίβεια τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο:
-
Στήριξη στον Διάλογο: Χαιρετίζεται η Σύνοδος Κορυφής Μητσοτάκη-Ερντογάν του Φεβρουαρίου 2026 ως βήμα αποκλιμάκωσης.
-
Κόκκινη Κάρτα στη «Γαλάζια Πατρίδα»: Οι ευρωβουλευτές απορρίπτουν ρητά το τουρκικό δόγμα και την κατάχρηση του συστήματος NAVTEX, ενώ ζητούν την απόσυρση του άκυρου τουρκο-λιβυκού μνημονίου.
-
Ενεργειακή Θωράκιση: Καταδικάζεται η παρεμπόδιση στρατηγικών έργων της ΕΕ, όπως το καλώδιο Great Sea Interconnector και ο αγωγός EastMed, υπογραμμίζοντας ότι ο σεβασμός στην ελληνική ΑΟΖ και την UNCLOS είναι αδιαπραγμάτευτος.
Κυπριακό: Διζωνική Ομοσπονδία και Αποχώρηση Στρατευμάτων
Το Ευρωκοινοβούλιο επαναβεβαιώνει ότι η μόνη λύση είναι η Δικοινοτική Διζωνική Ομοσπονδία εντός του πλαισίου του ΟΗΕ. Η έκθεση:
-
Καταδικάζει τις μονομερείς ενέργειες στα Βαρώσια και τον σφετερισμό περιουσιών.
-
Ζητά την άμεση αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων από το νησί.
-
Συνδέει άμεσα την πρόοδο των ευρωτουρκικών σχέσεων με την εποικοδομητική στάση της Άγκυρας στο Κυπριακό.
Ανθρώπινα Δικαιώματα και Πολιτιστική Κληρονομιά
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην ανάγκη σεβασμού των αποφάσεων του ΕΔΔΑ, ειδικά για τις υποθέσεις των Τάσσου Ησαάκ και Σολωμού Σολωμού. Παράλληλα, εκφράζεται βαθιά ανησυχία για τη διαχείριση μνημείων όπως η Αγία Σοφία και η Μονή Παναγίας Σουμελά, ζητώντας από την Τουρκία να σεβαστεί τις αποφάσεις της UNESCO και να σταματήσει τους βανδαλισμούς σε μειονοτικούς χώρους λατρείας.
Στρατηγική Συνεργασία υπό Όρους
Ο εισηγητής της έκθεσης, Sancho Nachez Amor, ήταν σαφής: «Δεν βλέπουμε κανένα λόγο για επανέναρξη της διαδικασίας προσχώρησης». Ωστόσο, αναγνωρίζεται η γεωπολιτική σημασία της Τουρκίας ως συμμάχου στο ΝΑΤΟ και ο ρόλος της στην ασφάλεια του Εύξεινου Πόντου και της Μέσης Ανατολής. Η ΕΕ προτείνει τη συνέχιση της τομεακής συνεργασίας (τελωνειακή ένωση, βίζα) μόνο εφόσον πληρούνται τα σχετικά κριτήρια.
Η έκθεση του 2026 αποτελεί ένα ισχυρό διπλωματικό εργαλείο για την Αθήνα και τη Λευκωσία. Η Ευρώπη ξεκαθαρίζει ότι η Τουρκία δεν μπορεί να έχει «α λα καρτ» σχέση με την Ένωση: ή θα αποδεχθεί τους κανόνες του διεθνούς δικαίου και της δημοκρατίας, ή θα παραμείνει ένας στρατηγικός εταίρος με «κλειστή» την πόρτα της ένταξης.
